Reklama

Fundusz socjalny: niepełnosprawność ma znaczenie, ale ważniejsze są warunki pracy

Najniższy odpis trzeba naliczyć na pracownika młodocianego. Najwyższy na tego, czyja praca szczególnie niekorzystnie wpływa na zdrowie. Socjalne pieniądze można dodatkowo powiększyć zatrudniając osoby niepełnosprawne lub tworząc przyzakładowy żłobek

Publikacja: 27.09.2012 03:00

Art. 5. Wysokość odpisów na fundusz

1. Fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych.

2. Wysokość odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego, z zastrzeżeniem ust. 2a i 3, 37,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą.

2a. Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika młodocianego wynosi w pierwszym roku nauki 5 proc., w drugim roku nauki 6 proc., a w trzecim roku nauki 7 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2.

3. Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze – w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych, wynosi 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2.

3a. – 3b. (uchylone)

Reklama
Reklama

4. Wysokość odpisu podstawowego może być zwiększona o 6,25 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdą zatrudnioną osobę, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności.

5. Pracodawcy sprawujący opiekę socjalną nad emerytami i rencistami, w tym także ze zlikwidowanych zakładów pracy, mogą zwiększyć Fundusz o 6,25 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdego emeryta i rencistę uprawnionego do tej opieki.

5a. Pracodawcy, którzy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczą na ten cel z odpisu podstawowego kwotę odpowiadającą

7,5 punktu procentowego tego odpisu mogą zwiększyć Fundusz na każdą zatrudnioną osobę o 7,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego.

6. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych, w celu naliczania odpisu na Fundusz, biorąc pod uwagę w szczególności liczbę osób zatrudnionych w danym roku kalendarzowym.

7. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne, o którym mowa w ust. 2, ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski" nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku.

Reklama
Reklama

8. Przepisów ust. 1-7 nie stosuje się do:

1) szkół wyższych działających na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym;

2) szkół i placówek objętych systemem oświaty w stosunku do nauczycieli podlegających przepisom Karty Nauczyciela.

8a. Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 5, 13 i 14, u pracodawcy tworzą jeden Fundusz.

Art. 5a. Zamrożenie odpisów

W 2012 r. przez przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust. 2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 5 ust. 7.

Komentarz

Reklama
Reklama

Związki zawodowe nie mają roszczenia o odsetki z tytułu przekazanych z opóźnieniem lub w ogóle nieprzelanych środków na rachunek bankowy zfśs, ponieważ:

• zwłoka pracodawcy nie stanowi niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania w rozumieniu prawa cywilnego; w związku z tym zastosowanie ma art. 481 kodeksu cywilnego o odsetkach; nie można tu mówić o długu, gdyż kwoty ulokowane na koncie zfśs nadal pozostają własnością pracodawcy,

• sama ustawa o zfśs nie dopuszcza takich żądań; zgodnie z jej art. 8 ust. 3 związek zawodowy ma prawo domagać się przed sądem zwrotu zfśs środków wydatkowanych niezgodnie z cytowaną ustawą lub o przekazanie należnych środków na zfśs (a więc chodzi o nominalne wartości odpisów i zwiększeń na zfśs).

Związki i pracownicy mogą natomiast starać się o opisane odsetki w sporze zbiorowym (orzeczenie Kolegium Arbitrażu Społecznego przy SN z 17 października 1996 r., KAS 2/96; OSNAPiUS 1997/10/180 oraz wyrok SN z 13 kwietnia 1999 r., I PKN 663/98; OSNAPiUS 2000/14/534).

Roszczenia związkowe

Zakładowa organizacja związkowa ma prawo wystąpić do sądu z roszczeniem o utworzenie zfśs. Możliwość ta mieści się w pojęciu żądania przekazania należnych środków na zfśs, określonego w art. 8 ust. 3 ustawy o zfśs (postanowienie SN z 4 marca 2009 r., II PK 209/2008; OSNP 2010/21-22/263).

Reklama
Reklama

Art. 6. Koszty działalności

1. Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 3-5 i 6a, oraz kwoty wypłaconych świadczeń urlopowych, o których mowa w art. 3, obciążają koszty działalności pracodawcy.

2. Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych zgodnie z art. 5, 13 i 14 na dany rok kalendarzowy pracodawca przekazuje na rachunek bankowy Funduszu w terminie do dnia 30 września tego roku, z tym że w terminie do dnia 31 maja tego roku przekazuje kwotę stanowiącą co najmniej 75 proc. równowartości odpisów, o których mowa w art. 5 ust. 1-3.

2a. Przepisów ust. 2 oraz art. 12 ust. 1 nie stosuje się do pracodawców, o których mowa w art. 3 ust. 3.

3. (uchylony)

Komentarz

Reklama
Reklama

Odpisy i zwiększenia na zfśs obciążają koszty działalności pracodawcy (art. 6 ust. 1 ustawy o zfśs). Przepis ten koresponduje jednocześnie z:

• art. 23 ust. 1 pkt 7b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. DzU z 2012 r., poz. 361 ze zm.),

• art. 16 ust. 1 pkt 9b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.).

Zgodnie z cytowanymi regulacjami odpisy i zwiększenia, które w świetle ustawy o zfśs obciążają koszty działalności pracodawcy, wlicza się do kosztów uzyskania

przychodów, jeżeli środki pieniężne stanowiące ich równowartość zostały wpłacone na konto zfśs (wyrok NSA z 21 czerwca 2005 r., FSK 1811/2004; ONSAiWSA 2006/4/111).

Reklama
Reklama

Nieprawidłowa gospodarka

Pracodawca, który przekazał na wyodrębniony rachunek zfśs należne środki, a następnie wycofał je i rozdysponował na potrzeby swojej działalności gospodarczej, nie może ich uznać za koszty uzyskania przychodów (wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2011 r., I SA/Gl 527/2011).

Wydatki administracyjne

Do kosztów uzyskania przychodów wolno zakwalifikować inne wydatki niż odpisy i zwiększenia na zfśs związane z prowadzeniem rachunku bankowego zfśs, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania zfśś w zakładzie (pismo Ministra Finansów z 30 grudnia 1998 r., PB 3-5656/722-571/WK/98).

Wsparcie wydatkowane z funduszu

Świadczeń socjalnych wypłacanych z zfśs nie kwalifikujemy do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ zostały one wrzucone w ciężar kosztów na etapie dokonywania i przekazania na rachunek zfśs odpisów i zwiększeń (art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2011 r., I SA/Gl 527/2011).

Świadczenia urlopowe w kosztach

Świadczenia urlopowe wypłacone zgodnie z ustawą o zfśs stanowią koszt uzyskania przychodu pracodawcy (art. 23 ust. 1 pkt 42 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Aby więc zakład mógł je zaliczyć do kosztów podatkowych, muszą zostać spełnione następujące warunki:

• uiścił je pracodawca uprawniony do tego na podstawie ustawy o zfśs, czyli spoza sektora finansów publicznych, zatrudniający 1 stycznia poniżej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, który wybrał świadczenia urlopowe zamiast alternatywnego tworzenia zfśs,

• dostał je raz w roku kalendarzowym zatrudniony, który wziął urlop wypoczynkowy obejmujący co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych,

• wysokość świadczenia urlopowego nie przekracza poziomu ustawowych odpisów podstawowych stosownie do rodzaju zatrudnienia,

• podwładny otrzymał świadczenie urlopowe najpóźniej ostatniego dnia poprzedzającego rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego (wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2011 r., I SA/Gl 527/2011).

Przykład

Firma, która 1 stycznia 2012 r. zatrudniała poniżej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, zdecydowała się na wypłatę świadczeń urlopowych w 2012 r. W sierpniu 2012 r. pracownik pan Adam otrzymał świadczenie urlopowe po raz drugi w 2012 r., tuż przed rozpoczęciem przez niego trzytygodniowego wypoczynku.

Tak wypłaconego świadczenia urlopowego zakład nie może wrzucić w koszty uzyskania przychodu, ponieważ nie nastąpiło to zgodnie z ustawą o zfśs.

Do kosztów podatkowych może zakwalifikować tylko pierwsze świadczenie urlopowe przekazane w 2012 r. panu Adamowi – pod warunkiem, że nastąpiło to na podstawie ustawy o zfśs.

Przekroczenie terminu

Pracodawca, który spóźnił się z wypłatą świadczeń urlopowych (nie uiścił ich najpóźniej w ostatnim dniu przed rozpoczęciem urlopu wypoczynkowego), nie może ich wrzucić w koszty uzyskania przychodu (wyroki NSA z 11 lutego 2003 r., I SA/Ka 2571/01 i z 18 grudnia 2002 r., I SA/Ka 2170/01).

Przykład

Pani Jadwiga jest pracownicą spółki, która 1 stycznia 2012 r. zatrudniała dziesięciu pracowników w przeliczeniu na pełne etaty i wypłaca w 2012 r. świadczenia urlopowe.

W lipcu 2012 r. pracownica korzystała z 26 dni urlopu wypoczynkowego. Świadczenie urlopowe pracodawca wpłacił na jej konto dopiero podczas urlopu wypoczynkowego. Firma nie ma prawa uznać tego świadczenia za koszt uzyskania przychodu, gdyż nie zostało uiszczone zgodnie z ustawą o zfśs (został przekroczony termin).

Budżetówka i duże firmy

Ustawa o zfśs zobowiązuje do tworzenia funduszu pracodawców sektora finansów publicznych (bez względu na liczebność załogi) oraz tych spoza budżetówki, którzy 1 stycznia zatrudniali przynajmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Nie mają oni prawa zrezygnować z ustalania zfśs i zamiennie wypłacać świadczenia urlopowe, czy też uiszczać je obok prowadzonego funduszu.

Takich możliwości nie przewiduje ustawa o zfśs. Jeśli mimo to postanowią regulować pracownikom na urlopach wypoczynkowych profity zbliżone do świadczeń urlopowych poza zfśs, mają zakaz ich wrzucenia w koszty podatkowe (interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 16 marca 2010 r., IBPBI/2/423-1482/09/BG).

Przykład

Pracodawca zatrudniał 1 stycznia 2012 r. 58 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Zrezygnował z tworzenia zfśs, ale w zamian związki zawodowe zażądały wypłacania świadczeń urlopowych w wysokości ustawowych odpisów podstawowych.

Takich wypłat nie wolno zakwalifikować do kosztów uzyskania przychodu, bowiem nie są to świadczenia urlopowe wypłacane zgodnie z ustawą o zfśs. Przede wszystkim dlatego, że reguluje je zakład angażujący 1 stycznia 2012 r. powyżej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a w świetle ustawy o zfśs świadczenia urlopowe to domena mniejszych szefów.

Przykład

Jednostka budżetowa 1 stycznia 2012 r. zatrudniała 19 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Prowadzi zfśs i obok niego wypłaca pracownikom świadczenia urlopowe na zasadzie ustawy o zfśs. Wedle ustawy o zfśs pracodawcy sektora finansów publicznych, w tym państwowe i samorządowe jednostki budżetowe, tworzą fundusz niezależnie od wielkości personelu.

Nie wolno im odstąpić od obowiązku ustalania zfśs i przejść na wypłatę świadczeń urlopowych. Wypłacone w tej sytuacji świadczenia urlopowe nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie są świadczeniami urlopowymi uregulowanymi zgodnie z ustawą o zfśs.

Przykład

Zakład zatrudniający 1 stycznia 2012 r. 17 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, postanowił utworzyć w 2012 r. zfśs. Mimo to po negocjacjach ze związkami zaczął w 2012 r. wypłacać pracownikom świadczenia urlopowe poza zfśs. Takie wypłaty nie są świadczeniami urlopowymi w rozumieniu ustawy o zfśs.

Zgodnie z cytowaną ustawą świadczenia urlopowe może regulować mały pracodawca zamiast prowadzenia zfśs. Świadczenia urlopowe uiszczane obok istniejącego zfśs nie wchodzą zatem do kosztów podatkowych.

Płace
Równość płac. Jak związki zawodowe oceniają reformę wynagrodzeń?
Płace
Rząd pracuje nad nową ustawą. Firmy obawiają się zalewu bezpodstawnych oskarżeń
Płace
Przepisy o równości płac nie takie proste do wdrożenia. Biznes z wieloma uwagami
Płace
Firmy liczą na pomoc rządu przy likwidacji luki płacowej
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama