PCC: wymiana udziałów w spółkach kapitałowych bez podatku

­

—Dawid Tomaszewski - współpracownik zespołu zarządzania wiedzą podatkową firmy Deloitte

Kamil Jezierski - konsultant w katowickim biurze Deloitte Doradztwo Podatkowe sp. z o.o.

Zgodnie z ustawą o PCC podatkowi temu podlegają co do zasady umowy spółki oraz zmiany tych umów. Jednocześnie, na podstawie art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o PCC, wyłączona z opodatkowania jest zmiana umowy spółki związana z tzw. wymianą udziałów, tj. z wniesieniem do spółki kapitałowej, w zamian za jej udziały lub akcje, udziałów lub akcji innej spółki kapitałowej dających w niej większość głosów. Wyłączenie to ma jednak zastosowanie tylko w przypadku spółek kapitałowych. Zgodnie z art. 1a pkt 1 ustawy o PCC spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, więc z wykładni literalnej wynikałoby, że zwolnienie związane z wymianą udziałów w SKA nie może mieć zastosowania. Jednak zgodnie z niedawnym wyrokiem TSUE sprawie Drukarni Multipress sp. z o.o. (C-357/13) polska SKA jest spółką kapitałową w rozumieniu tzw. dyrektywy kapitałowej (2008/7/WE), gdyż każda spółka, która spełnia kryteria wymienione w art. 2 ust. 1 lit. b i c dyrektywy, jest spółką kapitałową. Brzmienie ww. przepisów omawianej dyrektywy nie zawiera żadnej wskazówki pozwalającej przyjąć, że unijny prawodawca zamierzał wyłączyć z pojęcia spółki kapitałowej podmioty prawne o charakterze mieszanym, takie jak SKA, w których jedynie część udziałów w kapitale lub majątku może być przedmiotem transakcji na giełdzie lub w których jedynie część członków ma prawo zbycia udziałów osobom trzecim bez uzyskania uprzedniego upoważnienia i odpowiada za długi spółki tylko do wysokości swoich udziałów. W konsekwencji SKA jest spółką kapitałową w rozumieniu dyrektywy kapitałowej. Traktowanie przez polskiego ustawodawcę SKA spełniającej warunki wskazane w dyrektywie jako spółki osobowej, a nie kapitałowej, jest naruszeniem prawa wspólnotowego. Podatek od czynności cywilnoprawnych jest podatkiem kapitałowym w rozumieniu dyrektywy 2008/7/WE i podlega pełnej harmonizacji w zakresie, w jakim obejmuje umowy spółek. Oznacza to, że postanowienia ustawy o PCC muszą być zgodne z zasadami opodatkowania wskazanymi w dyrektywie 2008/7/WE. W przedstawionej sprawie SKA otrzyma od jednego ze swoich akcjonariuszy w drodze aportu akcje w innej SKA oraz w spółce akcyjnej, uzyskując jednocześnie w obu spółkach większość praw głosów i wydając w zamian za akcje nabywanych spółek własne akcje powstałe z podwyższenia kapitału zakładowego na skutek aportu. Mając na uwadze, że SKA powinna być traktowana jak spółka kapitałowa, transakcja wymiany udziałów z udziałem SKA będzie wyłączona z opodatkowania PCC na podstawie art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o PCC.