Jak wybrać prawo właściwe dla swojej umowy

Wystarczy wpisać do kontraktu formułkę typu: „Prawem właściwym dla zobowiązań wynikających z niniejszej umowy będzie prawo polskie”. Warto pamiętać, że klauzula ta nie musi się znaleźć w treści umowy, której dotyczy. Równie dobrze postanowienie o wyborze prawa właściwego może się znaleźć w oddzielnym dokumencie – w tym także sporządzonym później niż sama umowa. Oczywiście z tego krótkiego zdania mogą wynikać daleko idące konsekwencje. O czym zatem pamiętać, dokonując wyboru prawa obcego? Przede wszystkim znać przepisy, do których się odwołujemy. W wypadku naszych przedsiębiorców naturalną tendencją będzie upodobanie do wyboru prawa polskiego.

Czy wybór prawa właściwego jest obowiązkiem czy uprawnieniem stron? A jeśli uprawnieniem, to co dzieje się w sytuacji, gdy strony nie wybrały prawa właściwego? Wtedy obowiązuje podstawowa zasada, że do umowy stosowane jest prawo tego państwa, gdzie ma miejsce zamieszkania albo centralną administrację strona, której świadczenie jest dla danej umowy charakterystyczne (art. 4 konwencji). W konwencji nie zdefiniowano, czym jest świadczenie charakterystyczne. Można jednak przypuszczać, że chodzi o cechę, która odróżnia daną umowę od innych. Przy umowie sprzedaży charakterystyczne świadczenie spełnia zatem sprzedawca, a nie kupujący. Zapłata pieniędzy jest bowiem typowa dla wielu innych umów, podczas gdy do przeniesienia własności dochodzi jedynie przy sprzedaży. Podobnie będzie przy innych kontraktach, np. umowie o roboty budowlane, umowie agencyjnej, zlecenia itp.

Warto pamiętać, że nie każda umowa podlega konwencji rzymskiej. Ta nie obejmuje bowiem m.in. zapisów na sąd polubowny, niektórych zobowiązań z weksli lub czeków, a także kwestii z zakresu prawa spółek, takich jak wewnętrzny ustrój i rozwiązanie spółki czy osobistej odpowiedzialności wspólników za długi spółki (art. 1 ust. 2 konwencji).