Uwaga! Zastosowanie mają tu przepisy ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (DzU nr 200, poz. 1679 ze zm.). Zgodnie z jej art. 6 ust. 2 pracownik w okresie pierwszego roku pracy ma prawo do minimalnej płacy w wysokości 80 proc. pełnej stawki.
Przykład
Pani Alina jest zatrudniona na cały etat od 2009 r.
Pani Irena pracuje natomiast od 2009 r. na 1/2 etatu. Obie są od 7 lutego 2011 r. na urlopie wychowawczym.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy poprzedzających urlop wychowawczy wyniosło u pierwszej pracownicy 1350 zł, a u drugiej 658,50 zł.
Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie od 1 stycznia 2012 r. jest:
- dla pani Aliny 1500 zł
– aktualne minimalne wynagrodzenie,
- dla pani Ireny 750 zł
– połowa obowiązującej najniższej płacy.
Oznacza to jednocześnie pogorszenie sytuacji pracowników, którzy zarabiają mniej niż wynosi minimalne wynagrodzenie. Do końca 2011 r. za takie osoby budżet państwa opłacał składki z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Obecnie jest to część aktualnie obowiązującej kwoty najniższej płacy.
Zawsze faktyczna kwota
Do podstawy wymiaru składek z tytułu urlopu wychowawczego należy wliczać bez uzupełniania wynagrodzenie:
- za pracę nadliczbową,
- za zadania wykonywane w godzinach nocnych,
- z dodatkowych umów cywilnoprawnych wykonywanych dla pracodawcy.
Nie wolno też uzupełniać wynagrodzenia o dni nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jeśli w danym miesiącu zatrudnionemu zdarzy się zarówno usprawiedliwiona nieobecność, jak i ta bez usprawiedliwienia, to pensję trzeba uzupełnić tylko za absencję usprawiedliwioną.
Wewnętrzne zasady wypłaty są obojętne
Przy ustalaniu przeciętnego wynagrodzenia, które ma stanowić podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych za czas korzystania z urlopu wychowawczego, trzeba uwzględniać wszystkie składniki przychodu ze stosunku pracy, od których zostały opłacone składki na ubezpieczenie chorobowe.
Oznacza to, że nie należy z nich wyłączać tych elementów płacy, które nie są zmniejszane za czas niezdolności do pracy. W szczególności dotyczy to:
- nagród uznaniowych,
- dodatków stażowych,
- dodatków służbowych i funkcyjnych,
- nagród za ukończenie przez pracownika szkoły (studiów),
- jednorazowych nagród z okazji ślubu pracownika lub z okazji urodzenia się dziecka pracownika,
- kosztów wynajmu przez pracownika mieszkania sfinansowanego lub dofinansowanego przez pracodawcę,
- dopłat pracodawcy do dodatkowego ubezpieczenia pracownika,
- bonów lub wypłat w gotówce przyznawanych w jednakowej wysokości lub jednakowym wskaźnikiem procentowym w stosunku do płacy pracownika, określonej w umowie o pracę, wszystkim pracownikom lub grupom pracowników, z okazji uroczystych dni, świąt, rocznicy powstania firmy itp.,
- składników wynagrodzenia, nieuzależnionych bezpośrednio od indywidualnego wkładu pracy pracownika, ale od wyników grupy pracowników lub całego zakładu pracy.
Ponieważ nie można tu mówić o składnikach należnych za jakiś okres, trzeba je doliczać do wynagrodzenia za ten miesiąc, w którym zostały wypłacone.
Podstawy wymiaru składek z wychowawczego nie będą natomiast stanowić składniki zwolnione ze składek, czyli:
- wynagrodzenie chorobowe i zasiłki,
- przychody wymienione w § 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).
Cywilne podniosą składki
Podobnie jak w przypadku zasiłków, również w podstawie wymiaru składek z wychowawczego trzeba uwzględnić przychód z umów cywilnych, które pracownik wykonywał na rzecz pracodawcy lub na podstawie zawartego z nim kontraktu. Chodzi o umowy agencyjne, zlecenia, o świadczenie usług albo o dzieło, realizowane przed przejściem na urlop rodzicielski.
Przychody te trzeba wliczać zawsze w faktycznie osiągniętej kwocie. Jednak w przeciwieństwie do zasady obowiązującej przy ustalaniu wysokości zasiłków, tutaj nie trzeba się zastanawiać, czy dana umowa trwa, czy się zakończyła.
Znaczenie ma tylko to, by taka umowa była wykonywana w okresie ostatnich 12 miesięcy przed urlopem wychowawczym. Podstawy wymiaru składek nie trzeba przeliczać, gdy umowa już nie obowiązuje.
