PIT i CIT: Fiskus chce opodatkować zapłatę w naturze

Opublikowany przez Ministerstwo Finansów projekt nowelizacji ustaw o podatkach dochodowych nie ucieszy entuzjastów optymalizacji. Szczególnie tych, którzy próbowali bezpodatkowo pozbyć się firmowego majątku, płacąc nim akcjonariuszom bądź pożyczkodawcom. Jeśli zmiany wejdą w życie, takie operacje będą opodatkowane.

Teraz – dzięki korzystnemu orzecznictwu sądowemu – daniny często udaje się uniknąć. Patent jest w miarę prosty.

Załóżmy, że spółka ma nieruchomość. Gdyby ją sprzedała, uzyskałaby przychód. Co zrobić, aby go uniknąć?

Rzecz zamiast pieniędzy

– Przekazać nieruchomość w formie dywidendy – podpowiada Tomasz Piekielnik, doradca podatkowy w kancelarii Piekielnik i Partnerzy.

– W ten sposób spółka wypełnia zobowiązanie nałożone przez akcjonariuszy (udziałowców). Z orzecznictwa sądowego wynika, że nie uzyskuje przysporzenia majątkowego, nie jest to bowiem odpłatne zbycie.

– Inny sposób to przyznanie akcjonariuszowi (udziałowcowi) wynagrodzenia rzeczowego za umarzane akcje (udziały) – mówi Marcin Eckert, radca prawny w kancelarii Eckert-tax.pl. – W tej sprawie sądy także potwierdzają, że spółka nie uzyskuje przychodu. Oczywiście oprócz nieruchomości w ten sposób można bezpodatkowo pozbyć się innych aktywów, np. certyfikatów w zamkniętym funduszu inwestycyjnym.

Neutralne transakcje

– Swoim majątkiem można też spłacić pożyczkę albo inne zobowiązanie wobec kontrahenta – dodaje Tomasz Piekielnik. – Generalnie chodzi o to, aby wykorzystując konstrukcję z prawa cywilnego datio in solutum (świadczenie w miejsce wykonania) przeprowadzić neutralną podatkowo transakcję.

Ministerstwo Finansów chce skończyć z tą optymalizacją. Proponuje wprowadzenie nowego przepisu, który mówi, że jeśli podatnik reguluje zobowiązanie, w tym z tytułu pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów lub akcji w spółce, poprzez wykonanie świadczenia niepieniężnego, wartość zobowiązania jest jego przychodem.

Jeśli świadczenie przewyższa zobowiązanie, przychód powinno się określić w wysokości jego wartości rynkowej. Fiskus będzie miał prawo taką wartość oszacować.

– Zmiana spowoduje, że każda zapłata w naturze będzie pociągała za sobą obowiązek wykazania przychodu – mówi Marcin Eckert.

– Co więcej, niektóre operacje, np. przekazanie dywidendy rzeczowej, spowodują opodatkowanie obu stron. Spółka wykaże przychód, ponieważ pozbyła się majątku, a udziałowiec (akcjonariusz) dlatego, że otrzymał dywidendę.