Zatajona praktyka handlowa a prawa konsumentów

Co więcej, o komercyjnym celu „badań" przedsiębiorca nie informował również w toku samej prezentacji. Pokaz organizowany był w sposób, który miał jego uczestnikom sugerować udział w badaniach medycznych. Przy czym, z uwagi na sposób i okoliczności prowadzenia prezentacji, w ocenie UOKiK, nawet dobrze poinformowany, uważny i ostrożny konsument mógł nie być w stanie się zorientować, że tak naprawdę bierze udział w spotkaniu o charakterze czysto komercyjnym. Należy bowiem wskazać, że osoby, zajmujące się organizacją pokazu, dokonywały diagnozy stanu zdrowia i udzielały porad z zakresu profilaktyki chorób.

Wyłączona ostrożność

Urząd antymonopolowy, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, stwierdził, że działania przedsiębiorcy wprowadzały konsumentów w błąd i nie pozwalały przeciętnemu konsumentowi na zorientowanie się w rzeczywistym celu prezentacji. Tymczasem tylko podanie przez firmę rzetelnej i pełnej informacji o handlowym celu zaproszeń, pozwoliłoby mu na podjęcie obiektywnej decyzji dotyczącej ewentualnego udziału w takiej prezentacji. Właściwe wydaje się bowiem twierdzenie, że konsument rzetelnie poinformowany o rzeczywistym celu organizowanego przez spółkę spotkania, mógłby zrezygnować z udziału w nim i to właśnie z uwagi na jego komercyjny charakter. Wydaje się także, że konsument posiadający wiedzę o rzeczywistym, handlowym celu „badań" z dużo większą ostrożnością podejmowałby decyzję o dokonaniu ewentualnej transakcji w ich toku.

Brzmienie przepisów

Zaprezentowane działanie stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 6 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (DzU z 2007 r. Nr 171, poz. 1206 ze zm.). Przepis ten stanowi, że praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd zaniechaniem może być w szczególności nieujawnienie handlowego celu praktyki, jeżeli nie wynika on jednoznacznie z okoliczności i jeżeli powoduje to lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Praktyka handlowa

Zgodnie z art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Definicję takiej praktyki zawiera art. 2 pkt 4, który wskazuje, że za taką uznaje się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Przy tym należy podkreślić, że pojęcie „produkt" ma tutaj szerokie znaczenie i obejmuje również pojęcie „usługa".

Należy więc przyjąć, że w zakresie pojęcia „praktyka rynkowa" mieści się każdy czyn przedsiębiorcy (działanie i zaniechanie) oraz każda forma działania przedsiębiorcy (sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklama i marketing). Istotne jest, że wskazane formy mogą być traktowane jako praktyki rynkowe wtedy tylko, gdy są bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta, tj. gdy mogą oddziaływać na decyzje ekonomiczne konsumentów.

Odnosząc to do opisanej praktyki, wolno przyjąć, że zaniechanie dotyczące informowania konsumentów o handlowym celu zaproszeń na organizowane przez przedsiębiorcę „badania" było bezpośrednio związane z promocją i dystrybucją oferowanych konsumentom produktów.