– pensja zasadnicza, według IX kategorii zaszeregowania, 1750 zł miesięcznie,
– dodatek za wysługę lat 7 proc. pensji zasadniczej 122,50 zł (1750 zł x 7 proc.).
Złożyła wniosek o osiem dni urlopu (64 godziny) w lipcu. W tym roku w kwietniu przepracowała trzy godziny nocne, w maju sześć, a w czerwcu siedem; wszystkie stanowiły równocześnie nadgodziny. Dlatego za każdą godzinę pracy nocnej kobiecie przysługiwało:
– normalne wynagrodzenie,
– dodatki za porę nocną: 20 proc. stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego (jest wyższa od płacy minimalnej),
– dodatki nadliczbowe: 100 proc. wymienionej stawki godzinowej.
Składniki w stałej stawce miesięcznej (płaca zasadnicza i dodatek za wysługę lat) bierzemy pod uwagę w kwotach przysługujących w miesiącu korzystania z wypoczynku, tj. 1872,50 zł.
Aby uzyskać należną jej pensję za wypoczynek ze składników ruchomych, ustalamy:
- poszczególne rodzaje pensji należne za godziny nocne w kwietniu, maju i czerwcu >patrz tabela niżej i dodajemy je
Rodzaj wynagrodzenia Miesiąc
(3 godziny nocne) kwiecień 2009 r.
(6 godzin nocnych) maj 2009 r.
(7 godzin nocnych) czerwiec 2009 r.
normalne wynagrodzenie
(1872,50 zł : 168 godzin) x 3 = 33,45 zł (1872,50 zł : 160 godzin) x 6 = 70,20 zł (1872,50 zł : 168 godzin) x 7 = 78,05 zł
dodatki nocne
[(1872,50 zł : 168) x 20 proc.] x 3 = 6,69 zł [(1872,50 zł : 160) x 20 proc.] x 6 = 14,04 zł [(1872,50 zł : 168) x 20 proc.] x 7 = 15,61 zł
dodatki nadliczbowe
[(1872,50 zł : 168) x 100 proc.] x 3 = 33,45 zł [(1872,50 zł : 160) x 100 proc.] x 6 = 70,20 zł [(1872,50 zł : 168) x 100 proc.] x 7 = 78,05 zł
RAZEM 73,59 zł 154,44 zł 171,71 zł
73,59 zł + 154,44 zł + 171,71 zł = 399,74 zł
- tak oszacowaną podstawę wymiaru dzielimy przez liczbę godzin, jaką pracownik rzeczywiście przepracował w tym okresie; zakładamy, że było to 496 godzin
399,74 zł : 496 godzin = 0,81 zł
- uzyskaną stawkę godzinową mnożymy przez liczbę godzin urlopu (64)
0,81 zł x 64 godziny urlopu = 51,84 zł
Za lipiec pani Tamara powinna otrzymać 1872,50 zł pensji zasadniczej i dodatku za wysługę lat oraz 51,84 zł średniej urlopowej ze zmiennych składników (płacy za godziny nocne i nadliczbowe).[/ramka]
[srodtytul]W ekwiwalencie[/srodtytul]
Przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop uwzględniamy te same elementy płacowe co w pensji urlopowej, ale z pewnymi wyjątkami dotyczącymi składników (§ 14 – 17 rozporządzenia urlopowego):
- w stałej stawce miesięcznej – wliczamy w wysokości należnej z miesiąca ustania zatrudnienia,
- zmiennych za okresy nie dłuższe niż miesiąc, w tym dodatki i ewentualnie normalne wynagrodzenie za porę nocną – uwzględniamy w średniej kwocie wypłaconej podczas trzech miesięcy poprzedzających miesiąc ustania zatrudnienia,
- zmiennych za okresy dłuższe niż miesiąc – bierzemy pod uwagę w przeciętnej wartości wypłaconej w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc ustania zatrudnienia.
[ramka][b]Przykład 3[/b]
Pan Marek jest szefem zmiany w fabryce szkła, zatrudnionym w podstawowym systemie czasu pracy. Pracuje w systemie zmianowym, ma więc status pracującego w nocy. Na koniec sierpnia 2009 r. ulega rozwiązaniu jego umowa o pracę i pozostanie mu siedem dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego (56 godzin). Otrzymuje 3000 zł pensji podstawowej i premie miesięczne regulaminowe równe 15 proc. tej pierwszej. W maju przepracował 41 godzin nocnych, w czerwcu 42, w lipcu będzie ich miał 47. Ekwiwalent za niewykorzystany wypoczynek liczymy tak:
1) składniki w stałej stawce miesięcznej (tu płaca podstawowa i premia) – przyjmujemy z miesiąca ustania zatrudnienia 3450 zł; płaca podstawowa konsumuje już normalne wynagrodzenie za pracę w nocy; następnie postępujemy według § 18 rozporządzenia urlopowego, czyli:
- ustalamy ekwiwalent za jeden dzień urlopu, dzieląc podstawę przez współczynnik ekwiwalentowy
3450 zł : 21,08 = 163,66 zł
- określamy stawkę godzinową ekwiwalentu, dzieląc przez 8 stawkę za jeden dzień
163,66 zł : 8 = 20,46 zł
- wyliczamy wartość ekwiwalentu z tych składników, mnożąc stawkę godzinową przez liczbę godzin niewykorzystanego urlopu
20,46 zł x 56 godzin = 1145,76 zł
2) składniki zmienne za okresy nie dłuższe niż miesiąc (dodatki nocne) – uwzględniamy w średniej wysokości wypłaconej pracownikowi w ciągu trzech miesięcy poprzedzających miesiąc ustania zatrudnienia, czyli w maju, czerwcu i lipcu, a następnie postępujemy zgodnie z § 18 rozporządzenia urlopowego:
- ustalamy sumę dodatków nocnych uiszczonych w ciągu tych trzech miesięcy (podstawa wymiaru)
Pan Marek otrzymał dodatki nocne w wysokości:
– w maju [(1276 zł : 160 godzin wymiaru) x 20 proc.] x 41 godzin nocnych = 65,60 zł
– w czerwcu [(1276 zł : 168 godzin wymiaru) x 20 proc.] x 42 godziny nocne = 63,84 zł
– w lipcu [(1276 zł : 184 godziny wymiaru) x 20 proc.] x 47 godzin nocnych = 65,33 zł.
65,60 zł + 63,84 zł + 65,33 zł = 194,77 zł
- tę podstawę wymiaru dzielimy przez współczynnik ekwiwalentu (21,08), a potem jeszcze przez 8
(194,77 zł : 21,08) : 8 = 1,16 zł
- uzyskaną stawkę godzinową mnożymy przez 56 godzin niewykorzystanego wypoczynku
1,16 zł x 56 godzin = 64,96 zł
Szef powinien wypłacić panu Markowi 1210,72 zł ekwiwalentu za urlop (1145,76 zł + 64,96 zł).[/ramka]
[srodtytul]W rekompensatach przy rozstaniu[/srodtytul]
Odprawy i odszkodowania ustalamy tak samo jak ekwiwalent za urlop, co wynika m.in. z § 2 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=31292F464E145014E79FED14BAF116BD?id=169524]rozporządzenia o wynagrodzeniach i art. 8 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.)[/link]. Nie dzielimy ich jednak przez współczynnik ekwiwalentu ([b]uchwała z 9 maja 2000 r.; III ZP 12/00[/b]), poprzestajemy na miesięcznej średniej arytmetycznej.
[ramka][b]Przykład 4[/b]
Pani Janina jest pracownikiem samorządowym zatrudnionym na umowę o pracę. Dostała wypowiedzenie z powodu reorganizacji urzędu, która spowodowała likwidację jej stanowiska pracy. Umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu na koniec lipca br. Otrzymuje 3500 zł wynagrodzenia zasadniczego i 6-proc. dodatek za wieloletnią pracę. W tym roku w kwietniu przepracowała trzy godziny w nocy, w maju cztery, a w czerwcu pięć, będące jednocześnie nadgodzinami. Z tytułu godzin nadliczbowych uzyskała czas wolny. Odprawę z racji zwolnienia z przyczyn jej niedotyczących za dwa miesiące liczymy następująco:
1) składniki w stałej stawce miesięcznej (tu wynagrodzenie zasadnicze i dodatek za wieloletnią pracę) – bierzemy pod uwagę z miesiąca ustania zatrudnienia, tj. 3710 zł
2) zmienne składniki za okresy nie dłuższe niż miesiąc (dodatki nocne) – w średniej wysokości wypłaconej podczas trzech miesięcy poprzedzających miesiąc ustania zatrudnienia. Sumujemy dodatki nocne uiszczone w:
– kwietniu [(1276 zł : 168 godzin wymiaru) x 20 proc.] x 3 godziny nocne = 4,56 zł
– w maju [(1276 zł : 160 godzin wymiaru) x 20 proc.] x 4 godziny nocne = 6,40 zł
– w czerwcu [(1276 zł : 168 godzin wymiaru) x 20 proc.] x 5 godzin nocnych = 7,60 zł
4,56 zł + 6,40 zł + 7,60 zł = 18,56 zł
Uzyskaną średnią arytmetyczną 3728,56 zł (3710 zł + 18,56 zł) mnożymy przez 2 i mamy odprawę 7457,12 zł.[/ramka]
[srodtytul] W PŁACY MINIMALNEJ RAZ UWZGLĘDNIAMY, A RAZ NIE[/srodtytul]
[b]Gratyfikacje nocne włączamy do podstawy wymiaru poborów najniżej opłacanych osób tylko wtedy, gdy zachowują one status pracujących w tej porze doby.[/b]
[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=41572028E4DE7E03FC03860094A7680F?id=167521]Ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (DzU nr 200, poz. 1679 ze zm.)[/link] nakazuje uwzględniać w minimalnym wynagrodzeniu za pracę składniki i świadczenia, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń, określonych przez Główny Urząd Statystyczny, do wynagrodzeń osobowych. Na tej liście znajdują się różne dodatki do wynagrodzenia, w tym nocne.
Natomiast ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę stanowi, że zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy musi dostać w tym roku przynajmniej 1276 zł w miesiącu, a w pierwszym roku pracy 80 proc. tej kwoty, czyli 1020,80 zł.
Wszelkie pieniądze należne za pracę ponad przypisany do zatrudnionego wymiar czasu pracy przysługują zatem ponad minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 6 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Dlatego podwładnemu niemającemu statusu pracującego w nocy nie wliczamy do minimalnej pensji żadnej zapłaty za pracę w porze nocnej: ani normalnego wynagrodzenia, ani dodatków.
[ramka][b]Przykład 5[/b]
Pan Zenon jest dozorcą w publicznym ZOZ. Obejmuje go [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=78786]rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (DzU nr 52, poz. 543 ze zm.)[/link]. Otrzymuje 1030 zł pensji zasadniczej według IV kategorii zaszeregowania, dodatek za wysługę lat na poziomie 6 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego oraz nagrody.
W czerwcu br. przepracował trzy godziny w porze nocnej. Nie należy do osób pracujących w nocy i dlatego te trzy godziny nocne stanowiły jednocześnie nadgodziny. Za każdą z nich przysługuje normalne wynagrodzenie, dodatek nocny i dodatek nadliczbowy; wypłat tych nie wliczamy jednak do minimalnego wynagrodzenia.
W czerwcu pan Zenon przepracował wszystkie dni robocze. Uzyskał zatem jedynie 1091,80 zł składników wchodzących do minimalnej pensji. Należy mu się więc 184,20 zł wyrównania.[/ramka]
[ramka][b]Przykład 6[/b]
Pani Stanisława jest ochroniarzem w małej spółce prywatnej. Posiada status pracującego w nocy. Otrzymuje 1200 zł płacy podstawowej i miesięczne premie. W czerwcu br. przepracowała 42 godziny w nocy, za co uzyskała 63,84 zł [(1276 zł : 168) x 20 proc.) x 42]. W miesiącu tym dostała 1313,84 zł (1200 zł pensji podstawowej + 50 zł premii + 63,84 zł dodatków nocnych). Pani Stanisławie nie przysługuje wyrównanie do minimalnej płacy, gdyż wolno do niej wliczyć dodatki nocne (kobieta wykonywała tę pracę w ramach normalnego wymiaru czasu pracy).[/ramka]
[srodtytul]NIE WPŁYWAJĄ NA ZAPŁATĘ ZA NADLICZBÓWKI, PRZESTÓJ I DYŻUR[/srodtytul]
[b]Nie wchodzą bowiem do stawki osobistego zaszeregowania, według której w większości sytuacji liczymy dodatki za godziny przepracowane ponad obowiązujące normy.[/b]
W pierwszej kolejności dodatki za godziny nadliczbowe szacujemy – w świetle art. 151[sup]1[/sup] § 3 k.p. – na podstawie stawki osobistego zaszeregowania określonej godzinowo lub ryczałtem miesięcznym. Osobiste zaszeregowanie to tymczasem wyłącznie wskazana godzinowo lub miesięcznie goła pensja zasadnicza, co potwierdził [b]SN w uchwale z 3 kwietnia 2007 r. (II PZP 4/07)[/b].
Jasne jest zatem, że w tych okolicznościach do osobistego zaszeregowania nie kwalifikujemy ani normalnego wynagrodzenia za pracę w nocy, ani dodatków nocnych.
[ramka][b]Przykład 7[/b]
Pan Krzysztof jest magazynierem w prywatnej firmie. Na jego pobory składa się pensja zasadnicza 12 zł za godzinę pracy i miesięczny dodatek stażowy na poziomie 10 proc. tej pierwszej. Często pracuje w nocy. Mimo to dodatek za godziny nadliczbowe ustalamy wyłącznie od stawki osobistego zaszeregowania 12 zł za godzinę.[/ramka]
Wyjątek stanowią pracownicy uzyskujący wyłącznie zmienne składniki wynagrodzenia, a więc niewynagradzani według osobistego zaszeregowania. W grę wchodzą np. handlowcy, przedstawiciele medyczni, szwaczki. Podstawę wymiaru należnych im dodatków za godziny nadliczbowe stanowi bowiem 60 proc. średniej urlopowej. Skoro tak, to uwzględniamy w tej podstawie te same składniki poborów co w płacy urlopowej, a więc i pieniądze za pracę w porze nocnej.
Opisane zasady stosujemy do obliczania wynagrodzenia za niezawiniony przez podwładnego przestój i za dyżur. Pensję za czas przestoju i dyżuru najpierw ustalamy zatrudnionemu od wynagrodzenia wynikającego z jego osobistego zaszeregowania. Dopiero jeśli strony nie wyodrębniły takiego elementu płacowego, uiszczamy 60 proc. średniej urlopowej. W żadnym razie owa podstawa wymiaru nie może jednak spaść poniżej minimalnej płacy za pracę.
[ramka][b]Przykład 8 [/b]
Pani Lidia jest etatowym przedstawicielem handlowym przedsiębiorstwa zajmującego się dystrybucją sprzętu komputerowego. Dostaje tylko wynagrodzenie prowizyjne 100 zł od sprzedanego komputera i 50 zł od innych urządzeń. W lipcu br. ze względu na reorganizację firmy pełniła trzy godziny dyżuru, podczas którego wykonywała pracę. W tym roku w kwietniu zarobiła 7000 zł prowizji, w maju 7500 zł, w czerwcu 7200 zł. W miesiącach tych przepracowała w nocy odpowiednio jedną, trzy i cztery godziny w nocy, stanowiące jednocześnie nadgodziny. Do podstawy wymiaru wynagrodzenia za dyżur (60 proc. średniej urlopowej) wliczamy w łącznej kwocie wypłaconej w kwietniu, maju i czerwcu:
- stawki godzinowe w łącznej wysokości wypłaconej w kwietniu, maju i czerwcu,
- normalne wynagrodzenie za godziny nocne i nadgodziny,
- dodatki nocne,
- dodatki nadliczbowe.[/ramka]
