Dodatkowa przerwa w pracy nie może przekroczyć godziny

Prowadzę niewielką firmę. Zatrudniłem kilka osób. Czy mam obowiązek wprowadzić dla pracowników godzinną przerwę w pracy na spożycie posiłku? Jeżeli tak, to w jaki sposób ją ustanowić? – pyta czytelnik.

W art. 139 kodeksu pracy ustawodawca przewidział możliwość wprowadzenia przerywanego czasu pracy, a w art. 141 k.p. – prawo ustanowienia jednej, maksymalnie 60-minutowej przerwy przeznaczonej na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych. Przy czym ta pauza nie jest ani płatna, ani wliczana do czasu pracy.

Śniadanie lub papieros

Oba te rozwiązania nie są obowiązkowe. Ale nawet ich wprowadzenie w firmie nie zwalnia pracodawcy z konieczności zapewnienia podwładnym innych przerw zagwarantowanych przepisami prawa pracy. Dotyczy to m.in. pauzy z art. 134 k.p. – tj. trwającej co najmniej 15 minut przysługującej pracownikowi, którego dobowy wymiar czasu pracy to sześć godzin lub więcej.

Ważne! Przerwy określone w art. 134 i 141 k.p. mogą być stosowane łącznie lub rozdzielnie.

Wprawdzie cytowany przepis (art. 141 k.p.) wyraźnie określa cel wskazanej w nim przerwy – załatwienie spraw osobistych lub spożycie posiłku, jednak nie ma przeszkód, aby była wykorzystywana w inny, dowolnie wybrany przez podwładnego sposób (np. na wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych). Przy czym dopuszczalnego czasu tej pauzy nie wolno dzielić. Wykluczone jest więc korzystanie w ciągu dnia z kilku parominutowych przerw.

Mimo że z tego przepisu jednoznacznie wynika, że ta pauza trwa do 60 minut, to istnieje możliwość, aby pracodawca ją skrócił. Nie mogą tego zrobić podwładni. Jeśli więc pracownik wcześniej opuści stanowisko pracy, uzasadniając to faktem niewykorzystania przerwy, to może narazić się nie tylko na karę porządkową, ale nawet na zwolnienie, i to w trybie dyscyplinarnym. Przy czym wprowadzenie tej przerwy nie zależy od wymiaru czasu pracy etatowca.

Nic oczywiście nie stoi na przeszkodzie, aby w zakładzie pracy określić tryb, w jakim podwładni będą deklarować chęć skorzystania z przerwy. Możliwe jest również wprowadzenie zapisu, że ten, kto nie korzysta z pauzy, kończy pracę odpowiednio wcześniej.

Etat bez znaczenia

Pauzę z art. 141 k.p. wprowadza się w układzie zbiorowym pracy bądź w regulaminie pracy albo – jeśli w firmie nie ma żadnego z nich – w umowie o pracę bądź w innych aktach stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy (>patrz wyciąg z regulaminu pracy i umowy o pracę). Przy czym przyjmuje się, że strony mogą wprowadzić tę przerwę w umowie, nawet gdy nie przewiduje jej układ zbiorowy pracy ani regulamin pracy, jeśli jest to korzystniejsze dla podwładnego (art. 18 § 1 k.p.).

—Anna Borysewicz, adwokat

podstawa prawna: art. 18 § 1, art. 134, art. 141 kodeksu pracy – ustawa z 26 czerwca 1974 r. (tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 1502)

Wyciąg z umowy o pracę

Inne postanowienia ...........................................................................................