Każda matka będzie ubezpieczona z racji urlopu macierzyńskiego

To jedna z regulacji, którą przynosi [b]wchodząca w życie 1 września br.[/b] [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=A8B23C9477BAC18760919F444C618711?id=310534]ustawa z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i prawie bankowym (DzU nr 71, poz. 609)[/link].

Ale to nie wszystko. Nowe przepisy sprawią, że więcej osób będzie mogło przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych. Wyjaśniają się także obowiązki związane z przekazywaniem do ZUS dokumentów rozliczeniowych w wypadku tych, którzy zawieszają prowadzoną działalność gospodarczą.

[srodtytul]Dla młodych mam[/srodtytul]

Nowelizacja ucieszy przede wszystkim młode kobiety, które pracują na etacie i dorabiają, np. prowadząc działalność gospodarczą, zawierając zlecenia, umowy agencyjne lub o pracę nakładczą.

Dotychczas w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego (należnego z ubezpieczenia pracowniczego) musiały opłacać obowiązkowo składki, jeśli dorobiły choćby na jednym zleceniu, nie zawiesiły prowadzonej działalności itd. Jeśli z tego dodatkowego tytułu ubezpieczenia otrzymywały niewielki przychód, to odprowadzenie składek od niego, a nie z zasiłku, niekorzystnie odbije się na wysokości przyszłej emerytury.

Od 1 września będzie inaczej. [b]Jeśli osoba na urlopie macierzyńskim (ze stosunku pracy) ma drugi tytuł ubezpieczenia, taki jak działalność pozarolnicza lub współpraca przy niej, praca nakładcza, umowa agencyjna, zlecenie lub umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a także odpłatna praca więźnia na podstawie skierowania lub bycie osobą duchowną, to obowiązkowym tytułem ubezpieczenia będzie zasiłek macierzyński[/b]. Z tego drugiego tytułu można się ubezpieczyć dobrowolnie. Dotychczas to właśnie ten drugi tytuł był silniejszy.

[ramka][b]Przykład[/b]

W 2008 r. pani Monika przebywała na urlopie macierzyńskim z racji zatrudnienia na umowę o pracę. W tym okresie podpisała zlecenie z inną firmą, które obejmowało dwa miesiące jej urlopu macierzyńskiego – wrzesień i październik – w związku z tym, za te dwa miesiące jej zleceniodawca musiał opłacić składki.

Nie była w tym okresie ubezpieczona z racji pobierania zasiłku macierzyńskiego. Kwota, na którą opiewało zlecenie, była znacznie niższa niż przysługujący jej zasiłek.

A zatem z punktu widzenia liczby zgromadzonych składek to rozwiązanie nie było dla niej korzystne.

Gdyby ta sama sytuacja miała miejsce od września tego roku, to pani Monika nadal byłaby ubezpieczona z tytułu zasiłku macierzyńskiego, a ze zlecenia mogłaby się ubezpieczyć dobrowolnie. Bez względu na to, czy skorzystałaby z tej możliwości czy nie, na jej koncie byłoby i tak zewidencjonowane więcej składek niż w ubiegłym roku.[/ramka]

[srodtytul]Dwa tytuły[/srodtytul]

Niekiedy młoda matka będzie objęta podwójnym ubezpieczeniem. Jeśli dana osoba w okresie macierzyńskiego będzie mieć dodatkowe zatrudnienie na umowę o pracę, a także w wypadku spółdzielców rolniczych i celników, to obowiązkowe będzie ubezpieczenie z obu tytułów (art. 9 ust. 1c i 1d ustawy systemowej).

Ta zmiana dotyczy jednak tylko kobiet, które dorabiają na urlopie macierzyńskim. Inaczej, jeśli będą zarobkować, przebywając u swojego pracodawcy na urlopie wychowawczym. W tym wypadku będzie tak jak dotychczas, tzn. kobieta „wypadnie” z ubezpieczenia z tytułu przebywania na wychowawczym, a będzie obowiązkowo ubezpieczona z tego drugiego tytułu, czyli np. ze zlecenia. Tak wynika ze znowelizowanego art. 9 ust. 6 pkt 6 ustawy systemowej.

Nic natomiast się nie zmienia, jeśli kobieta dorabia podczas przerwy na macierzyństwo, zawierając umowę o dzieło – nadal nie jest ona tytułem ubezpieczenia.

[srodtytul]Poinformuj szefa[/srodtytul]

W związku ze wspomnianymi zmianami zmodyfikowane zostają także obowiązki informacyjne, jakie ma wobec swojego szefa przedsiębiorcza matka. Osoba przebywająca na urlopie macierzyńskim nie będzie już musiała informować płatnika składek o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Jeśli kobieta przebywająca na macierzyńskim takie oświadczenie składała, to od 1 września br. traci ono moc. Od tego dnia za taką pracownicę pracodawca musi przekazywać dokumenty rozliczeniowe z naliczonymi składkami na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Podstawą wymiaru składek będzie kwota wypłaconego zasiłku macierzyńskiego. Od niej płatnik będzie wykazywał składki na ubezpieczenia emerytalne (19,52 proc.) i rentowe (6 proc.). Pracodawca tylko je nalicza, bo finansuje je – podobnie jak osobom nieaktywnym zawodowo – budżet państwa. Jeśli zasiłki macierzyńskie przekazuje matce ZUS, to na nim spoczywa obowiązek tych rozliczeń.

Inaczej w wypadku osób, które dorabiają na wychowawczym. Tak jak dotychczas osoba przebywająca na tym urlopie ma obowiązek poinformować płatnika składek (czyli swojego pracodawcę) o tym, że podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu niż urlop wychowawczy, w tym z tytułu emerytury lub renty (art. 36 ust. 2a ustawy systemowej).

[srodtytul]Abolicja dla matek[/srodtytul]

Ustawa nowelizująca zawiera także przepisy, które porządkują sytuację ubezpieczeniową przedsiębiorczych matek, które na macierzyńskim lub wychowawczym prowadziły firmy w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2009 r.

Sprecyzujmy, że abolicja dotyczy prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (w tym twórców i artystów, przedstawicieli wolnych zawodów, wspólników jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, prowadzących niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół na podstawie przepisów o systemie oświaty), współpracujących przy prowadzeniu pozarolniczej działalności, wspólników spółki cywilnej. Nie obejmuje natomiast zleceniobiorców i wykonujących pracę nakładczą.

Jeśli kobieta zajmowała się własną firmą podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego i składek na ubezpieczenia społeczne z tego tytułu nie zapłaciła, to może liczyć na umorzenie należności z tytułu składek wymaganych w związku z prowadzeniem działalności w tym okresie. Ta, która je odprowadziła, może odzyskać składki na ubezpieczenia społeczne z odsetkami i opłatą prolongacyjną, a także na Fundusz Pracy. Ewentualna nadpłata zostanie zaliczona na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych składek, a w razie ich braku zwrócona.

Gdy kobieta skorzysta z abolicji, to na jej koncie ubezpieczeniowym zostaną zewidencjonowane składki naliczone od zasiłku macierzyńskiego.

Osobom, które nie opłaciły należnych składek z tytułu działalności (współpracy) prowadzonej na urlopie wychowawczym, kwoty te zostaną umorzone w całości lub w części (w zależności od tego, o co będą wnioskować). Uwaga! Te kobiety, które składki opłaciły, już ich nie odzyskają. Mogą jedynie wystąpić o umorzenie i zwrot odsetek.

[srodtytul]Rok na wniosek[/srodtytul]

Na wystąpienie o abolicję składkową będzie czas[b] od 1 września br. do 1 września 2010 r. Można przy tym się posłużyć wnioskiem przygotowanym przez ZUS.[/b] Jednocześnie osoba zainteresowana abolicją musi złożyć skorygowane dokumenty rozliczeniowe za okres prowadzenia działalności zawierające rozliczenie należnych składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za ten czas. Trzeba też złożyć korektę zgłoszenia do ubezpieczeń (nie tylko do zdrowotnego, ale też do emerytalnego, rentowych i wypadkowego).

[b]Składki dotyczące okresu przebywania na macierzyńskim będą umorzone lub zwrócone w ciągu kilku miesięcy od złożenia wniosku. Te z czasu przebywania na wychowawczym ZUS będzie oddawał do 31 sierpnia 2014 r.[/b]

Jak skorzystanie z abolicji odbije się na sytuacji ubezpieczeniowej? Dorabiającym na urlopach macierzyńskich na kontach w ZUS (bez przekazywania do OFE) do końca 2012 r. zostaną zewidencjonowane składki emerytalne i rentowe od zasiłku macierzyńskiego. Nie dotyczy to osób na wychowawczych, które składek nie opłaciły i skorzystają z abolicji. One na koncie ubezpieczeniowym nie będą mieć za ten czas zewidencjonowanego niczego. Jeśli chcą tej sytuacji uniknąć, to mogą wystąpić o częściową abolicję – obejmującą tylko odsetki – a składki zapłacić.

Warto też pamiętać, że skorzystanie z abolicji przez osoby, które opłacały składki, ograniczy to, że pobrały z tego tytułu świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Chodzi przede wszystkim o renty z tytułu niezdolności do pracy, a także o świadczenia chorobowe (w wypadku opłacających z działalności dobrowolną składkę chorobową).

[srodtytul]Dobrowolne bezterminowo[/srodtytul]

Istotne ułatwienie dotyczy osób, które będą chciały dobrowolnie odkładać na emeryturę. Przypomnijmy, że są dwa rodzaje dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. Niektórzy mają prawo do dobrowolnego ubezpieczenia w każdym czasie – dotyczy to wąskiej grupy osób wymienionych w art. 7 ustawy systemowej, m.in. doktorantów. Poza tym na podstawie art. 10 ustawy systemowej istnieje możliwość przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych na zasadzie kontynuacji, czyli po ustaniu obowiązkowego tytułu do tych ubezpieczeń. Dotychczas taka osoba mogła zrobić to w ciągu 30 dni od ustania tytułu i z własnej kieszeni zacząć opłacać składki emerytalne i rentowe. Nawet jednodniowe spóźnienie powodowało, że bezpowrotnie traciła to uprawnienie. Zmiana polega na tym, że zniesiony będzie ów 30-dniowy termin: do dobrowolnych ubezpieczeń na zasadzie kontynuacji będzie można przystąpić w każdej chwili, byle po 1999 r. dana osoba była ubezpieczona obowiązkowo.