Na budowie inspektor pracy zamierzał skontrolować warunki bhp. Zbliżając się do jej ogrodzenia, zrobił kilka zdjęć pięciu osobom układającym cegły na wysokości. Nie miały one kasków ochronnych. Kiedy inspektor przedstawił się nadzorującemu pracę majstrowi i wskazał zakres kontroli, murarzy dyskretnie odwołano na ziemię. Kontroler poinformował przełożonego o tym, co widział przed wejściem na budowę, i zażądał wylegitymowania wszystkich osób pracujących na wysokości. Majster przywołał murarzy, ale przyszło tylko czterech. Inspektor pokazał zdjęcia i okazało się, że piąty murarz był Ukraińcem, pracującym na czarno.[/ramka]
[srodtytul]Dokumenty porównają z informacjami [/srodtytul]
Dane zebrane w oświadczeniach można także zweryfikować, porównując je z informacjami z prowadzonych przez pracodawcę dokumentów. Pomocne będą tu zwłaszcza akta osobowe pracowników. Na ich podstawie inspektor pracy ustala:
- datę zawarcia z pracownikiem umowy o pracę i sprawdza, czy najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy potwierdzono na piśmie ustalenia co do stron umowy, jej rodzaju oraz warunków (art. 29 § 2 k.p.),
- czy pracodawca odebrał od kandydata do pracy oświadczenie o pozostawaniu lub nie w rejestrze bezrobotnych i poszukujących pracy (§ 6 ust. 2 pkt 1 w związku z § 1 ust. 1 pkt 6 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=73963]rozporządzenia MPiPS z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika, DzU nr 62, poz. 286 ze zm. w zw. z art. 36 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia).[/link]
Jeśli pracodawca nie wypełnił tego obowiązku, inspektor najprawdopodobniej zweryfikuje informację uzyskaną od pracownika w jego oświadczeniu. Do powiatowego urzędu pracy kieruje wówczas wniosek o udostępnienie danych. Postąpi tak również, gdy stwierdzi niezgodność oświadczenia z dokumentacją pracodawcy lub przy krótkim okresie zatrudnienia.
[srodtytul]Inne papiery [/srodtytul]
Aby ustalić prawdziwość danych wskazanych przez osoby wykonujące pracę lub przebywające na terenie kontrolowanej firmy w złożonych oświadczeniach, inspektor może sięgnąć także po inne dokumenty. Przykładowo skorzysta z listy obecności (jeśli w regulaminie pracy pracodawca przyjął taki sposób potwierdzania obecności w pracy – art. 104[sup]1 [/sup]§ 1 pkt 9 k.p.). Na ich podstawie zweryfikuje informację dotyczącą faktycznej daty zatrudnienia danej osoby.
Gdy na podstawie analizy dokumentów okaże się, że w złożonych oświadczeniach zatrudnieni podali nieprawdziwe dane (np. daty zatrudnienia), inspektor pracy musi zawiadomić prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na zeznaniu nieprawdy lub zatajeniu prawdy (art. 233 § 1 kodeksu karnego).
[srodtytul]Dane dla ZUS[/srodtytul]
Badając natomiast prawidłowość dokonanego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego osób zatrudnionych lub wykonujących inną pracę zarobkową, inspektor sprawdza:
- deklaracje zgłoszeniowe i rozliczeniowe ZUS, w szczególności zgłoszenia na formularzu ZUS ZUA (zgłoszenia ewentualnych zmian ZUS ZIUA, wyrejestrowanie ZUS ZWUA),
- imienne raporty miesięczne ZUS RCA (ZUS RSA), które m.in. zawierają dane o podstawie wymiaru składek.
Pozyskane z nich informacje inspektor także porówna z innymi dokumentami i danymi, które udostępnił kontrolowany (np. umowy o pracę lub cywilnoprawne, listy obecności czy listy płac). Pomocne tu też będą i oświadczenia i przesłuchania świadczących pracę.
[srodtytul]KONTROLER WSPÓŁPRACUJE Z INNYMI ORGANAMI[/srodtytul]
[b]Czasami w trakcie kontroli z zakresu legalności zatrudnienia inspektor ujawni nieprawidłowości, które nie należą do jego kompetencji. Aby wyeliminować błędy, nie może samodzielnie działać [/b]
Musi o nich zawiadomić właściwe organy, czyli:
- ZUS – o naruszeniach przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych,
- urząd kontroli skarbowej – o naruszeniach przepisów prawa podatkowego,
- policję lub Straż Graniczną – o naruszeniu przepisów o cudzoziemcach (art. 37 ust. 2 ustawy o PIP).
[ramka][b]Przykład 6[/b]
Podczas sprawdzania prawidłowości zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego osób zatrudnionych lub wykonujących inną pracę zarobkową inspektor pracy, na podstawie okazanych przez pracodawcę imiennych raportów miesięcznych ZUS RCA (ZUS RSA), stwierdził, że podstawa wymiaru składek jest niższa niż wynagrodzenie faktycznie wypłacane pracownikowi. W takim wypadku powinien zawiadomić ZUS o ujawnionej nieprawidłowości.[/ramka]
W razie naruszenia warunków prowadzenia agencji zatrudnienia określonych w przepisach o promocji zatrudnienia zawiadamia marszałka właściwego województwa. Informację tę przekazuje mu okręgowy inspektor pracy (art. 37 ust. 3 ustawy o PIP). On też powiadamia właściwego starostę o stwierdzonych przypadkach złamania przez bezrobotnego lub przez kontrolowanego przepisów o promocji zatrudnienia (art. 37 ust. 4 ustawy o PIP). Chodzi tu w szczególności o sytuacje, w których bezrobotny podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność, i nie powiadomił o tym ani sam, ani przez pracodawcę powiatowego urzędu pracy.
[ramka][b]Sprawdzą agencje[/b]
Odrębne zagadnienia są kontrolowane w agencjach zatrudnienia, tj. podmiotach świadczących usługi w zakresie:
- pośrednictwa pracy na terenie Polski,
- pośrednictwa do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych obywateli polskich,
- doradztwa personalnego,
- poradnictwa zawodowego,
- pracy tymczasowej (art. 18 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia).
W tym wypadku inspektor pracy sprawdzi:
- dokonanie wpisu do rejestru agencji zatrudnienia działalności, której prowadzenie zależy od uzyskania wpisu do tego rejestru (art. 10 ust. 1 pkt 3d ustawy o PIP). Tu inspektor pracy sprawdza głównie certyfikaty potwierdzające wpis do rejestru (art. 19 ustawy o promocji zatrudnienia);
- prowadzenie agencji zatrudnienia zgodnie z warunkami określonymi w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 3e ustawy o PIP). Tu inspektor zainteresuje się:
– czy agencja spełnia wymogi w zakresie warunków lokalowych i wyposażenia technicznego,
– kwalifikacjami personelu zatrudnionego przez agencję,
– dokumentami dotyczącymi pobierania opłat od osób korzystających z usług agencji,
– umowami zawieranymi przez agencję pośrednictwa do pracy za granicą z pracodawcami zagranicznymi oraz obywatelami polskimi kierowanymi do pracy za granicą,
– treścią ogłoszeń i ofert,
– rocznymi informacjami o działalności agencji zatrudnienia,
– informacjami o zmianie danych objętych wnioskiem o wpis do rejestru lub o zaprzestaniu działalności, a także dokumentów potwierdzających dokonanie zwrotu certyfikatu wstępnego lub certyfikatu w związku z wykreśleniem agencji z rejestru (art. 18 – 19 ustawy o promocji zatrudnienia). [/ramka]
