Składki ZUS: Odszkodowanie za zakaz konkurencji

Zdarza się, że pracodawcy podpisujący z zatrudnionymi umowy o zakazie konkurencji, która ma obowiązywać po ustaniu stosunku pracy, różnicują wysokość należnego odszkodowania w zależności od swoich oczekiwań. Gdy podwładny zobowiąże się, że w okresie objętym klauzulą konkurencyjności nie będzie podejmował działalności konkurencyjnej, może ono być niższe, a wyższe – gdy chcą, by nie podejmował jakiejkolwiek działalności zarobkowej.

W praktyce zdarza się, że były pracownik nie jest aktywny zawodowo przez okres trwania umowy o zakazie konkurencji, a w zamian za to otrzymuje np. dwukrotnie wyższe odszkodowanie od tego, jakie otrzymałby bez wykluczenia podejmowania pracy (np. 200 proc. pensji, jaką otrzymał przed  ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi, przez jaki nie będzie pracował).

Powstaje pytanie, jak traktować tego rodzaju odszkodowanie. Jego właściwa klasyfikacja ma bowiem znaczenie dla kwestii podatkowych i zusowskich.

Zapis ważny po ustaniu angażu

Postanowienie umowy o  pracę przewidujące zakaz podejmowania dodatkowego zatrudnienia w zakresie niestanowiącym działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy jest nieważne (art. 58 § 1

kodeksu cywilnego

w związku z art. 300

kodeksu pracy

), gdyż stanowi obejście zakazu wynikającego z art. 101

1

§ 1 k.p.

(wyrok Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2008; II PK 268/ 07).

Pracodawca nie może więc, nawet za zgodą pracownika, zobowiązać go do niepodejmowania innej niż konkurencyjna działalności zawodowej i wyciągać wobec niego sankcji prawnych z tytułu naruszenia takiego zakazu (np. wypowiedzieć mu umowy o  pracę), chyba że ta dodatkowa działalność jest podejmowana w trakcie zatrudnienia i  negatywnie przekłada się na  efektywność pracownika (np.  spóźnia się do pracy, wykonuje dodatkową pracę w czasie pracy etc).

Ale tego rodzaju zakaz kończy się z ustaniem zatrudnienia. W umowie o pracę czy w odrębnej umowie konkurencyjnej strony mogą przyznać pracownikowi prawo do  dodatkowego odszkodowania z tytułu powstrzymywania się przez niego od podejmowania jakiejkolwiek działalności zarobkowej po  ustaniu stosunku pracy.

W takiej sytuacji podwładny ma prawo wyboru – samodzielnie decyduje, czy w tym okresie będzie aktywny zawodowo i tym samym zrezygnuje z dodatkowego świadczenia pieniężnego, czy też nie będzie podejmował żadnej aktywności w zamian za wysoki bonus.

Bez zwolnienia

Takie odszkodowanie nie powinno być już jednak traktowane jako odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji, o którym mowa w art. 101

2

k.p.

Jest ono bowiem profitem z tytułu powstrzymywania się przez pracownika od jakiejkolwiek działalności zawodowej, a nie od działalności stricte konkurencyjnej wobec pracodawcy. Ma to istotne znaczenie dla celów ustalania wysokości przychodu pracownika na potrzeby rozliczania składek zusowskich.

Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 pkt 4

rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 w  sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.)

ulgą składkową objęte są wyłącznie odszkodowania wypłacone byłym pracownikom po rozwiązaniu stosunku pracy, na podstawie umowy o zakazie konkurencji, o której mowa w art. 101

2