Spółka cywilna: wspólnik występujący ze spółki traci prawo pierwokupu

Wspólny majątek zostaje w strukturze nadal istniejącej spółki bez względu na to, czy chodzi o własność, czy zobowiązania, np. uprawnienia najemcy, czy jak w tej sprawie – uprawnienia dzierżawcy nieruchomości rolnej.

Występujący ze spółki wspólnik ma tylko prawo do rozliczenia swego udziału w majątku wspólnym według stanu na dzień wystąpienia. To wnioski z niedawnego wyroku Sądu Najwyższego.

Wojciech G., były wspólnik spółki cywilnej działającej jako znaczne przedsiębiorstwo w sferze w rolniczej, wystąpił o sądowe ustalenie nieważności umów sprzedaży nieruchomości rolnych na rzecz tej spółki przez wielkopolski oddział Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa.

Zarzucił, że przy tych transakcjach pominięto jego prawo do pierwokupu (pierwszeństwa) nabycia tych nieruchomości, które miał obok pozostałych dwóch wspólników. Nieruchomości nabyli od ANR, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który stanowi, że pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości przysługuje m.in: dzierżawcy zbywanej nieruchomości.

Nieruchomości te wydzierżawiła Agencja jeszcze w lipcu 1993 r. owej spółce cywilnej, która miała wtedy jednak trzech wspólników, w tym powoda. Wojciech W. twierdził, że rok później zrezygnował z członkostwa w spółce, a pozostali dwaj wspólnicy postanowili kontynuować działalność. Podnosił, że nie odbiera mu to statusu dzierżawcy i prawa do pierwokupu nieruchomości.

Sądy niższych instancji oddaliły jego pozew. Podobnie Sąd Najwyższy, który stwierdził w pisemnym uzasadnieniu (sędzia sprawozdawca Irena Gromska-Szuster), że z chwilą wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej traci on zarówno członkostwo, jak i status współwłaściciela majątku wspólników, a zatem prawo pierwokupu.

Jeśli bowiem umowę dzierżawy jako dzierżawcy zawarli wspólnicy spółki cywilnej, prawo wynikające z tej umowy weszło do majątku wspólnego wspólników spółki, obok składników wniesionych przez wspólników czy nabytych w trakcie trwania spółki. Jest to majątek niepodzielny, jak długo więc trwa spółka, występującemu wspólnikowi nie zwraca się się jego praw, udziałów, a tylko wypłaca się należny ekwiwalent w pieniądzu.

Skutkiem wypowiedzenia przez powoda udziału w spółce była więc utrata przez niego, z mocy prawa, wszelkich praw objętych majątkiem wspólnym, także prawa dzierżawy.

Z mocy prawa stało się więc ono współwłasnością pozostałych wspólników, a powód przestał być dzierżawcą nieruchomości – dzierżawcami zostali tylko dwaj pozostali wspólnicy.

Wyrok SN jest ostateczny.

Art. 5 ust. 1 ustawy z 9 listopada 1995 r. zabrania palenia wyrobów tytoniowych:

1) na terenie przedsiębiorstw podmiotów leczniczych i w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne,

2) na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w przepisach o pomocy społecznej,

3) na terenie uczelni,

4) w pomieszczeniach zakładów pracy innych niż wymienione w pkt 1 i 2,

5) w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego,

6) w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych,

7) w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych,

8) na przystankach komunikacji publicznej,

9) w pomieszczeniach obiektów sportowych,

10) w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci,

11) w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego.