Jak potrącać alimenty i pożyczki z zasiłku pracownika

- Czy możemy potrącać alimenty i pożyczkę (kredyt) z zasiłku chorobowego pracownika? Jeżeli tak, to w jakiej wysokości? -pyta czytelnik DOBREJ FIRMY.

Tak, pracodawca może potrącać te wierzytelności z zasiłku chorobowego, ale nie według kodeksu pracy, tylko - w tym wypadku -zgodnie z przepisami o egzekucji ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (tak nakazuje art. 833 § 5 kodeksu postępowania cywilnego). Innymi słowy pracodawca musi tu stosować art. 140 i 141 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. w DzU z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm., w skrócie ustawa o emeryturach i rentach).

Dotyczy to potrąceń z:

- rent przysługujących z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,

- rent zasądzonych przez sąd lub ustalonych umową za utratę zdolności do pracy albo za śmierć żywiciela,

- rent wypłacanych z dobrowolnego ubezpieczenia rentowego,

- świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Niestety, czytelnik nie określił szczegółowo, czy będzie potrącać pożyczkę, czy kredyt. A to zasadnicza różnica.

Jeżeli pracodawca będzie potrącał z zasiłku spłatę zakładowej pożyczki, to będzie to robił zgodnie z zobowiązaniem pracownika złożonym w czasie, gdy tę pożyczkę zaciągał. Żadnego tytułu wykonawczego tu nie potrzeba i pracodawca nie będzie w tym wypadku stosował przepisów ustawy o emeryturach i rentach. Co innego, gdy będzie potrącał kredyt bankowy. Wówczas będzie to robił na podstawie tytułu wykonawczego (np. wyroku, ugody sądowej) i zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie o emeryturach i rentach.

Najlepiej widać to na przykładzie, który zamieszczamy w ramce. Na razie wyjaśnijmy, jakie są zasady potrąceń.

Pracodawca dokonuje potrąceń po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Musi jednak pamiętać o limitach, czyli wysokości zasiłku, powyżej której nie może już niczego potrącić.

Wysokość tę ustala się procentowo od pełnej kwoty zasiłku, czyli przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Z art. 140 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, że potrąceń można dokonywać w następujących granicach:

- przy potrąceniu świadczeń alimentacyjnych (zarówno na podstawie tytułów wykonawczych, np. wyroku sądu czy ugody sądowej, jak i na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego) -dowysokości60 proc. kwoty zasiłku,

- przy potrącaniu innych należności egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych (w tym kredytu egzekwowanego na podstawie np. wyroku czy ugody sądowej) - do wysokości 25 proc. kwoty zasiłku.

Zakładając, że czytelnik będzie potrącał alimenty i kredyt bankowy, mamy tu do czynienia ze zbiegiem potrąceń. Pracodawca musi więc pamiętać, że łącznie potrącenia nie mogą przekroczyć 60 proc. kwoty zasiłku (art. 140 ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach).

Obowiązuje tu bowiem ogólna zasada, że granicą potrąceń jest najwyższy wskaźnik procentowy ustalony dla zbiegających się potrąceń.

Jeśli natomiast czytelnik potrącałby alimenty i zakładową pożyczkę, to alimenty potrąci do wysokości 60 proc. kwoty zasiłku, a pożyczkę zgodnie z zobowiązaniem pracownika.

Jednocześnie pracodawca musi pamiętać o kwocie wolnej od potrąceń, czyli minimalnej kwocie, którą musi dostać zasiłkobiorca. Jest to, zgodnie ze stosowanym tu odpowiednio art. 141 ustawy o emeryturach i rentach, 50 proc. najniższej emerytury -przy potrącaniu:

- należności alimentacyjnych na podstawie tytułów wykonawczych,

- należności alimentacyjnych na podstawie przedłożonego przez wierzyciela tytułu wykonawczego,

- należności innych niż świadczenia alimentacyjne, na podstawie tytułów wykonawczych (np. kredytu bankowego).

Gdyby natomiast pracownik nie zobowiązał się do spłaty zakładowej pożyczki ze swojego wynagrodzenia i zasiłków (bo na przykład zapomniano o tej formalności) albo gdyby np. jego pisemna zgoda zaginęła, wówczas pracodawca musiałby najpierw wystąpić do sądu o zasądzenie spłaty pożyczki. Mając w ręku tytuł wykonawczy (np. wyrok sądu), musiałby potrącać pożyczkę już zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach.

- świadczenia alimentacyjne,

- zaliczki alimentacyjne,

- świadczenia rodzinne,

- dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe i dla sierot zupełnych.

Wynika to z art. 833 § 6 kodeksu postępowania cywilnego.

- alimentów,

- kredytu bankowego,

- pożyczki zakładowej.

Ponieważ pracownik jest w kwietniu chory, więc w tym miesiącu pracodawca potrąci te należności z zasiłku chorobowego. Zasiłek chorobowy pracownika za kwiecień to 1900 zł brutto.