Zbliża się okres rozpatrywania sprawozdań zarządu z działalności oraz sprawozdań finansowych w spółkach. Przy tej okazji warto pamiętać, że jedynie prawidłowo zwołane zgromadzenie bądź obecność wszystkich wspólników lub akcjonariuszy i ich właściwe zaprotokołowanie daje gwarancję ważnie podjętych uchwał. Zagadnienie to wiążę się bowiem ze spornym w doktrynie problemem tzw. uchwał nieistniejących.
Kodeks spółek handlowych nie wyodrębnia kategorii uchwał nieistniejących. Jest to zagadnienie aprobowane przez znaczną część przedstawicieli doktryny i w pewnym zakresie przez orzecznictwo.
Naruszenia procedury
O uchwałach nieistniejących mówimy wówczas, gdy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem norm proceduralnych, przez co nie dochodzi w ogóle do podjęcia uchwały, wobec czego z braku substratu zaskarżenia, nie znajdują zastosowania przepisy kodeksu spółek handlowych pozwalające na stwierdzenie nieważności uchwały.
Według doktryny, za uchwałę nieistniejącą uznajemy taką uchwałę, która zostaje podjęta na zgromadzeniu zwołanym przez nieuprawnione do tego osoby. Ponadto uchwała nie istnieje, jeżeli w ogóle nie można mówić, że została podjęta na zgromadzeniu, a na przypadkowym, nieformalnym spotkaniu wspólników. Wreszcie, zdaniem niektórych komentatorów, uchwała nie istnieje, gdy nie można mówić o złożeniu przez wspólników oświadczeń woli lub złożeniu oświadczeń woli przez osoby niebędące wspólnikami (akcjonariuszami). Wydaje się, że jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii jest zagadnienie podjęcia uchwały, która zapadła z naruszeniem wymaganej przez ustawę albo umowę (statut) większości głosów. Część autorów uważa, że w takim przypadku decyzja wspólników nie powinna być uznana za uchwałę, a co za tym idzie, nie ma potrzeby stwierdzania jej nieważności albo uchylenia. Ponadto, zwolennicy wyodrębnienia kategorii uchwał nieistniejących podkreślają, że należy odróżnić pojęcie uchwały nieważnej od uchwały nieistniejącej, ponieważ w tym drugim przypadku mamy do czynienia jedynie z ,,pozorem" uchwały, podczas gdy uchwała nieważna została ,,faktycznie dokonana".
Jakie to są przypadki
Analiza orzecznictwa w omawianym zakresie pozwala zaobserwować, że Sąd Najwyższy i sądy niższych instancji dopatrzyły się uchwał nieistniejących w przypadkach, gdy:
