Przykład
Pani Aneta jest na urlopie wychowawczym od początku bieżącego roku. Od 1 do 31 lipca wykonywała umowę-zlecenie na rzecz innego podmiotu niż macierzysty pracodawca, jednak nie poinformowała o tym fakcie swojej firmy.
Ta złożyła zatem, jak co miesiąc, dokumenty rozliczeniowe, wykazując w nich składki za pracownicę z racji przebywania na wychowawczym. Gdyby informacja o innym obowiązkowym tytule do ubezpieczeń doszła do pracodawcy, zaprzestałby rozliczania składek.
Przekazałby za czas wykonywanego zlecenia raport imienny ZUS RSA z kodem 12 11 xx i kodem świadczenia/przerwy 350 za okres od 1 do 31 lipca. Skoro tego nie zrobił, prędzej czy później zmuszony będzie do złożenia stosownej korekty.
Kłopotliwe szatkowanie urlopu
Jeśli podwładny decyduje się na wykorzystanie urlopu wychowawczego w częściach i to na dodatek w niewielkich odstępach czasowych, to pracodawca musi wykazać się dużą czujnością. A to dlatego, że rodzicielski brany na raty często rodzi konieczność ponownego ustalenia podstawy wymiaru składek.
Tak jest, gdy rodzic wróci do aktywności zawodowej przed wykorzystaniem kolejnej części wychowawczego na co najmniej trzy miesiące kalendarzowe. Ponadto po zmianach dotyczących zasad ustalania podstawy wymiaru składek za podwładnego na wychowawczym co kwartał zmienia się kwota odpowiadająca 60 proc. przeciętnej płacy, z którą należy porównać pracownicze zarobki brane pod uwagę z 12-miesięcznego okresu przed rodzicielskim.
Jaka podstawa po zmianach
Od 1 stycznia 2012 r. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi kwota 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.
W ślad za kwartalną zmianą tego wynagrodzenia zmienia się również wysokość podstawy wymiaru składek. Składka w nowej wysokości obowiązuje każdorazowo od trzeciego miesiąca następnego kwartału.
Jednocześnie tak ustalona podstawa za osobę, która przebywa na urlopie wychowawczym, nie może być wyższa niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone tej osobie za okres 12 miesięcy poprzedzających urlop wychowawczy.
W związku z tym, aby prawidłowo wyznaczyć podstawę wymiaru składek, pracodawca w pierwszej kolejności powinien obliczyć średnie miesięczne wynagrodzenie pracownika wypłacone za 12 miesięcy poprzedzających rozpoczęcie urlopu, a następnie porównać je z obowiązującą w danym kwartale kwotą 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.
Jeżeli wynagrodzenie pracownika nie przekroczy tej kwoty, to będzie ono podstawą wymiaru składek emerytalnej i rentowych. Natomiast w przypadku, gdy okaże się ono wyższe od kwoty granicznej, to pracodawca musi ustalić składki od kwoty 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Oznacza to, że po porównaniu obu kwot płatnik za podstawę wymiaru składek powinien przyjąć kwotę niższą.
Jeśli płatnik o tym zapomni i dajmy na to przeciętna płaca zatrudnionego będzie wyższa niż 60 proc. płacy w okresie, w którym podwładny udaje się na kolejną część przysługującego mu wychowawczego, a płatnik zastosował graniczną wartość podstawy z poprzedniego okresu, to musi skorygować swoje niedopatrzenie i złożyć do ZUS korektę dokumentacji ubezpieczeniowej za urlopowanego.
Przykład
Pani Anna od 6 września 2011 r. do 5 lutego 2012 r. przebywała na urlopie wychowawczym. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od 1 stycznia 2012 r. z wychowawczego było przeciętne miesięczne wynagrodzenie uzyskane przez pracownicę za okres od września 2010 r. do sierpnia 2011 r. Załóżmy, że pracownica ponownie będzie przebywała na urlopie wychowawczym od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.
Podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych będzie stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie uzyskane przez nią za okres od września 2011 r. do sierpnia 2012 r. Z tego okresu zostaną wyłączone miesiące od września 2011 r. do stycznia 2012 r., a wynagrodzenie za luty 2012 r. zostanie przyjęte po uzupełnieniu. Jednocześnie ustaloną kwotę trzeba będzie porównać z limitem stanowiącym 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ale obowiązującego we wrześniu br.
Niewypłacone składniki
ZUS w swoim wyjaśnieniu odniósł się również do sytuacji, gdy dany składnik wynagrodzenia, uwzględniany w podstawie wymiaru składek, przysługiwał pracownikowi, ale nie został mu wypłacony. Wówczas w obliczeniach należy go uwzględnić w wysokości wypłaconej za poprzedni okres.
Po dokonaniu wypłaty tego składnika wynagrodzenia pracodawca nie musi ponownie ustalać podstawy wymiaru składek za czas wychowawczego.
Przykład
Pani Maria od 1 czerwca 2012 r. jest na rodzicielskim. Podstawę wymiaru składek z wychowawczego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie, które otrzymała za okres od czerwca 2011 r. do maja 2012 r. Pracownica w tym czasie otrzymywała wynagrodzenie zasadnicze oraz premie.
Z uwagi na trudności finansowe pracodawcy, premia za maj 2012 r. nie została wypłacona do dnia sporządzania dokumentów rozliczeniowych za czerwiec 2012 r. Zatem w podstawie wymiaru składek należy uwzględnić premie wypłacone za okres od czerwca 2011 r. do maja 2012 r., ale premię za kwiecień przyjąć w podwójnej wysokości.
