Aby dowiedzieć się, jakie przychody pracownika wchodzą do podstawy wymiaru składek, musimy sięgnąć do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.). Zgodnie z nim podstawą wymiaru składek na te ubezpieczenia jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Nie wchodzą do niej ściśle określone przychody – tj. wynagrodzenie chorobowe, zasiłki z ubezpieczenia społecznego oraz składniki wynagrodzenia wymienione w § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W katalogu z rozporządzenia znajdziemy m.in. wypłacane nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które według zasad określających warunki ich przyznawania przysługują pracownikowi nie częściej niż co pięć lat.
Indywidualizacja warunków
To art. 772 kodeksu pracy wskazuje, że warunki przyznawania świadczeń związanych z pracą ustalane są w układach zbiorowych pracy lub regulaminach wynagradzania. Dotyczy to również takich świadczeń pracowniczych, jak nagrody jubileuszowe i gratyfikacje, których wypłata jest ściśle powiązana z okresem zatrudnienia pracownika.
Aby wyjaśnić pojęcie „nagrody jubileuszowej", należy odwołać się do orzecznictwa sądów powszechnych, nie ma ona bowiem definicji ustawowej. Zgodnie z nim pojęcie to należy rozumieć w ten sposób, że świadczenie to przysługuje pracownikowi z okazji jubileuszu, czyli okrągłej rocznicy zatrudnienia w ogóle albo u konkretnego pracodawcy. Konsekwencją tego jest wypłacanie nagrody indywidualnie konkretnemu podwładnemu w miesiącu, w którym przypada rocznica rozpoczęcia przez niego pracy. Nagrody takie mogą być wypłacane częściej niż co pięć lat, ale wówczas dochody z tego tytułu nie są wyłączone z obowiązku składkowego, mimo że świadczenie zachowuje charakter nagrody jubileuszowej (wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 2002 r., II UKN 461/01).
Bez preferencji
Przy ustalaniu, czy dana wypłata na rzecz pracownika podlega składkom, decydujące znaczenie ma charakter świadczenia jubileuszowego, a nie jego nazwa. Określone w regulaminie zasady jego przyznawania muszą odpowiadać ukształtowanemu w orzecznictwie pojęciu jubileuszówki.
Nagrody, jakie wypłaci zatrudnionym pracodawca w związku z jubileuszem zakładu pracy, nie są wyłączone z podstawy wymiaru składek. Nie są to bowiem nagrody z okazji jubileuszu pracy tych osób. Jeżeli więc pracodawca zdecydował się np. na podstawie uchwały zarządu na wypłacenie jednorazowej nagrody z okazji 15-lecia działalności firmy, ma obowiązek naliczyć od niej składki na ubezpieczenia społeczne. Będzie tak nawet wówczas, gdy świadczenie otrzymają tylko ci pracownicy, którzy przepracowali w firmie akurat tyle lat, ile wynosi jubileusz zakładu pracy.
