Tak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2008 r. (I FSK 1076/ 07).
Być może zmieni on praktykę większości urzędów, które przyjmowały, że udzielanie pożyczek z funduszu jest usługą zwolnioną z VAT, wykazywaną w deklaracji i dokumentowaną – na życzenie pracownika – fakturą. Większości, gdyż można znaleźć też interpretacje, z których wynika, że ta czynność nie podlega pod VAT.
Sprawa rozpatrywana przez NSA była dość typowa: spółka pożyczała pracownikom pieniądze z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych na cele mieszkaniowe i pobierała 1-proc. odsetki. Jej zdaniem te czynności nie podlegają opodatkowaniu, gdyż nie są działalnością gospodarczą. Urząd skarbowy uznał jednak, że udzielanie pożyczek mieści się w zakresie pojęcia odpłatnego świadczenia usług. Podlega więc pod VAT, ale jednocześnie jest z tego podatku zwolnione jako usługa pośrednictwa finansowego wymieniona w pozycji 3 załącznika nr 4 do ustawy o VAT. Tak też uważała izba skarbowa. Powołała się na art. 2 pkt 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, który mówi, że działalnością socjalną są usługi świadczone przez pracodawców, m.in. udzielanie pomocy na cele mieszkaniowe. Zdaniem izby z tego przepisu wyraźnie wynika, że pracodawca świadczy usługę, a pobieranie odsetek wskazuje na jej odpłatność.
Nie zgodził się z tym ani WSA, ani NSA, do którego skargę złożyły organy podatkowe. Zdaniem sądu pracodawca jedynie administruje funduszem, co nie jest formą działalności gospodarczej. Nie ma pełnej swobody w dysponowaniu środkami funduszu, wykonuje tylko obowiązki, które nakładają na niego przepisy. Tak więc te czynności nie mieszczą się w ramach prowadzonej przez spółkę działalności.
Wyrok NSA wiąże tylko w danej sprawie, ale być może wpłynie na stanowisko organów podatkowych, które w większości twierdziły, że udzielanie pożyczek z funduszu jest usługą. Przykładowo, jak czytamy w interpretacji Izby Skarbowej w Katowicach z 20 marca 2008 r. (IBPP2/443-4/08/WN/KAN-3299/ 12/07/KAN-2815/03/ 08): „na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych składają się pieniądze pracowników, niemniej jednak pracodawca obracający tymi pieniędzmi i pobierający odsetki od udzielonych pożyczek staje się podmiotem świadczącym usługi udzielania pożyczek. W świetle powyższego usługę tę należy rozpoznać jako odpłatne świadczenie usług, mieszczące się w katalogu czynności opodatkowanych (...) obrót z tytułu wykonywanych czynności winien być udokumentowany fakturą VAT (na zasadach ogólnych z uwzględnieniem art. 106 ust. 4 ustawy) oraz uwzględniony w ewidencji dostaw i wykazany w deklaracji VAT-7 jako sprzedaż zwolniona”.
