Socjalna ulga warunkowa

W trakcie prowadzonej kontroli ZUS zakwestionował fakt, że nie naliczaliśmy składek od niektórych świadczeń wypłaconych lub sfinansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Czy miał takie prawo, skoro rozporządzenie składkowe jednoznacznie wskazuje, że świadczenia opłacone ze środków socjalnych są zwolnione ze składek? Co powinniśmy zrobić, jeśli postępowaliśmy nieprawidłowo? – pyta czytelnik.

W podstawie składek można pominąć tylko te wydatki, które zakład poniósł na działalność socjalną w rozumieniu ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. DzU z 2012 r., ?poz. 592 ze zm., dalej ustawa ?o zfśs). Z reguły konieczne jest więc ich przyznawanie ?z uwzględnieniem zróżnicowania w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej ?i materialnej uprawnionego. Jeżeli pracodawca nieprawidłowo wyda pieniądze z rachunku socjalnego albo część świadczeń sfinansuje ze środków obrotowych, musi naliczyć od nich składki.

Ważny jest cel...

Rzeczywiście rozporządzenie składkowe wyłącza z oskładkowania świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Dokładnie chodzi o § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne ?i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.). Zwolnienie to obejmuje jednak – o czym pracodawcy często zapominają – tylko świadczenia finansowane zgodnie z ustawą o zfśs.

... zgodny z ustawą

Pierwszym warunkiem, który musi zostać spełniony, aby wydatek można było pokryć ze środków zfśs, a tym samym żeby mógł korzystać ?z ulgi składkowej, jest ich spożytkowanie na działalność socjalną. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o zfśs za taką działalność można uznać:

- ?usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, sprawowanej przez dziennego opiekuna lub nianię, w przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego,

- ?udzielanie pomocy materialno-rzeczowej lub finansowej,

- ?udzielanie zwrotnej albo bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową.

Przykład

Spółka z o.o. kupuje ze środków zfśs upominki rzeczowe dla pracowników odchodzących na emeryturę lub rentę. Ponieważ przeznacza na to pieniądze ?z konta socjalnego, ich wartość pomija w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia tych osób. Kontrola ZUS takie postępowanie uzna za niewłaściwe. Zakup tego rodzaju świadczeń nie mieści się w pojęciu działalności socjalnej. Przedmiotem świadczeń są rzeczy zakupione przez pracodawcę, dlatego do podstawy składek należy przyjąć ceny ich zakupu.

Bez urawniłowki

Następnym wymogiem jest zróżnicowanie wysokości świadczeń. Taka konieczność wynika z art. 8 ust. 1 ustawy ?o zfśs, który mówi, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat ?z funduszu należy uzależnić od sytuacji życiowej, rodzinnej ?i materialnej uprawnionego. Zasada „wszystkim po równo" nie może mieć tu zastosowania.

Przykład

Spółka z o.o. dwa razy do roku, ?na Święta Wielkanocne oraz Boże Narodzenie, wydaje pracownikom bony towarowe ?o jednakowej wartości – 400 zł. Finansuje je ze środków zfśs. Postępuje niewłaściwie. W razie kontroli ZUS to zakwestionuje, ponieważ wartość bonów ?nie została zróżnicowana ?w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej oraz materialnej pracownika. Spółka powinna naliczyć składki od wartości wydanych bonów (400 zł).

Zgodny regulamin

Trzecim warunkiem jest to, aby możliwość wydatkowania środków socjalnych na dany cel przewidywał zakładowy regulamin gospodarowania tymi środkami. Należy go uzgodnić ze związkami zawodowymi, a jeśli w firmie one nie funkcjonują – z reprezentantem pracowników.