Jednym ze źródeł pochodzenia składników majątku przedsiębiorcy, kwalifikowanych stosownie do obowiązujących regulacji ustawy o PIT jako środki trwałe, jest ich nieodpłatne pozyskanie ?w wyniku umowy darowizny. Zgodnie z regulacjami kodeksu cywilnego istotą takiej umowy jest bezpłatne świadczenie darczyńcy kosztem jego majątku na rzecz obdarowanego. W rozliczeniach z fiskusem pojawiają się wątpliwości co do ustalenia dochodu z tytułu zbycia środka trwałego przedsiębiorcy prowadzącego podatkową księgę przychodów i rozchodów, który to składnik majątku został nabyty nieodpłatnie na podstawie umowy darowizny.
Zgodnie z jedną z podstawowych reguł ustawy o PIT wydatki poniesione na nabycie środka trwałego nie są uznawane za koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia. Nakłady te pomniejszone o wartość dokonanych odpisów amortyzacyjnych są jednak kosztami podatkowymi ?w przypadku odpłatnego zbycia składnika majątku. Potwierdza to art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Sprzedaż nieodpłatnie pozyskanego środka trwałego to jednak szczególna sytuacja. Trudno jest tu bowiem mówić o wydatkach na zakup lub kosztach poniesionych na wytworzenie środka trwałego. Z art. 24 ust. 2 ustawy o PIT wynika, że w odniesieniu do składników majątku uznawanych za środki trwałe dochodem z ich odpłatnego zbycia jest różnica między przychodem z odpłatnego zbycia a:
1) ?wartością początkową wykazaną w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem pkt 2, powiększoną o sumę odpisów, lub
2) ?wartością wynikającą z dokumentu stwierdzającego nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału ?w takim prawie, którego wartość początkową dla celów dokonywania odpisów amortyzacyjnych ustalono zgodnie z art. 22g ust. 10, powiększona o sumę odpisów amortyzacyjnych od tego prawa lub udziału w takim prawie.
Dla właściwego ustalenia dochodu z odpłatnego zbycia środka trwałego nabytego przez podatnika w drodze darowizny konieczne jest zatem wskazanie na zasady ustalania wartości początkowej takiego składnika majątku. Obowiązuje tu reguła określona w art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem wartością początkową środka trwałego nabytego w drodze spadku lub darowizny jest wartość rynkowa z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości. Nabycie składnika majątku kwalifikowanego jako środek trwały w formie umowy darowizny nie stoi na przeszkodzie dla rozliczania przez obdarowanego odpisów amortyzacyjnych. Mało tego, pozwala także na zaliczanie ustalonych zgodnie z regulacjami ustawy ?o PIT odpisów amortyzacyjnych w ciężar kosztów podatkowych. Zakres art. 23 ust. 1 ?pkt 45a ustawy o PIT wyłączający możliwość zaliczania odpisów amortyzacyjnych od nabytych nieodpłatnie środków trwałych do kosztów uzyskania przychodów nie obejmuje tych składników majątku, które podatnik nabył na podstawie umowy darowizny.
