Zwolnienie z podatku od nieruchomości a współwłasność

Każdy korzysta ?z własnych przywilejów

Bezsporne jest, że ze zwolnienia podatkowego przysługującego jednemu ze współwłaścicieli nie mogą skorzystać pozostali współwłaściciele. Dlatego, zgodnie z zasadą solidarnej odpowiedzialności dłużników, wydaje się, że podatnik, który z takiego zwolnienia nie może skorzystać, powinien odpowiadać za całe powstałe zobowiązanie podatkowe. Ważne jest więc ustalenie, czy w takiej sytuacji obowiązek podatkowy powstaje ?w stosunku do całej nieruchomości czy jedynie do jej części.

Rozstrzygnięcie NSA

W tym zakresie NSA zajął inne stanowisko niż sąd I instancji. Uznał on bowiem, że to, iż nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, nie wyłącza możliwości uwzględnienia przy obliczaniu podatku od nieruchomości okoliczności, że jej część powinna zostać zwolniona z opodatkowania z uwagi na spełnienie określonych warunków wskazanych w ustawie. Tym samym NSA nie zaakceptował sytuacji, w której zasada solidarnej odpowiedzialności uniemożliwia skorzystanie ?z ustawowego prawa do zwolnienia z obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Jak słusznie zauważył NSA, zaakceptowanie tezy, zgodnie ?z którą solidarna odpowiedzialność wyłącza możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, prowadziłoby do sytuacji, w której podatnik musiałby zapłacić podatek od całej nieruchomości bądź też musiałby uczynić to drugi współwłaściciel.

Co więcej, zgodnie z wykładnią celowościową przepisów ?o solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli powinny one mieć zastosowanie do sytuacji, gdy jeden z nich unika płacenia podatku, a nie do podmiotowego zwolnienia jednego z nich. Zdaniem NSA za nietrafiony należy również uznać argument podnoszony przez organy podatkowe, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego stanowiące o zwolnieniu z długu, gdyż w omawianej sprawie zobowiązanie podatkowe ?w części przypadającej na podmiot zwolniony w ogóle nie powstało, tzn. dług w ogóle nie powstał, więc nie może być mowy o zwolnieniu z niego.

Na marginesie należy również zauważyć, że w przedmiotowej sprawie podmiot zwolniony z podatku od nieruchomości jest zakładem pracy chronionej, który w związku ze skorzystaniem ze zwolnienia zobowiązany będzie do przekazania kwoty zwolnionej z podatku na rzecz PFRON. Gmina z kolei ma możliwość uzyskania utraconego dochodu z budżetu państwa. Tym samym nie może być mowy o jej zubożeniu.

Bez zachwytu ze strony samorządów

Podsumowując, w sytuacji gdy jeden ze współwłaścicieli jest zwolniony podmiotowo z podatku od nieruchomości, to wysokość zobowiązania podatkowego powinna odpowiadać wartości podatku od całej nieruchomości pomniejszonej o kwotę przypadającą na podatnika objętego zwolnieniem. Nie należy się jednak spodziewać, żeby samorządy, które opierają swoje stanowisko na części orzecznictwa, a także na stanowisku ministra finansów w tej sprawie (np. odpowiedź na interpelację ?nr 14042), szybko zaakceptowały taką wykładnię przepisów.

—Paweł Goś ?doradca podatkowy, ?konsultant w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy