Kraksa w delegacji to nie zawsze wypadek przy pracy

- Podczas przejazdu w podróży służbowej pracownik miał wypadek samochodowy. Problem w tym, że w pisemnym poleceniu wyjazdu służbowego pracodawca wskazał jako środek transportu pociąg (dookreślając jego rodzaj i klasę), a delegowany bez uzgodnienia pojechał prywatnym samochodem. Czy to zdarzenie należy kwalifikować jako wypadek przy pracy?

– pyta czytelnik.

Definicję wypadku przy pracy określa art. 3 ust. 1 ustawy z z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.; dalej ustawa wypadkowa). Uznaje się, że jest to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

- ?podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

- ?podczas lub w związku z realizowaniem czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

- ?w czasie, gdy zatrudniony pozostaje w dyspozycji przełożonego, w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania swoich służbowych obowiązków.

Ustawa kwalifikuje też jako zrównane z wypadkiem przy pracy m.in. takie, którym pracownik uległ w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone powyżej. Z tej grupy wyłączone są jednak wypadki spowodowane postępowaniem pracownika, które nie pozostawało w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań.

Okoliczności zdarzenia

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 18 listopada 2011 r. (I UK 140/11), różnica między wypadkiem przy pracy i wypadkiem podczas podróży służbowej dotyczy okoliczności. W szczególności tego, że ten pierwszy  powinien pozostawać w związku z pracą, a wypadek podczas podróży służbowej musi się wiązać z wykonywaniem zadań powierzonych na czas wyjazdu.

Przy kwalifikowaniu danego zachowania jako pozostającego w związku z podróżą służbową należy badać, czy wynikał z niego cel służbowy, czy też miało ono wyłącznie prywatny charakter.

Istota rozszerzenia szczególnej ochrony ubezpieczeniowej polega na objęciu nią nie tylko czynności wykonywane w związku z zadaniem służbowym. To zostało już objęte pojęciem wypadku przy pracy. To rozciągnięcie ma na celu objęcie ochroną ubezpieczeniową tych zdarzeń, które występują w czasowym związku z realizacją zadań, czyli podczas podróży służbowej.

Przebywający w delegacji pracownik jest objęty tą ochroną nie tylko podczas wykonywania zleconych mu służbowych czynności i przemierzania drogi do miejsca docelowego i powrotnej, lecz przez cały czas takiej podróży. Ze względu na szczególne okoliczności i warunki, w jakich znajduje się pracownik podczas podróży służbowej, ochrona ubezpieczeniowa musi obejmować nie tylko wykonywanie poleconej pracy, lecz w pewnym stopniu również wiele innych czynności wynikających z samego faktu opuszczenia zwykłego środowiska, które w normalnych warunkach zalicza się do sfery spraw prywatnych (wyrok TUS z 20 czerwca 1963 r., I TR 59/63, OSPiKA 1965, z. 4).