Składki ZUS roczna podstawa: Pozorna oszczędność na składkach

Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe należy opłacać w danym roku kalendarzowym do czasu osiągnięcia ustawowego limitu. Granicą jest równowartość 30-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

Ograniczenie to dotyczy obciążeń na rzecz funduszu emerytalno-rentowego oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych (składka na FEP jest płacona tylko za pracowników wykonujących  pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, urodzonych po 31 grudnia 1948). Natomiast pozostałe składki – chorobowa, wypadkowa, na FP i FGŚP oraz zdrowotna – muszą być opłacane bez względu na wysokość przychodu w danym roku.

Najłatwiej przy jednym etacie

Jeśli stosunek pracy to jedyny tytuł do opłacania składek w danym roku, pracodawca ma ułatwione zadanie. Wystarczy, że  przekroczenie rocznej podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych wynika z jego własnej dokumentacji płacowej. W dodatku najczęściej nie musi sam tego pilnować, bo wiele systemów płacowych ma opcję automatycznego jej ograniczania.

Przekroczenie zwykle następuje w trakcie miesiąca. Płatnik musi wówczas naliczyć i przekazać składki emerytalne i rentowe do osiągnięcia granicznej kwoty.

Przykład 1

Pan Tomasz jest zatrudniony tylko u jednego pracodawcy. W sierpniu otrzymał wynagrodzenie 10 000 zł. Za okres od stycznia do lipca 2011 płatnik odprowadził za niego składki od podstawy 98 770 zł.

Dlatego z przychodu za sierpień składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe naliczy tylko od kwoty 2000 zł, bo tyle brakuje do osiągnięcia rocznego limitu (100 770 zł – 98 770 zł). Pozostałe należności na rzecz ZUS obliczy od pełnej kwoty wynagrodzenia.

O przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek na fundusz emerytalno-rentowy należy informować ZUS przez wykazanie w raporcie ZUS RCA w polu 02 bloku III.B właściwego kodu. Gdy  pracodawca ustalił to we własnym zakresie, wpisuje tam kod 2.

Więcej płatników, większy kłopot

Ubezpieczony, który w tym samym roku podlega ubezpieczeniom z więcej niż jednego tytułu, sam musi sprawdzać, czy od jego przychodu nadal powinny być pobierane składki  emerytalno-rentowe.

W dodatku musi to robić na bieżąco. Nawet jeśli z góry wie, że w ciągu roku osiągnie ten limit w konkretnej firmie, nie może poinformować pozostałych, by nie opłacali za niego tych składek już od początku roku. Jeśli dojdzie do przekroczenia rocznego limitu, musi o tym poinformować wszystkich swoich płatników >wzór patrz ramka.

Konieczne jest  zatem narastające zliczanie oskładkowanego przychodu osiągniętego w danym roku ze wszystkich źródeł. Znaczenie ma każda aktywność zawodowa, jeśli stanowiła tytuł do opłacania składek.

Przykład 2

Pani Magda jest pracownikiem dwóch spółek (A i B).

Na podstawie otrzymanych ZUS RMUA ustaliła, że we wrześniu suma jej wynagrodzenia przekroczy roczny limit (100 770 zł).

Za ten miesiąc składki na jej ubezpieczenia emerytalno-rentowe muszą zostać opłacone tylko od 2000 zł. Znając miesiąc, w którym nastąpi przekroczenie, wskazać na piśmie:

– by składki od kwoty 2000 zł pobrał jeden z tych pracodawców (A lub B) i poinformować drugiego, by on za wrzesień ich nie opłacał,

– aby każda firma pobrała za wrzesień te składki od 1000 zł.

Obydwa warianty są poprawne.

Gdy to podwładny informuje o przekroczeniu rocznego limitu, rozliczając w raporcie ZUS RCA składki za miesiąc, w którym to nastąpiło, należy wpisać kod 1 w polu 02 bloku III.B.

Niewiedza nie zwalnia z korekty

To w interesie pracodawcy jest uświadamianie zatrudnionym, by informowali o składkach opłacanych z innych tytułów. Bez względu na powód nieprzekazania takiej informacji, firma zawsze musi skorygować dokumenty.

W takiej sytuacji najczęściej o przekroczeniu rocznego limitu informuje pracodawców ZUS. Wskazuje prawidłową kwotę, od której powinny zostać opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie 30-krotności.

Pismo w tej sprawie jest jednocześnie potwierdzeniem nadpłaty składek. Przysługuje ona wówczas kilku płatnikom, więc zwracana jest im proporcjonalnie do kosztów opłaconych danin.

Datą stwierdzenia nienależnie opłaconych składek jest dzień złożenia w ZUS skorygowanych dokumentów – imiennego raportu ZUS RCA i deklaracji ZUS DRA. Dopiero od chwili ich wpływu  możliwy jest zwrot nadpłaty (pod warunkiem że firma nie ma zaległości w ZUS). Może ona również zostać zaliczona na poczet bieżących lub przyszłych składek.

Bez względu na to, czy płatnik wystąpi o zwrócenie nadpłaty, musi się z niej rozliczyć z pracownikiem, tj. zwrócić mu część składek emerytalno-rentowych,  które zostały pobrane z jego wynagrodzenia po przekroczeniu limitu rocznego.

Przykład 3

Za lipiec 2011 płatnik rozliczył składki za pracownika od całości jego wynagrodzenia, tj. 10 000 zł. We wrześniu otrzymał informację z ZUS, że składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinny zostać opłacone od kwoty 5000 zł >patrz tabela.

W związku z tym płatnik musi złożyć korektę raportu ZUS RCA  za lipiec.

Łączna nadpłata: finansowana ze środków płatnika  713 zł (488 zł + 225 zł), a przez pracownika  563 zł (488 zł + 75 zł); w sumie  1276 zł.

Konsekwencją nadpłaty składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest równoczesna niedopłata składki na ubezpieczenie zdrowotne 50,67 zł. Po jej odliczeniu nadpłata wynosi 1225,33 zł.

Firma nie wystąpiła o zwrot nadpłaty. Postanowiła zaliczyć ją na poczet bieżących składek. Musi jednak rozliczyć się z podwładnym, zwracając mu część pobraną z jego przychodu.

Jeśli pracownik otrzyma pieniądze we wrześniu i za ten miesiąc jego wynagrodzenie wyniesie 10 000 zł, rachunki będą wyglądać następująco: