Jeżeli zastaw rejestrowy ustanowiono na zbiorze rzeczy lub praw stanowiących całość gospodarczą, a umowa dopuszcza zaspokojenie zastawnika z dochodów przedsiębiorstwa zastawcy, to może być ono przejęte w zarząd. W umowie należy wówczas określić wymogi, jakie powinien spełniać zarządca takiego przedsiębiorstwa. Zarząd może być też wykonywany przez zastawnika.
Kiedy wygasa wierzytelność
Nie ma możliwości, aby istniało zabezpieczenie wierzytelności bez samej wierzytelności. Zastaw wygasa więc, gdy wygasa wierzytelność nim zabezpieczona. Do wygaśnięcia zastawu, pomimo wygaszenia wierzytelności, nie dojdzie, gdy zostało to wskazane w umowie, a oprócz tego umowa określa:
Umowę zastawu należy zawrzeć w formie pisemnej pod rygorem nieważności
- stosunek prawny, z którego wynika lub może wynikać nowa wierzytelność;
- termin, w którym powinien powstać nowy stosunek prawny, nie dłuższy jednak niż sześć miesięcy od dnia wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej zastawem (jeżeli minie taki termin, to zastaw wygasa);
- najwyższą sumę zabezpieczenia dla nowej wierzytelności, przy czym suma ta nie może być wyższa od ujawnionej w rejestrze.
Śmierć dłużnika nie oznacza wygaszenia wierzytelności, a co za tym idzie, i zastawu. Zastaw rejestrowy z założenia ma charakter terminowy. Oznacza to, że po upływie 20 lat od chwili wpisu zastawu do rejestru, ulega on wykreśleniu z rejestru jako wygaszony, ale i taka zasada jest względna, gdyż strony mogą postanowić o utrzymaniu zastawu na czas dalszy, ale nie dłuższy niż 10 lat.
Zbycie przedmiotu zastawu powoduje jego wygaśnięcie, jeżeli nabywca nie wiedział i przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o istnieniu zastawu rejestrowego w chwili wydania mu rzeczy lub przejścia na niego prawa obciążonego zastawem rejestrowym albo rzecz obciążoną zastawem rejestrowym zalicza się do rzeczy zbywanych zwykle w zakresie działalności gospodarczej zastawcy i rzecz ta została wydana nabywcy, chyba że nabywca nabył rzecz w celu pokrzywdzenia zastawnika.
Wygaszenie zastawu powoduje wykreślenie go z rejestru. Wykreślenia generalnie dokonuje sąd, na wniosek zastawnika, albo zastawcy, który dołączy do wniosku pisemne oświadczenie zastawnika o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym lub zrzeczeniu się tego zabezpieczenia albo prawomocny wyrok sądu ustalający wygaśnięcie zastawu rejestrowego.
Ewelina Orlińska-Kiedroń prawnik w Kancelarii Radcy Prawnego Joanna Szanser–Smagacz w Krakowie
Komentuje Ewelina Orlińska-Kiedroń prawnik, w Kancelarii Radcy Prawnego Joanna Szanser–Smagacz w Krakowie
Zastaw rejestrowy jest instytucją, która pozwala na poważne zabezpieczenie wierzytelności.
Często jednak się o tej instytucji zapomina albo nie bierze jej pod uwagę ze względu na dość duży formalizm związany z ustanowieniem zastawu. Jego skuteczność w znacznej mierze uzależniona jest od tego, czy prawidłowo została „wyceniona" sama zabezpieczana wierzytelność oraz opisany przedmiot zastawu oraz czy właściwie zostaną przeprowadzone wszystkie czynności służące jego ustanowieniu.
W związku z tym, chcąc dobrze zabezpieczyć swoje wierzytelności, zamiast od razu odrzucać zastaw ze względu na wiele czynności, które trzeba wykonać, warto zapoznać się dokładniej z przepisami regulującymi zastaw rejestrowy. Potem trzeba zadbać o prawidłowe sporządzenie umowy zastawniczej oraz o dokonanie wpisu zastawu do rejestru zastawów.
