Kto zastrzegł karę w umowie, może spać spokojnie

Karę ustal w odpowiedniej wysokości. Jeśli bowiem będzie za niska, może się okazać, że nawet jeśli poniesiesz większą szkodę, nic więcej nie dostaniesz. I odwrotnie: jeśli będzie za wysoka, sąd może ją obniżyć. Jak zatem postępować? Sprawdźmy.

[srodtytul]Możesz zdyscyplinować dłużnika[/srodtytul]

Kara umowna to nic innego jak dodatkowe zastrzeżenie w kontrakcie, w którym przedsiębiorcy postanawiają, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy pieniężnej. Zastępuje ona odszkodowanie.

Zastrzeżenie jej w umowie daje wymierne korzyści. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy nie musimy przejmować się kłopotliwym wykazywaniem rozmiarów poniesionej przy tej okazji szkody. Co więcej w razie zastrzeżenia kary umownej zaniedbania czy zwłoka ze strony naszego kontrahenta mogą czasami okazać się dla nas bardziej opłacalne niż prawidłowa realizacja umowy. Z drugiej zaś strony często myśl o tym, że wiszą nad nim jakieś sankcje finansowe, może go skutecznie zmotywować do należytego wykonania umowy, a my możemy być spokojni, że określone świadczenie otrzymamy na czas.

[srodtytul]Nie robi nic lub mniej niż powinien[/srodtytul]

Kiedy możemy mówić, że kontrahent nie wykonuje zobowiązania? Gdy w ogóle nie spełnia swojego świadczenia. Natomiast nienależyte wykonanie zobowiązania ma miejsce, gdy świadczy po terminie (czyli np. z kilkudniową zwłoką), mniej niż powinien (np. zamiast 5 tys. sztuk sukienek dostarczy 4 tys.), czy też źle jakościowo (np. zamówiony program komputerowy nie spełniał wymagań określonych w specyfikacji zamówienia).

[ramka][b] Przykład[/b]

Firmy A i B podpisują umowę. A zobowiązuje się dostarczyć B określoną partię materiałów budowlanych. Termin dostawy to 30 października 2008 r.

B musi dostać materiały tego dnia, bo inaczej nie zdąży na czas z realizacją inwestycji. Na jej zakończenie potrzebuje dwóch tygodni. Postanawia zatem określić w kontrakcie z A karę umowną w wysokości 5 proc. wartości zamówienia za każdy dzień zwłoki.

Jeśli zaś okaże się, że A w ogóle nie dostarczy materiałów budowlanych (popadnie w zwłokę wynoszącą więcej niż siedem dni) zapłaci karę umowną w wysokości 70 proc. wartości zamówienia.[/ramka]

[srodtytul]Szkoda bez znaczenia[/srodtytul]

Jeśli zastrzeżemy w kontrakcie karę umowną, wielkość szkody, jaką ponosimy, nie ma żadnego znaczenia. Z bardzo prostej przyczyny. I tak dostaniemy karę w określonej wysokości. Niezależnie zatem od tego czy szkoda wynosi 40 proc., czy 20, czy aż 90 – dostaniemy tyle, ile wpisaliśmy w umowie. Jeśli np. wartość zamówienia wynosi 100 tys., a zastrzeżona kara umowna 40 proc., to i tak dostaniemy 40 tys., nawet jeśli poniesiona przez nas szkoda znacznie tę kwotę przekracza.

[wyimek]Pamiętajmy, że jeśli nasz kontrahent nie zrealizuje zamówienia a my nie poniesiemy szkody, to i tak będzie musiał zapłacić nam karę umowną.[/wyimek]

Dlatego tak ważne jest zastrzeżenie tej kary w odpowiedniej wysokości. Warto zastanowić się, jak ważna jest dla nas realizacja zamówienia i co się stanie, jeśli nie będzie go na czas. Czy poniesiemy jakąś szkodę, jak wysoka może być i jaka kwota może ją zrekompensować. O tym wszystkim musimy pomyśleć, jeszcze zanim podpiszemy umowę. Potem będzie już za późno.

[srodtytul]Kiedy dostaniemy mniej [/srodtytul]

Choć kara umowna należy się nam w zastrzeżonej w kontrakcie wysokości (i to bez względu na wysokość poniesionej szkody), kodeks cywilny wprowadza od tej zasady wyjątek. Możliwe jest zmniejszenie jej wysokości. Kiedy nasz kontrahent może się tego domagać? W dwóch sytuacjach: gdy zobowiązanie zostało w znacznej mierze wykonane albo gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. Ocenę, czy kara umowna jest w konkretnych okolicznościach rażąco wygórowana, mogą uzasadniać różne okoliczności, w tym relacja między wysokością kary a wartością robót ustaloną w umowie, w której ją zastrzeżono.

[ramka][b]Jak nie wpaść w pułapkę[/b]