Co lepsze dla młodej matki – etat czy samozatrudnienie

W ostatnim czasie pojawiły się rozwiązania, które poprawiają sytuację rodziców prowadzących działalność gospodarczą. Mogą równie długo jak pracownicy opiekować się dziećmi, korzystając z zasiłków i ubezpieczeń finansowanych przez państwo. Pozostały jednak istotne różnice.

Coraz częściej zamiast etatu firmy proponują kandydatom samozatrudnienie. Przeanalizujmy, jakie ma ono wady i zalety pod kątem zatrudnienia, ubezpieczeń i świadczeń dla kobiet, które planują założenie rodziny. Zasady te odnoszą się zarówno do samozatrudnionych, jak i do prowadzących własny biznes na szerszą skalę. Z wielu tych rozwiązań (np. z zawieszenia działalności gospodarczej) można jednak skorzystać pod warunkiem, że nie zatrudnia się pracowników.

Przedsiębiorcze panie to niejednolita kategoria. Praktyka wskazuje, że kobiety, które prowadzą własne firmy, krótko korzystają z uprawnień rodzicielskich, bo nie mogą sobie pozwolić na zaniedbanie biznesu. U samozatrudnionych jest inaczej, bo w gruncie rzeczy własna działalność jest substytutem etatu.

Nowe przepisy dotyczące ubezpieczeń w okresie odpowiadającym urlopom rodzicielskiemu i wychowawczemu mogą natomiast spowodować, że młode kobiety będą chętniej otwierać własne biznesy po to, aby w niedługim czasie korzystać z uprawnień rodzicielskich. Opłacanie składek potraktują jako inwestycję w przyszłe zasiłki oraz finansowane z budżetu państwa składki na emeryturę i leczenie.

Wybieramy aktywność zawodową

Sytuacja osoby zatrudnionej na umowie o pracę zasadniczo różni się od prowadzenia własnej działalności. O ile w stosunku pracy pracownik jest słabszą stroną i jego odpowiedzialność za wyrządzone szkody – bez swojej winy – jest limitowana, to takich ograniczeń nie ma, gdy - przynajmniej teoretycznie – mamy do czynienia z równorzędnymi podmiotami, jakimi są przedsiębiorca prowadzący własny biznes i ten, kto korzysta z jego usług. Osoba na etacie ma określony czas pracy, musi przestrzegać porządku pracy. To wszystko – formalnie – nie obowiązuje samozatrudnionych.

Kolejna różnica to brak urlopu wypoczynkowego, choć tu często firma porozumiewa się z samozatrudnionym, że będzie on miał prawo do wolnego, a niekiedy też, że zostanie to jakoś zrekompensowane finansowo.

Wreszcie kwestia ubezpieczeń – za pracownika na etacie składki społeczne i zdrowotne opłaca i rozlicza pracodawca. Samozatrudniony musi to robić sam. Trzeba też pamiętać, że jeśli ktoś rozpoczyna działalność gospodarczą, to może przez pierwsze 24 miesiące skorzystać z preferencyjnych zasad opłacania składek społecznych. Nie dotyczy to jednak tych, którzy są samozatrudnieni u byłych pracodawców – te osoby muszą opłacać ZUS w pełnej wysokości. Tym, którzy nie pracują na rzecz byłego szefa, zostanie więcej pieniędzy w kieszeni. Pozostałym przejście na etat nie musi się opłacać, zwłaszcza, jeżeli zarabiają niewiele.

Pewna posada przy nadziei

Ciężarne pracownice korzystają z silnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę (art. 177 k.p.). Pracodawca nie może podjąć wobec podwładnej takich kroków także w trakcie urlopów macierzyńskich i rodzicielskiego. Wyjątek dotyczy przyczyn uzasadniających rozwiązanie angażu bez wypowiedzenia z jej winy (a i tak tylko za zgodą związków zawodowych), a także upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Utrata posady może się więc zdarzyć wyjątkowo. Umowy na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, które uległaby rozwiązaniu po upływie 3. miesiąca ciąży, przedłużają się do dnia porodu.

Samozatrudniona nie ma takich gwarancji. W każdej chwili może utracić zlecenie od swojego mocodawcy, bo nie ma żadnych przepisów, które ograniczałyby kończenie współpracy z ciężarną bizneswoman.

Jak to wpływa na zasiłek

W trakcie ciąży kobiety często korzystają ze zwolnień lekarskich. Pracownice mogą iść na zasiłek chorobowy już po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Dla samozatrudnionych okres wyczekiwania jest dłuższy, bo trwa 90 dni (art. 4 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm., dalej ustawa zasiłkowa). To istotne zwłaszcza dla rozpoczynających aktywność zawodową. Do okresów ubezpieczenia chorobowego wlicza się bowiem poprzednie jego okresy, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopami wychowawczym lub bezpłatnym. Dodajmy, że przy zasiłku macierzyńskim nie wymaga się okresu wyczekiwania.