Kontrakt ten jest umową rezultatu, podczas gdy przy zleceniu czy umowie o pracę chodzi o staranne działanie zainteresowanego.
Umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Od przychodu, jaki ktoś uzyskuje w jej ramach, nie odprowadzamy więc żadnych składek: ani na ubezpieczenia społeczne, ani zdrowotne. Wyjątek stanowi umowa o dzieło zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz, od której są opłacane wszystkie składki, tak jak z etatu. Jeśli natomiast zleceniobiorca zatrudnił się w tym samym zakładzie dodatkowo na umowę o dzieło, składki należą się wyłącznie ze zlecenia.
Gdy twój zleceniobiorca ma własną firmę, sprawa nie jest taka prosta. Czasami musisz za niego uiszczać składki z tytułu umowy cywilnej
Płatnik ma taki obowiązek, jeśli rodzaj zlecenia nie pokrywa się z profilem działalności, a wykonawcy zapłacił w danym miesiącu mniej niż 60 proc. średniej płacy lub mniej niż 30 proc. płacy minimalnej. Wynagrodzenie za realizację takiego zlecenia jest wtedy odrębnym źródłem przychodów w sensie podatkowym. Mamy wówczas do czynienia ze zbiegiem dwóch tytułów do ubezpieczeń.
W takiej sytuacji zlecenie stanowi odrębny tytuł do ubezpieczeń. Wykonawca nie podlega natomiast obowiązkowym ubezpieczeniom z jej tytułu, pod warunkiem że podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowych z umowy cywilnej za dany miesiąc jest niższa od obowiązującej go najniższej podstawy wymiaru składek dla prowadzących pozarolniczą działalność. Ta ostatnia wynosi:
- standardowo 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czyli za listopad br. 1586,60 zł, a za grudzień 1622,05 zł;
- dla początkujących przedsiębiorców 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli w br. 280,80 zł, a w przyszłym 337,80 zł.
W takiej sytuacji istnieje obowiązek ubezpieczeń z działalności, a ze zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe mają charakter dobrowolny, trzeba za to płacić składki zdrowotne. Zainteresowany może zatem wybrać zlecenie jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń tylko, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ze zlecenia jest równa co najmniej najniższej podstawie z działalności, jaka go obowiązuje.
Pani Maria jest zatrudniona od czerwca br. na zlecenie. Od 1 grudnia – wykonując nadal zlecenie – rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, z tytułu której opłaca preferencyjne składki na ubezpieczenia społeczne od 30 proc. minimalnej płacy. W grudniu dostała 400 zł wynagrodzenia z racji umowy-zlecenia. Skoro tak, to może nadal podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z umowy-zlecenia, a z działalności opłacić za siebie tylko składkę zdrowotną. Wolno jej także przystąpić do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z działalności. Robiąc tak, będzie ze zlecenia podlegać obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Pan Jarosław wykonuje zlecenie od stycznia br., a od 1 listopada prowadzi równocześnie działalność gospodarczą. Umowa-zlecenie opiewa na 2000 zł miesięcznie. W listopadzie zleceniodawca nie wypłacił mu wynagrodzenia. Wobec tego podlega on obowiązkowo w tym miesiącu ubezpieczeniom społecznym z działalności, bo podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ze zlecenia okazała się niższa od minimalnej podstawy z działalności (1586,60 zł).
Inaczej rozliczenia wyglądają, gdy wykonawca świadczy zlecenie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, tzn. przedmiot działalności jest taki sam jak umowy-zlecenia. Wynagrodzenia z obydwu tytułów traktujemy wówczas dla celów podatkowych jako przychód z działalności. Zlecenie nie stanowi wobec tego odrębnego tytułu do ubezpieczeń. Jest tylko jednym z kontraktów zawieranych w ramach firmy. Jedynym tytułem do ubezpieczeń jest w tych okolicznościach prowadzona działalność.
Do końca 2007 r. osoba z ustalonym prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy, wykonująca jednocześnie zlecenie i działalność gospodarczą, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z umowy-zlecenia. Nie ma przy tym znaczenia wysokość zapłaty za realizację umowy cywilnej. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe z racji biznesu są dobrowolne, a jedynie zdrowotne – obowiązkowe. Zmieni się to 1 stycznia 2008 r. W takiej sytuacji będziemy mieć wtedy dwa tytuły do obowiązkowych ubezpieczeń: działalność i umowę-zlecenie. Jeżeli wynagrodzenie z tej ostatniej okaże się niższe od minimalnej podstawy wymiaru dla przedsiębiorców, zostanie objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z działalności. Ze zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe będą dobrowolne, a zdrowotne – obowiązkowe. Inaczej sprawa wygląda, jeśli chodzi o emerytów oraz osoby z ustalonym prawem do renty rodzinnej lub do renty z tytułu niezdolności do służby, którzy równocześnie pracują na zlecenie i prowadzą własną firmę. Zarówno do końca br., jak i w następnym roku mogą oni wybrać tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń i to bez względu na wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego ze zlecenia.
Pan Krzysztof ma ustalone prawo do emerytury. Od 1 grudnia wykonuje zlecenie za wynagrodzeniem 200 zł miesięcznie. Z umowy tej podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Załóżmy, że rozpocznie od 15 grudnia prowadzenie działalności gospodarczej, nadal wykonując zlecenie. Zarówno w grudniu br., jak i od stycznia przyszłego roku ubezpieczenia emerytalne i rentowe z działalności będą dobrowolne, a obowiązkowe – tylko zdrowotne. Wolno mu jednak wskazać zlecenie jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Jeśli się na to zdecyduje, ubezpieczenia emerytalne i rentowe z biznesu będą dobrowolne, a obowiązkowe – wyłącznie zdrowotne.
Za zleceniobiorcę, który podejmie się gdzieś chałupnictwa, trzeba zasadniczo odprowadzać składki. Chyba że zmieni tytuł do ubezpieczeń
Zleceniobiorca, który dodatkowo zatrudni się na podstawie umowy o pracę nakładczą, podlega z tytułu tej ostatniej dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Obowiązkowe są dla niego tylko składki zdrowotne. Oczywiście może on zmienić sobie tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, przystąpić do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z pracy nakładczej. Osoba zatrudniona na podstawie takiej umowy nie podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, a ubezpieczenie chorobowe jest dla niej dobrowolne. Składki na ubezpieczenia społeczne naliczamy od wypłaconego w danym miesiącu przychodu.
W razie przystąpienia do obowiązkowych ubezpieczeń z pracy nakładczej ze zlecenia obowiązkowa jest wyłącznie składka na ubezpieczenie zdrowotne. Wybór tytułu do ubezpieczeń należy do zainteresowanego. Inaczej sytuacja wygląda, gdy zleceniobiorca ma ustalone prawo do emerytury lub renty. Wówczas obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych istnieje ze zlecenia. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe z chałupnictwa mają wówczas charakter dobrowolny, a obowiązkowe jest tylko odprowadzanie składek zdrowotnych.
