Umowy z dostawcami wody i ciepła: gdy wodomierz się myli

Ustawa z 7 czerwca 2001 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (uzzwzoś) określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym m.in. zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych (pwk) oraz zasady ochrony interesów odbiorców.

Zgodnie z nią prawa i obowiązki stron, tj. przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i odbiorcy usług określają:

• zatwierdzony przez radę gminy regulamin doprowadzania wody i odprowadzania ścieków,

• zatwierdzoną przez radę gminy taryfę za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz

• podpisywane indywidualnie przez strony (pwk i odbiorcę) umowy o świadczenie usług wodociągowo-kanalizacyjnych.

Jak rozliczać budynek

Rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i  odprowadzanie ścieków są prowadzone przez pwk z odbiorcami na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków.

Pwk zgodnie z uzzwzoś do rozliczeń przyjmuje stan z wodomierza głównego (mimo że każdy z lokali mieszkalnych w budynku ma indywidualny licznik). Ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się  na podstawie wskazania wodomierza głównego, a dopiero w razie jego braku według przeciętnych norm zużycia wody.

Zgodnie z art. 26 uzzwzoś jeżeli odbiorcą usług jest wyłącznie właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych (np. wspólnota mieszkaniowa), to jest on obowiązany do rozliczenia kosztów usług na podstawie wskazań wodomierza głównego.

Suma obciążeń np. członków wspólnoty za wodę lub ścieki nie może być wyższa od obciążeń ponoszonych przez wspólnotę na rzecz pwk. Oznacza to, że wspólnota  nie może pobierać od swoich członków opłat większych niż wskazania wodomierza głównego.

Wspólnota dokonuje wyboru metody rozliczania kosztów różnicy wskazań między wskazaniami wodomierza głównego a sumą wskazań z liczników wody w poszczególnych lokalach. Wspólnota sama może wybrać metodę rozliczania różnic tych wskazań. Do najbardziej popularnych należy dzielenie kosztów pomiędzy liczbę lokali, ze względu na liczbę osób mieszkających w lokalu lub ze względu na powierzchnię lokalu. Należnościami wynikającymi z metody rozliczania obciąża osoby korzystające z lokali.

Zgodnie z art. 15 ust. 3 uzzwzoś koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi pwk, a urządzenia pomiarowego – odbiorca usług. Ustawa nie  mówi natomiast, kto ponosi koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierzy lokalowych. Zdania doktryny są podzielone, według jednych obowiązek ten obciąża zarządcę lub właściciela, a zdaniem drugich obciąża pwk.

Wzajemne prawa i obowiązki

Zgodnie z art. 6 ust. 3 uzzwzoś umowa o świadczenie usług wodno-kanalizacyjnych powinna zawierać w szczególności postanowienia dotyczące ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia, sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, praw i obowiązków stron umowy, procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, a także odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy.

Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi, umowa jest zawierana z ich właścicielem  lub  zarządcą. Właściciel lub zarządca jest uprawniony do zainstalowania wodomierzy przy wszystkich punktach czerpalnych wody w  budynku. Osoba korzystająca z lokalu jest obowiązana udostępnić go w celu zainstalowania wodomierzy i dokonywania odczytów, legalizacji, konserwacji i wymiany oraz prawidłowo i zgodnie z przeznaczeniem z nich korzystać.

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, odbiorca odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania  instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie.

Pięć lat ważności

Przy wymianie wodomierza głównego  znaczenie mają: ustawa z 11 maja 2001  Prawo o miarach, rozporządzenie ministra gospodarki z 27 grudnia 2007 w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej i zakresu tej kontroli oraz rozporządzenie ministra gospodarki z 7 stycznia 2008  w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych.

Zgodnie z tymi przepisami przyrządy pomiarowe, takie jak wodomierze, podlegają prawnej kontroli metrologicznej. Kontrola ta jest wykonywana przez: 1) zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu przed wprowadzeniem typu przyrządu pomiarowego do obrotu lub 2) przez legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową przed wprowadzeniem danego egzemplarza przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania  a także 3) przez legalizację ponowną w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania.

Prawnej kontroli metrologicznej obejmującej wyłącznie legalizację ponowną podlegają wodomierze przeznaczone do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami na podstawie ustawy z  30 sierpnia 2002 o systemie oceny zgodności.

Z kolei prawnej kontroli metrologicznej obejmującej legalizację pierwotną i legalizację ponowną przyrządów pomiarowych, których typ został zatwierdzony lub w stosunku do których stosuje się art. 27 albo art. 29a ustawy z 11 maja 2001 Prawo o miarach, podlegają wodomierze o nominalnym strumieniu objętości nie większym niż 500 m3/h.

I tak wodomierze przeznaczone do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym mają w dowodzie legalizacji „c” pięcioletni termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności oraz pięcioletni okres ważności legalizacji ponownej, a wodomierze o nominalnym strumieniu objętości nie większym niż 500 m3/h o dowodzie legalizacji „c” mają pięcioletnie okresy ważności legalizacji pierwotnej i legalizacji jednostkowej oraz pięcioletnie okresy ważności legalizacji ponownej (okres ważności legalizacji pierwotnej dotyczy przyrządów wprowadzanych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji o zatwierdzeniu typu wydanych do 7 stycznia 2007, a w przypadku wag nieautomatycznych  na podstawie decyzji o zatwierdzeniu typu wydanych do 1 maja 2004).

Zdarza się, że wskazania wodomierza głównego są – zdaniem odbiorców np. ze wspólnoty mieszkaniowej – zbyt wysokie. Co wtedy należy robić?

Rozwiąż problem

Wskazania na przykład 40 proc. różnicy między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych, którą wspólnota ma obowiązek rozliczyć, są poważnym odchyleniem od normy i nie powinny mieć miejsca. Odchylenia od 5 do 10  proc. mieszczą się w normie, w zależności od klasy i sposobu zamontowania wodomierzy  głównego i indywidualnych. Im wyższa klasa  wodomierza, tym mniejsze  różnice wskazań.

Przy wysokiej klasie wodomierza nie ma też znaczenia, czy  montowany jest on pionowo czy poziomo. Również sposób montowania wodomierza ma znaczenie, przykładowo źle zamontowane wodomierze starej klasy mogą mieć odchylenia w odczytach nawet do 30  proc. Innym powodem różnicy wskazań może być  manipulacja przy urządzeniach pomiarowych.  Jest ona karalna m.in. karą grzywny do 5 tys. zł. Jeżeli wspólnota mieszkaniowa ma 40-proc. różnice wskazań,  jest kilka sposobów, żeby zminimalizować straty i koszty.

Indywidualne kontrakty

Wspólnota może zwrócić się do pwk o zawarcie umów o świadczenie usług z każdym z lokatorów z osobna. Zgodnie z art. 6 ust. 6 na wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych  pwk ma obowiązek zawrzeć umowę także z osobą korzystającą z lokalu wskazaną we wniosku, jeżeli  spełnione są określone kryteria.

Jakie warunki muszą być spełnione

Zawarcie umowy o świadczenie usług z każdym z lokatorów z osobna jest możliwe, gdy jednocześnie:

• instalacja wodociągowa w budynku jest wyposażona w wodomierze, zainstalowane zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi, przy wszystkich punktach czerpalnych;

• jest możliwy odczyt wskazań wodomierzy w terminie uzgodnionym przez pwk z właścicielem lub zarządcą;

• właściciel lub zarządca rozlicza różnicę wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody;

• właściciel lub zarządca na podstawie umowy o świadczenie usług reguluje należności wynikające z różnicy wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody;

• właściciel lub zarządca określa warunki utrzymania wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych oraz warunki pobierania wody z punktów czerpalnych znajdujących się poza lokalami;

• został uzgodniony z właścicielem lub zarządcą sposób przerwania dostarczania wody do lokalu bez zakłócania dostaw wody do pozostałych lokali; w szczególności przez możliwość przerwania dostarczania wody do lokalu rozumie się założenie plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu;

• został uzgodniony z właścicielem lub zarządcą sposób przerywania dostarczania wody z punktów czerpalnych znajdujących się poza lokalami, bez zakłócania dostaw wody do lokali.