Jak najkorzystniej zatrudnić menedżera

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością szuka prezesa zarządu. Czy może mu zaoferować umowę o pracę?

Nie ma żadnych przeszkód, co potwierdzają liczne wyroki Sądu Najwyższego, np. z 17 maja 1995 r. (I PRN 14/95). W takiej sytuacji prezesa połączą ze spółką więzi dwojakiego rodzaju: korporacyjny z racji samego powołania przez zgromadzenie wspólników lub np. radę nadzorczą oraz pracowniczy. Umowę o pracę proponuje się, by podlegał ubezpieczeniom społecznym i korzystał z innych uprawnień pracowniczych, np. urlopu wypoczynkowego, a gdy chodzi o kobietę -macierzyńskiego i wychowawczego.

Rozumiem, że to rozwiązanie najkorzystniejsze dla powoływanego. A dla firmy?

Dla spółki byłoby najlepiej, gdyby zaangażowała go wyłącznie na podstawie samego powołania. Wtedy zgromadzenie wspólników lub rada nadzorcza mogłaby go odwołać w każdej chwili, zgodnie z art. 203 kodeksu spółek handlowych.

Takie zatrudnienie jest jednak mało atrakcyjne dla samych zainteresowanych. Chcą oni mieć dodatkowe zabezpieczenie przed stratą posady z dnia na dzień. Dlatego, by pogodzić interesy obydwu stron, spółka często oferuje funkcję członka zarządu zarówno na podstawie powołania, jak i umowy cywilnej, najlepiej na zlecenie. Menedżer podlega wtedy ZUS i korzysta z wyższych relatywnie kosztów uzyskania przychodów na poziomie 20 proc. Idealnie byłoby, gdyby wtedy firma zatrudniła go w innej firmie - spółce, na dodatkowe zlecenie, np. jako doradcę zarządu ds. ekonomicznych.

W ten sposób podlegałby składkom ZUS z jednego wybranego tytułu. Często też w umowach cywilnych osoby zarządzające gwarantują sobie wysokie odprawy na wypadek rozwiązania stosunku pracy przez spółkę z innych przyczyn niż dyscyplinarne. Nie popieramy natomiast podwójnego zatrudnienia w tej samej spółce. Grozi to dużymi komplikacjami w razie rozstania stron.

Walne zgromadzenie spółki akcyjnej zamierza przyjąć na etat wiceprezesa do spraw finansowych. Czy musi z nim zawrzeć umowę terminową na czas kadencji zarządu?

Nie, nie ma takiego obowiązku. Tak uznał SN m.in. w wyroku z 10 sierpnia 2000 r. (I PKN 758/99). Zgodnie z tym orzeczeniem kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie oznacza powinności zawierania przez spółkę z osobami pełniącymi funkcję jej organów umów o pracę na czas określony, równy okresowi kadencji. W razie zawarcia takich umów terminowych stosuje się do nich art. 25kodeksu pracy. Można go zatem zatrudnić na czas nieokreślony. Rada nadzorcza czy inny organ wskazany w statucie spółki (np. walne zgromadzenie) mogą bowiem odwołać członka zarządu w każdej chwili i jednocześnie wypowiedzieć mu stosunek pracy.

Kolega jest członkiem zarządu spółki z o.o. na umowie o pracę na czas określony obejmujący okres kadencji. Angaż zastrzega, że może dostać wcześniejsze, dwutygodniowe wypowiedzenie tylko wtedy, gdy zostanie równocześnie odwołany z funkcji w zarządzie i zwolniony z pracy. Czy to prawidłowe?

Tak. Potwierdza to SN w orzeczeniu z 1 lipca 1998 r. (I PKN 53/98). Zgodnie z tym wyrokiem strony mogą w umowie o pracę na czas określony z członkiem zarządu spółki kapitałowej uzależnić jej wcześniejsze rozwiązanie - zarówno za wypowiedzeniem, jak i bez wypowiedzenia - od równoczesnego odwołania z funkcji członka zarządu.

Żona jest prezesem spółki akcyjnej. Pełniła ją na podstawie bezterminowej umowy o pracę. Niedawno rada nadzorcza zaproponowała aneks, zmieniający ją na czas do upływu pięcioletniej kadencji tego gremium. Czy nie powinna tego zrobić w formie wypowiedzenia zmieniającego?

Zasadą jest, że zmiana warunków zatrudnienia na gorsze odbywa się poprzez wypowiedzenie zmieniające zainicjowane przez firmę. Wtedy zatrudniony ma czas zastanowić się nad ofertą, a do połowy wypowiedzenia odmówić. Jeśli to zrobi, umowa ulega rozwiązaniu po upływie wymówienia. Gdy milczy lub mówi tak, nowe warunki wiążą też po upływie wypowiedzenia. Wydawałoby się, że tak być powinno w opisanej sprawie. Zamiana umowy bezterminowej na okresową stawia przecież kobietę w mniej korzystniej pozycji. Jednak 29 marca 2001 r. SN orzekł, że w takiej sytuacji wypowiedzenie zmieniające nie jest konieczne, wystarczy porozumienie stron. Według tego wyroku przekształcenie umowy o pracę na czas nieokreślony w umowę terminową, związane ze specyfiką kadencyjnego zatrudnienia członków organu zarządzającego spółką prawa handlowego, nie stanowi niekorzystnej dla pracownika zmiany stosunku pracy.

Rada nadzorcza spółki z o.o. planuje odwołać etatowego członka zarządu i jednocześnie dać mu wypowiedzenie. Boi się, że jeśli poinformuje związki o planowanym wymówieniu, to ten ucieknie na zwolnienie lekarskie. Co robić?

Wystarczy, że rada w jednej uchwale odwoła prezesa i wypowie mu zatrudnienie. Indywidualne oświadczenie o rozwiązaniu umowy powinna mu dostarczyć najpóźniej do czasu wejścia w życie uchwały w tej sprawie. Wcześniej nic nie musi robić, w tym informować związków zawodowych. A to dlatego, że chęci wypowiedzenia umowy o pracę członkowi zarządu spółki kapitałowej w następstwie jego odwołania nie trzeba konsultować ze związkami - wynika z orzeczenia SN z 10 stycznia 2002 r. (IPKN783/00).

Rada nadzorcza niewielkiej spółki handlowej obwołała mnie swoim prezesem. Miałem zarabiać 12 tys. zł miesięcznie w ramach kontraktu menedżerskiego. Tak też stanowiła uchwała mnie powołująca. Przedstawiciel rady, wydelegowany do zawarcia ze mną umowy o pracę, wpisał mi w angażu tylko 10 tys. zł. Co robić?

Należy zwrócić uwagę na tę nieścisłość całej radzie. Przedstawiciel rady, wybrany zgodnie z firmowymi procedurami do dokonania czynności pracowniczych z przyjmowanymi menedżerami, realizuje jedynie czynności techniczno-prawne, np. zawiera z nimi umowy. Sama decyzja o kształcie stosunku pracy, w tym o wysokości wynagrodzenia, należy wyłącznie do rady. Jej reprezentant nie może w nie ingerować ani ich zmieniać, co potwierdza SN w wyroku z 21 stycznia 1999 r. (IPKN543/98). W tej sytuacji należy wykorzystać najpierw procedurę wewnętrzną, np. skierować wniosek do rady o doprowadzenie warunków umowy do zgodności zuchwałą tego organu. Jeśli to nie pomoże, menedżer może złożyć pozew o ustalenie treści kontraktu menedżerskiego wmyśl uchwały rady.

Według regulaminu wynagradzania spółki z o.o., której prezesuję, załoga dostaje premie miesięczne. Otrzymuje je każdy, kto w danym miesiącu nie opuścił żadnego dnia pracy i nie dostał kary dyscyplinarnej. Ja nigdy jej nie dostałem. Księgowa powiedziała, że do tego potrzebna jest uchwała rady nadzorczej. Dlaczego?