Wspólnicy niejednokrotnie mają różne wizje rozwoju swojego biznesu prowadzonego w formie spółki kapitałowej. Celem doprecyzowania zasad ładu korporacyjnego spółki na potrzeby konkretnego przedsięwzięcia czy funkcjonowania spółki w określonym horyzoncie czasowym wspólnicy niekiedy decydują się na wprowadzenie dodatkowych postanowień do umowy spółki (statutu) lub uregulowanie tych spraw w osobnym porozumieniu wspólników (akcjonariuszy). Zmiana umowy spółki (statutu) może być dobrym rozwiązaniem w przypadkach uszczegółowienia ustroju spółki, ale zazwyczaj niezbędna okazuje się osobna umowa zawarta między udziałowcami.
To może być za mało
Umowa spółki (statut) stanowi podstawowy dokument ustrojowy spółki kapitałowej. Niekiedy jednak standardowe postanowienia umowy spółki czy statutu okazują się niewystarczające. Wówczas wspólnicy mogą zdecydować się na wyłączenie przed nawias istotnych obszarów funkcjonowania spółki i zawrzeć dodatkowe porozumienie wspólników (akcjonariuszy), nadając mu formę wzajemnych zobowiązań lub uzupełnić treść umowy spółki (statutu). Jednak nie wszystkie takie postanowienia powinny się znaleźć w umowie spółki z o.o., w statucie spółki akcyjnej zaś – nie wszystkie pożądane postanowienia mogą się znaleźć. Tym samym umowa spółki (statut) nie zawsze okazuje się optymalną lokalizacją zapisów dotyczących wzajemnej współpracy udziałowców w strukturze spółki kapitałowej.
Większą swobodą w zakresie kształtowania relacji korporacyjnych w umowie spółki dysponują wspólnicy spółki z o.o. w porównaniu z akcjonariuszami spółki akcyjnej, ale rodzi to także mniejszą przewidywalność obrotu spraw spółki w przyszłości. Zasadniczo wspólnicy mogą wprowadzić do umowy spółki szczegółowe postanowienia dotyczące np. podziału zysku, składu personalnego organów, trybu wychodzenia z inwestycji przez wspólnika czy strategii gospodarczej wyznaczającej kierunki rozwoju przedsięwzięcia. Jednak taka szczegółowa metoda regulacji może nadmiernie krępować późniejsze funkcjonowanie spółki, co wbrew oczekiwaniom może utrudniać współpracę. Znacznie mniejszą swobodą w kształtowaniu ładu korporacyjnego w statucie cieszą się akcjonariusze spółki akcyjnej. Statut spółki akcyjnej może zawierać odmienne postanowienia tylko wtedy, gdy kodeks spółek handlowych to wprost przewiduje, oraz postanowienia dodatkowe, gdy dany obszar nie został uregulowany wyczerpująco w kodeksie spółek handlowych.
Zalety porozumienia
Dlatego też zasadne wydaje się zawarcie zasad wzajemnej współpracy wspólników (akcjonariuszy) w osobnym porozumieniu wspólników (akcjonariuszy). Co ważne, zwłaszcza w przypadku spółki akcyjnej, uregulowanie danych obszarów w porozumieniu wyłącza ryzyko odmowy rejestracji zmian w statucie spółki przed sąd rejestrowy, czego negatywne konsekwencje mogą być potęgowane przez niejednolitą praktykę sądów rejestrowych i zasadniczo niski stopień przewidywalności rozstrzygnięć sądów w konkretnych sprawach. W przypadku ścisłych ram czasowych przedsięwzięć czy transakcji może to rodzić ryzyko opóźnienia lub niepowodzenia transakcji.
Porozumienie wspólników może pozostać poufne i nie wymaga specjalnej formy
