Wzrosną kwoty pensji wolne od potrąceń

Coroczny wzrost minimalnego wynagrodzenia powoduje też podwyżkę kwoty wolnej, jaką musimy zostawić podwładnemu, gdy dokonujemy odliczeń z jego pensji, np. na niespłacony przez niego kredyt. Nie inaczej będzie w 2009 r. Od stycznia do 1276 zł brutto idzie w górę minimalne wynagrodzenie i jeszcze zmienia się poziom opodatkowania.

Obowiązkowych potrąceń z poborów nie dokonujemy na dowolnych zasadach. Musimy się trzymać kolejności i wysokości potrąceń określonych w art. 87 § 1 – 3 kodeksu pracy. I tak wolno nam uszczknąć z wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy:

- świadczenia alimentacyjne – do wysokości 3/5 wynagrodzenia; tyle samo wynosi granica przy zbiegu potrąceń,

- inne należności niż świadczenia alimentacyjne egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych – do połowy wynagrodzenia,

- zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi – do połowy wynagrodzenia,

- kary pieniężne nakładane przez nas w związku z odpowiedzialnością porządkową zatrudnionego, przewidziane w art. 108 kodeksu pracy – za jedno przekroczenie lub dzień nieusprawiedliwionej nieobecności kara nie może przekraczać dziennej płacy, a łącznie wszystkie – 1/10 wynagrodzenia po dokonaniu potrąceń sum wymienionych w poprzednich punktach.

[ramka][b]Przykład 1[/b]

Pan Janek nie reguluje swoich zobowiązań, w tym alimentów i kredytu. Komornik i bank zapukali do firmy, która go zatrudnia, by odzyskać należności. Pracodawca może ściągnąć z pensji pana Janka na ich rzecz nie więcej niż 3/5 wynagrodzenia za pracę netto miesięcznie. W pierwszej kolejności pieniądze przekaże komornikowi, który egzekwuje alimenty, a gdy jeszcze coś zostanie z tych 3/5 – bankowi.[/ramka]

[srodtytul]Zostawiamy niezbędne minimum...[/srodtytul]

Na kolejności i maksymalnej wysokości potrąceń nie kończą się nasze obowiązki. Musimy jeszcze pilnować, by zostawić pracownikowi kwotę wolną. Ale tylko wtedy, gdy chodzi o egzekucję z jego pensji innych należności niż świadczenia alimentacyjne. Przy alimentach jedyne ograniczenie to 3/5 wynagrodzenia netto bez względu na to, ile faktycznie zostanie zatrudnionemu.

Kwota wolna od potrąceń dla pracownika pełnoetatowego wynosi:

- minimalne wynagrodzenie za pracę netto – przy potrącaniu należności innych niż alimentacyjne na mocy tytułów wykonawczych,

- 75 proc. minimalnego wynagrodzenia netto – zaliczek pieniężnych,

- 90 proc. minimalnego wynagrodzenia netto – kar pieniężnych.

W takiej też wysokości stosujemy ją, jeżeli zatrudniony przepracuje tylko część miesiąca i za tę część otrzymuje pensję (por. stanowisko Departamentu Głównego Inspektoratu Pracy z 3 lipca 2008 r., nr GPP-306-4560-457/ 08/PE, opublikowane w UiPP z 2008 r. nr 15, s. 40). Zmniejszamy ją natomiast proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

[ramka][b]Przykład 2[/b]

Pani Anna zawarła z szefem porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę 21 listopada. Jej pensja za cały miesiąc wynosiła 1300 zł brutto, a za przepracowaną część listopada (144 godziny robocze w miesiącu) pracodawca naliczył jej 938,80 zł brutto według następujących działań:

- 300 zł : 144 godziny = 9,03 zł

- 9,03 zł x 40 godzin = 361,20 zł

- 1300 zł – 361,20 zł = 938,80 zł.

Na rękę pani Anna otrzymała 716,18 zł. Szef nie mógł ująćz tej sumy ani złotówki na egzekwowany kredyt, ponieważ musiał jej zostawić kwotę wolną 845,17 zł (przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu i kwocie zmniejszającej podatek), a ta przewyższała wypłacane pobory.[/ramka]

Z art. 87[sup]1[/sup] kodeksu pracy nie wynika wprost, by kwota wolna była tak naprawdę minimalnym wynagrodzeniem za pracę netto. Przepis ten każe bowiem odliczać z minimalnej pensji brutto tylko składki na ubezpieczenia społeczne finansowane ze środków pracownika oraz zaliczki na podatek dochodowy. Resort pracy i Państwowa Inspekcja Pracy (por. DF z 19 października 2007 r. „[link=http://www.rp.pl/artykul/63608.html]Cała składka zdrowotna obniża podstawę potrąceń[/link]”) uważają, że trzeba też odjąć składkę zdrowotną. W konsekwencji ustalamy kwotę wolną tak, jakbyśmy po prostu liczyli minimalną pensję netto – patrz Liczymy kwotę wolną na 2009 r.

[b]UWAGA! [/b]Wynagrodzenie za pracę w rozumieniu przepisów ochronnych mamy interpretować szeroko. Musimy je zatem stosować również przy dokonywaniu potrąceń m.in. z ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, nagrody jubileuszowej czy odszkodowania za wadliwe rozwiązanie umowy o pracę (por.[b] wyroki SN z 12 maja 2005 r., I PK 248/04, z 17 lutego 2004 r., I PK 217/03, z 11 czerwca 1980 r., I PR 43/80)[/b]. I – co ważne – kwotę wolną powinniśmy zostawiać przy każdym z tego typu wypłacanych świadczeń.

[srodtytul]… również przy potrąceniach dobrowolnych[/srodtytul]

O kwocie wolnej musimy pamiętać nie tylko przy obowiązkowych, ale i dobrowolnych potrąceniach. Czyli takich, na które pracownik wyraża zgodę na piśmie, np. na potrącanie składek na rzecz organizacji związkowej. Tu art. 91 § 2 kodeksu pracy zobowiązuje nas do zostawienia mu:

- minimalnego wynagrodzenia za pracę netto – przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy,

- 80 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę netto – przy potrącaniu innych należności niż na rzecz pracodawcy.

[srodtytul]Liczymy kwotę wolną na 2009 r.[/srodtytul]

Kwotę wolną od potrąceń wyliczymy w czterech wariantach:

1) przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu, które pozostają w przyszłym roku na tym samym poziomie co w obecnym – 111,25 zł, i kwocie zmniejszającej podatek, którą stosujemy, jeśli pracownik złoży oświadczenie PIT-2, a która w 2009 r. wyniesie 46,34 zł (1/12 x 556,02 zł),

2) przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu bez kwoty zmniejszającej podatek, czyli gdy pracownik nie złoży PIT-2,

3) przy podwyższonych kosztach uzyskania przychodu, które będą takie same w 2009 r. jak w 2008 r. i wyniosą 139,06 zł oraz kwocie zmniejszającej podatek,