Jednym ze sposobów rozwiązania umowy o pracę – bez względu na jej rodzaj – jest zawarcie stosownego porozumienia stron (art. 30 § 1 pkt 1 k.p.). Równocześnie jest on najbardziej pożądany, gdy pracodawca i etatowiec chcą zakończyć współpracę jak najszybciej, bez zbędnych formalności i antagonizmów. Zdarza się jednak, że strony w/w porozumienia, po namyśle, chcą się wycofać z decyzji o rozstaniu. Jak mają postąpić, aby uczynić to skutecznie? Zwłaszcza, gdy nie była ona dotknięta żadną wadą, o której mowa w księdze I tytule IV dziale IV kodeksu cywilnego (art. 82–87 k.c.) – tj. nie była ona wyartykułowana w stanie wyłączającym świadomość albo swobodę jej podjęcia i wyrażenia woli, nie zachodzi pozorność, błąd, podstęp ani groźba?
Reguły cywilne
Odpowiedzi na to pytanie próżno jednak szukać w kodeksie pracy. Nie oznacza to jednak, że jej nie ma. Mianowicie przez odesłanie w art. 300 k.p. do odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego zastosowanie ma tu art. 61 k.c., traktujący m.in. o skuteczności odwołania oświadczenia woli złożonego innej osobie. To rozwiązanie można stosować, ponieważ odwołanie zgody na rozwiązanie kontraktu o pracę na mocy porozumienia stron nie jest sprzeczne z zasadami prawa pracy, a wręcz odwrotnie. Gwarantuje bowiem dalsze zatrudnienie, co jest przecież korzystne, bo podwładnemu zapewnia stabilizację finansową, pracodawca zaś unika – często czasochłonnego – procesu wdrażania nowej osoby w obowiązki poprzednika.
W świetle art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Nie jest zatem wymagane rzeczywiste zgłębienie jego zawartości. Odwołanie oświadczenia jest skuteczne pod warunkiem, że doszło do adresata najpóźniej razem z tym oświadczeniem.
Gdy oświadczenie zostało złożone w postaci elektronicznej, to uznaje się, że zostało złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby ta osoba mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 2 k.c.). Jego odwołanie musi więc wyprzedzić taki sposób złożenia oświadczenia albo dotrzeć do adresata w tym samym momencie (wprawdzie wprost z przepisu to nie wynika, jednak wydaje się, że tę ogólną regulację z art. 61 § 1 k.c. można tu zastosować).
Nowa umowa lub anulowanie
Powyższe wskazuje zatem, że gdy angaż ustał w dniu zawarcia porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy (bo nie określono w nim innego terminu rozstania), a strony – już po jego podpisaniu – uznały, że to była pochopna decyzja i chcą kontynuować współpracę, to powinny zawrzeć nową umowę. Stosunek pracy już bowiem nie istnieje. Nie można więc mówić o instytucji odwołania oświadczenia w sprawie porozumienia.
