Czas wykonywania pracy będącej celem podróży służbowej jest częścią czasu pracy

Czas wykonywania pracy będącej celem podróży służbowej jest częścią czasu pracy. Taki pogląd od wielu lat prezentuje Sąd Najwyższy. W wyroku z 23 czerwca 2005 r. (II PK 265/04) stwierdził, że w przypadku odbywania przez pracownika podróży służbowej dochodzi do wskazania przejściowo „innego miejsca wykonywania pracy" w rozumieniu art. 128 k.p., którym jest docelowe miejsce podróży.

Jeżeli przyjąć, że pracownik jeżdżący na spotkania z klientami znajduje się w podróży służbowej, to jego pracą wykonywaną w ramach tego wyjazdu będzie odbywanie samych spotkań w docelowym miejscu. Przy takim założeniu godziny spędzone na spotkaniach bez wątpienia są czasem pracy.

Jak wskazuje SN, w takiej koncepcji czasem pracy nie jest natomiast sam czas dojazdu i powrotu z podróży służbowej. Zdaniem SN w trakcie samej podróży pracownik nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy, bowiem nie znajduje się w miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy, a jedynie tam zmierza lub stamtąd wraca.

Jako czas pracy nie jest także traktowany czas przebywania przez pracownika w miejscu docelowym podróży służbowej poza godzinami wykonywania zadania, które było jej celem – np. czas noclegu w przypadku podróży służbowej trwającej dłużej niż jeden dzień. Poza czasem wykonywania zadania pracownik może bowiem swobodnie dysponować swoim czasem, a więc nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy.

Odstępstwo od reguły

Odnosząc powyższe do przedstawicieli handlowych, należałoby więc uznać, że czasu dojazdu na spotkanie z klientem i powrotu z niego, a także odpoczynku i noclegu w miejscowości, w której odbyło się spotkanie, nie można wliczyć do czasu pracy. Ponadto okresy przejazdów byłyby co do zasady wyłączone z czasu pracy zarówno w przypadku, gdyby pracownik wyjeżdżał spod siedziby pracodawcy, jak i wtedy, gdy wyruszałby w podróż ze swojego domu.

Jednak jak wskazuje już utrwalone orzecznictwo SN, w odniesieniu do przedstawicieli handlowych obowiązuje wyjątek. Dotyczy on podróży odbywanej w czasie, który zgodnie z rozkładem czasu pracy danej osoby stanowi jej godziny pracy. Czas podróży służbowej przypadający w trakcie rozkładowych godzin wykonywania obowiązków przez pracownika należy więc wliczać do jego czasu pracy niezależnie od tego, czy faktycznie wykonuje on wówczas zadanie, czy tylko jest w podróży.

Tak wynika m.in. z wyroków SN z 27 października 1981 r. (I PR 85/81), z 21 września 1982 r. (I PR 85/82) czy z 23 czerwca 2005 r. (II PK 265/04).

Zakaz odliczania

Uzasadnieniem takiego stanowiska jest fakt, że pogląd przeciwny nakazywałby „odliczać" pracownikom z dobowej normy czasu pracy w danym dniu godziny spędzone w podróży służbowej. W konsekwencji przedstawiciel, który danego dnia spędził sześć godzin na samym dojeździe w ramach podróży służbowej, z czego cztery w trakcie swojego rozkładowego czasu pracy, miałby o cztery godziny przepracowane mniej niż pracownik, który w tym dniu wykonywał pracę na miejscu.

Przykład

Wariant uwzględniający sytuację, że pracownik jest w podróży służbowej.

Pan Artur jest przedstawicielem handlowym. Jego rozkład przewiduje pracę od poniedziałku do piątku w godz. 8–16. W poniedziałek pan Artur odbył szereg spotkań z klientami – pierwsze zaczęło się o 11, a ostatnie skończyło dopiero o 18. Aby zdążyć na pierwsze spotkanie, pan Artur musiał wyruszyć z domu o 8. Powrót zajął mu dwie godziny (dojechał o 20). Pan Artur był zatem zajęty od 8 do 20. Godziny od 8 do 11 są jego czasem pracy, mimo że spędził je na dojeździe, ponieważ przypadały w trakcie rozkładowych godzin pracy.