Przychód przy zleceniu: zapisy umów zdecydują o sposobie rozliczenia z urzędem skarbowym

Nie ma przeszkód, aby osoba prowadząca działalność gospodarczą zawarła umowę (np. umowę-zlecenie, umowę o świadczenie usług czy umowę o dzieło) poza prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. W tej sytuacji przychód uzyskany z wykonania takiej umowy nie stanowi przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz z reguły z działalności wykonywanej osobiście. Dotyczy to między innymi: przychodów z umów-zleceń, z umów o świadczenie usług czy z umów o dzieło zawieranych poza prowadzoną przez daną osobę fizyczną działalnością gospodarczą. Warunkiem jest jednak, aby umowa cywilnoprawna zawierała postanowienie, że odpowiedzialność za rezultat wykonywanych czynności w stosunku do osób trzecich ma ponosić zleceniodawca, a także adnotację co do miejsca i czasu wykonywania czynności w ramach zawartej umowy i kierownictwa zlecającego.

Do którego źródła

Zgodnie z art. 5b ustawy o PIT za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

- odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,

- są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,

- wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Tym samym osiągnięte przez podatników przychody spełniające wszystkie powyżej wymienione warunki należy zaliczać do źródeł innych niż pozarolnicza działalność gospodarcza. W takiej sytuacji podatek dochodowy od osób fizycznych od takiego przychodu z reguły rozliczany jest przez płatnika.

Także ustawa o VAT definiuje działalność gospodarczą (art. 15 ust. 2) i określa, których czynności nie można uznać za taką działalność (art. 15 ust. 3).

Przepisy podatkowe nie wprowadzają zakazu zawierania umów cywilnoprawnych w ramach działalności wykonywanej osobiście przy równoległym prowadzeniu działalności gospodarczej. Problemy z ustaleniem źródła przychodu pojawić się mogą jedynie w przypadku, gdy zakres czynności wykonywanych w ramach zawartej umowy cywilnoprawnej pokrywać się będzie z zakresem wykonywanej działalności gospodarczej.

Powinien być różny zakres

Warto w tym momencie przytoczyć stanowisko Izby Skarbowej w Warszawie, wyrażone w interpretacji z 14 listopada 2013 r. (IPPB1/415-984/13-2/KS), zgodnie z którym wybór kwalifikacji i sposób rozliczenia przychodów uzyskiwanych z zawartej umowy-zlecenia ustawodawca pozostawił stronie tej umowy. Oznacza to, że jeżeli podatnik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą zawiera umowę-zlecenie, której zakres pokrywa się z przedmiotem prowadzonej przez tego podatnika działalności gospodarczej, a z treści umowy nie wynika, aby była ona zawarta w ramach tej działalności, to przychody z tytułu takiej umowy mogą być kwalifikowane jako pochodzące ze źródła przychodów, jakim jest działalność wykonywana osobiście. Tym samym należy uznać, że zawarcie umowy-zlecenia w zakresie wykonania czynności pokrywających się z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej może być uznawane za odrębne od działalności gospodarczej źródło przychodów.

Podobnego zdania była Izba Skarbowa w Łodzi (interpretacja z 26 lutego 2014 r., IPTPB1/ 415-7/14-2/DS). Organ podatkowy podkreślił, że przychody z takiej umowy zlecenia mogą być zaliczane do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, jeżeli zleceniodawcą jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, osoba prawna (jej jednostka organizacyjna) lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, a intencją stron tej umowy było jej zawarcie z osobą fizyczną, niewystępującą w tej relacji, jako przedsiębiorca.

Ocena także dla celów VAT

W każdej sytuacji zawartą przez przedsiębiorcę umowę cywilnoprawną należy poddać ocenie w zakresie VAT. W przypadku gdy umowa cywilnoprawna będzie określała warunki wykonywania czynności, warunki wynagrodzenia i odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich, uzyskane przychody nie będą podlegały opodatkowaniu VAT. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków powoduje konieczność opodatkowania świadczonej usługi (nawet choćby na podstawie umowy cywilnoprawnej) podatkiem od towarów i usług.