Zakazu konkurencji nie zamieszczaj w zakresie obowiązków podwładnego

[b]Taki wniosek płynie z wyroku Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2009 r. (II PK 41/09)[/b].

SN rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez firmę, która domagała się zapłaty za poniesione straty od pracownika, który nie przestrzegał zakazu konkurencji.

W analizowanej sprawie Andrzej B. był zatrudniany w spółce na podstawie dwóch umów o pracę zawartych na czas określony: od 1 lutego 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2010 r.

W treści obowiązków pracowniczych załączonych do pierwszego angażu spółka wpisała między innymi, że pracownik odpowiada za nieprowadzenie działalności konkurencyjnej oraz ma zakaz świadczenia pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną. Strony nie zawarły jednak umowy o zakazie konkurencji w rozumieniu art. 101[sup]1[/sup] [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B5E347C50E4D2860978BAD3D891C7A48?n=1&id=76037&wid=337521]kodeksu pracy[/link].

[srodtytul]Własny biznes[/srodtytul]

Natomiast pracownik od 10 grudnia 1991 r. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, w której zakres działalności gospodarczej uległ zmianie w 2005 r. Ujawniono w nim m.in. pośrednictwo, działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju, sprzedaż hurtową maszyn wykorzystywanych w górnictwie, budownictwie i inżynierii lądowej i wodnej, pozostałą sprzedaż hurtową, sprzedaż detaliczną artykułów nieżywnościowych itp.

W ramach własnego biznesu pracownik sprzedawał sprzęt, który nabywał m.in. od dwóch firm, które dostarczały również sprzęt zatrudniającej go spółce. Dostawcy wiedzieli, że Andrzej B. – oprócz wykonywanej na rzecz spółki pracy – prowadził również własną działalność gospodarczą.

Spółka wniosła przeciwko niemu pozew do sądu o zapłatę za działanie na jej szkodę. Twierdziła bowiem, że gdyby pracownik w ramach swojej działalności nie nabywał sprzętu, to trafiałby on do spółki. Jednak sąd pierwszej instancji się z tym nie zgodził.

Dostawcy sprzętu zaopatrywali też inne podmioty niż spółka i firma pracownika. Uznał też, że nie da się stwierdzić, czy i jaką ewentualną szkodę spółka poniosła przez to, iż pracownik zakupił określony sprzęt od ww. dostawców. Sąd podkreślił przy tym, że żaden z pracowników spółki nie zauważył, aby pracownik wykorzystywał dane uzyskane z racji pracy u niej przy prowadzeniu własnej działalności gospodarczej.

Od tego wyroku spółka wniosła apelację. Sąd drugiej instancji podkreślił, że spornym zagadnieniem w sprawie było to, czy zakres obowiązków, jaki otrzymał pozwany, stanowi umowę o zakazie konkurencji w rozumieniu art. 101[sup]1 [/sup]k.p.

W tym zakresie sąd podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, który zakresowi obowiązków odmówił charakteru umowy o zakazie konkurencji, jako ściśle zakreślonego w odrębnej do umowy o pracę, umowie zobowiązanie pracownika do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy oraz do nieświadczenia pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz innego podmiotu prowadzącego taką działalność.

[srodtytul]Dobro zakładu [/srodtytul]

Jednak sąd zwrócił uwagę, że mimo to [b]pracownika jako stronę stosunku pracy wiąże ustawowy, wynikający z art. 100 § 2 pkt 4 k.p, obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy, chronienia jego mienia oraz zachowywania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę[/b].

Za utrwalony w orzecznictwie należy, w jego ocenie, uznać pogląd, że do obowiązków pracownika, uregulowanych w art. 100 § 2 pkt 4 k.p., należy również powstrzymywanie się od podejmowania jakichkolwiek działań, które mogłyby wyrządzić szkodę pracodawcy. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że w zakres działań wyrządzających pracodawcy szkodę wchodzi prowadzenie działalności konkurencyjnej w stosunku do działalności pracodawcy.

Sąd oddalił apelację. Wtedy skarga kasacyjna trafiła do Sądu Najwyższego.

Ten potwierdził, że [b]określenie zakresu obowiązków pracowniczych nie może być utożsamiane z zawarciem odrębnej umowy o zakazie konkurencji[/b].

Wskazał też, że należy przyjąć, że [b]pracownik prowadzący działalność konkurencyjną pomimo niezawarcia umowy o zakazie konkurencji może naruszyć obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy określony w art. 100 par. 2 pkt 4 k.p. Naruszenie to może być uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę[/b].