Nie za każdą niewyjaśnioną absencję grozi dyscyplinarka

Niekiedy pracownik nie może stawić się w firmie. Wtedy musi wykazać, że ta nieobecność jest usprawiedliwiona. W przeciwnym razie może narazić się na poważne konsekwencje związane z bezpodstawną absencją.

[srodtytul]Ogólnikowe wskazówki [/srodtytul]

Ustawodawca jedynie ogólnie definiuje przyczyny pozwalające usprawiedliwić to, że pracownika nie ma firmie. Wskazuje na zdarzenia i okoliczności określone przepisami prawa pracy, uniemożliwiające stawienie się do pracy i jej świadczenie, a także inne przypadki niemożności wykonywania pracy podane przez pracownika i uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające absencję w firmie. Jeśli określona przyczyna nieobecności nie wynika bezpośrednio z prawa pracy, to od pracodawcy zależy, czy uzna on ją za wystarczającą, aby usprawiedliwić absencję podwładnego.

Katalog przyczyn, które z mocy prawa pozwalają wytłumaczyć to, że zatrudniony nie pojawił się w firmie, zawiera głównie kodeks pracy oraz [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=73958]rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (DzU nr 60, poz. 281 ze zm.[/link], dalej rozporządzenie).

[ramka][b]Powody usprawiedliwiające niepojawienie się w firmie[/b]

Do katalogu przyczyn usprawiedliwiających absencję należy m.in.

- czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby,

- odosobnienie w związku z chorobą zakaźną,

- powołanie na ćwiczenia wojskowe albo na przeszkolenie wojskowe na czas do trzech miesięcy,

- urlop macierzyński i wychowawczy,

- urlop okolicznościowy, np. na pogrzeb rodzica pracownika,

- sprawowanie opieki nad dzieckiem do lat ośmiu z powodu nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do której dziecko uczęszcza,

- konieczność stawienia się na wezwanie organów administracji, sądu, prokuratury, policji,

- odpoczynek po nocnej podróży służbowej.

[/ramka]

[srodtytul]Szefa trzeba poinformować[/srodtytul]

Jeśli pracownik wcześniej wie, że nie będzie mógł określonego dnia stawić się do pracy, powinien uprzedzić szefa o przyczynie absencji i przewidywanym jej okresie. Dotyczy to przyczyn z góry wiadomych lub możliwych do przewidzenia. Będzie tak np. przy zaplanowanych badaniach czy otrzymanym wcześniej wezwaniu na przesłuchanie.

Są jednak też zdarzenia, których pracownik nie jest w stanie przewidzieć. Wtedy musi niezwłocznie poinformować pracodawcę o przyczynie nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania. Ma to uczynić najpóźniej w drugim dniu nieobecności. Jeśli szef w regulaminie pracy nie określił w sposób szczególny w firmie zasad dotyczących usprawiedliwiania absencji, pracownik może taką informację przekazać osobiście lub przez inną osobę, telefonicznie, faksem, drogą e-mailową lub nawet pocztową.

Tylko w szczególnych sytuacjach wolno przekazać szefowi wiadomość o przyczynach nieobecności później niż w drugim jej dniu. Dotyczy to niecodziennych okoliczności, uniemożliwiających spełnienie tego obowiązku, a przy tym niezależnych od pracownika. Wtedy przekroczenie tego terminu będzie usprawiedliwione. Podwładny nie narazi się na zarzut naruszenia podstawowych obowiązków, gdy poinformuje zakład o absencji niezwłocznie po ustaniu przyczyn uniemożliwiających przekazanie wiadomości.

[srodtytul]Dowód musi być[/srodtytul]

Nawet jeżeli pracownik terminowo zawiadomi szefa o absencji, nie zwalnia go to z obowiązku przedstawienia dowodów usprawiedliwiających nieobecność.

Najczęstszą przyczyną niestawienia się w pracy jest choroba pracownika. Wtedy przedstawia on pracodawcy w ciągu siedmiu dni od pierwszego dnia nieobecności zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA. Wymóg przekazania formalnego dokumentu, w postaci decyzji inspektora sanitarnego, prawo pracy przewiduje też przy kwarantannie związanej z chorobą zakaźną.

Jeżeli pracownika wezwie organ w sprawach powszechnego obowiązku obrony, organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, sąd, prokuratura, policja lub organ prowadzący postępowanie w sprawach o wykroczenia, przedkłada on szefowi to wezwanie. Na nim odnotowane jest stawienie się przed organem w związku z tym pismem.

Niekiedy wystarczy, aby zatrudniony złożył oświadczenie o wystąpieniu przyczyny usprawiedliwiającej nieobecność. Taką możliwość rozporządzenie przewiduje w razie konieczności sprawowania przez pracownika opieki nad dzieckiem do lat ośmiu z powodu nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, szkoły lub przedszkola. Będzie tak również wtedy, gdy zatrudniony w godzinach nocnych odbywał podróż służbową, która nie pozwoliła mu skorzystać z ośmiu godzin dobowego odpoczynku.

[srodtytul]Konsekwencje mogą być dotkliwe [/srodtytul]

Nie w każdym wypadku szef będzie skory uznać wyjaśnienia podwładnego za wystarczające. Wtedy pracownikowi grozi wiele konsekwencji związanych z jego nieusprawiedliwioną absencją.

Nieusprawiedliwiona nieobecność zatrudnionego traktowana jest jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Może być więc przyczyną rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia w trybie art. 52 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=AE89BF528781D2C42167CAF23691862B?id=76037]kodeksu pracy[/link], tzw. dyscyplinarki.