Celem regulacji jest nie tylko ograniczenie negatywnego wpływu opakowań na środowisko, ale również stworzenie bardziej przejrzystych zasad projektowania, wykorzystania i zagospodarowania opakowań na terenie Unii Europejskiej.
Choć pierwsze obowiązki zaczęły obowiązywać od 12 sierpnia 2026 r., wiele przedsiębiorstw dopiero zaczyna analizować, jaki wpływ nowe przepisy będą miały na ich działalność. Dotyczy to nie tylko producentów opakowań, ale całego rynku – producentów żywności, kosmetyków i materiałów budowlanych, importerów, dystrybutorów, sieci handlowych, organizacji odzysku, recyklerów, a także tysięcy małych i średnich przedsiębiorstw oraz gospodarstw rolnych uczestniczących w łańcuchach dostaw.
To właśnie skala zmian sprawia, że PPWR jest czymś więcej niż kolejną regulacją środowiskową. To jeden z największych projektów transformacyjnych dotyczących wymiany danych, budowania nowych kompetencji oraz współpracy pomiędzy uczestnikami rynku.
Biznes ma pytania
Podczas okrągłego stołu PPWR zorganizowanego w czerwcu przez Polskie Stowarzyszenie ESG i GS1 Polska przy jednym stole spotkali się przedstawiciele producentów, sieci handlowych, producentów opakowań, organizacji odzysku, administracji publicznej, kancelarii prawnych i organizacji branżowych. Dyskusja pokazała, że przedsiębiorcy mierzą się dziś nie tylko z interpretacją przepisów, ale przede wszystkim z praktycznymi pytaniami dotyczącymi wdrożenia nowych obowiązków.
Jak prawidłowo określić swoją rolę w łańcuchu wartości? Jakie dane będą wymagane od dostawców? Jak udokumentować recyklowalność opakowania? Kto będzie odpowiadał za jakość i aktualność przekazywanych informacji? Jak przygotować się do wymogów związanych z substancjami takimi jak PFAS? Jak zarządzać obowiązkami w przypadku marek własnych?
Jednym z najczęściej powracających tematów była dostępność danych. Uczestnicy wskazywali, że już dziś pozyskanie podstawowych informacji od partnerów biznesowych bywa trudne, a nowe wymagania będą obejmowały dane, które dotychczas często nie były gromadzone lub przekazywane pomiędzy podmiotami. Dotyczy to m.in. składu materiałowego opakowań, zawartości recyklatu, obecności określonych substancji, certyfikatów czy parametrów związanych z możliwością recyklingu.
WAŻNE: Sukces wdrożenia PPWR będzie zależał nie tylko od znajomości przepisów, ale też od gotowości całych łańcuchów dostaw do współpracy i wymiany informacji.
Edukacja rynku
Szczególnego znaczenia nabiera również edukacja rynku. Wiele dużych organizacji rozpoczęło już przygotowania do nowych wymogów, jednak ogromna część wyzwań znajduje się poza ich bezpośrednią kontrolą. Dane będą musiały pochodzić od dostawców surowców, producentów komponentów, gospodarstw rolnych czy małych i średnich przedsiębiorstw, które często nie dysponują rozbudowanymi zespołami prawnymi, środowiskowymi czy technologicznymi.
Dlatego jednym z najważniejszych zadań na najbliższe lata będzie budowanie świadomości i kompetencji wśród uczestników rynku. Bez zrozumienia nowych obowiązków przez MŚP oraz podmioty działające na wcześniejszych etapach łańcucha wartości nawet najlepiej przygotowane organizacje mogą mieć trudności z realizacją swoich obowiązków.
Podczas dyskusji wybrzmiała również ważna obawa zgłaszana przez przedstawicieli różnych branż. W dążeniu do osiągnięcia ambitnych celów środowiskowych nie można dopuścić do sytuacji, w której ucierpi bezpieczeństwo konsumentów lub jakość produktów. Dotyczy to szczególnie decyzji związanych ze zmianą materiałów opakowaniowych, zwiększaniem udziału recyklatów czy poszukiwaniem alternatywnych rozwiązań spełniających nowe wymagania regulacyjne.
Coraz wyraźniej widać więc, że wyzwaniem nie jest wyłącznie sama regulacja, ale też zdolność rynku do efektywnego zarządzania informacją.
Wspólne podejście
Dlatego podczas spotkania wiele miejsca poświęcono potrzebie budowania wspólnego podejścia do wymiany danych. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że przedsiębiorstwa nie mogą tworzyć odrębnych rozwiązań dla każdej kolejnej regulacji. PPWR, cyfrowy paszport produktu, wymagania dotyczące deklaracji środowiskowych czy kolejne inicjatywy związane z gospodarką obiegu zamkniętego opierają się na tym samym fundamencie – wiarygodnych, dostępnych i możliwych do wymiany danych i otwartych standardach umożliwiających ich gromadzenie i współdzielenie.
Jednym z kluczowych wniosków płynących z okrągłego stołu było to, że rynek potrzebuje nie tylko interpretacji przepisów, ale przede wszystkim praktycznych narzędzi współpracy, wspólnego języka wymiany danych oraz szeroko zakrojonych działań edukacyjnych skierowanych do wszystkich uczestników łańcuchów wartości.
PPWR nie jest więc wyłącznie regulacją dotyczącą opakowań. To sprawdzian dojrzałości całych łańcuchów wartości, zdolności do współpracy oraz gotowości do funkcjonowania w gospodarce opartej na danych.
autorki: dr Marta Szymborska, członkini Zarządu GS1 Polska
Olena Kobylchenko, menedżerka ESG w GS1 Polska
