Pracodawcy tworzą swoje organizacje na podstawie ustawy z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Organizacje te są niezależne względem jednostek administracji publicznej i innych organizacji. Są także samorządne, co wyraża się w swobodzie kształtowania celów i zasad funkcjonowania. Z punktu widzenia podstaw prawnych ich funkcjonowania, organizacje pracodawców nie różnią się zatem od związków zawodowych.
Założenie organizacji pracodawców jest uzależnione od kryterium ilościowego. Do utworzenia takiej organizacji niezbędna jest uchwała co najmniej 10 pracodawców. O ile w przypadku organizacji pracowników, zebranie 10 osób chętnych do założenia związku zawodowego na ogół nie stwarza trudności, to w przypadku organizacji pracodawców liczba ta stanowi wyzwanie.
Co mogą organizacje
Celem organizacji pracodawców jest ochrona praw i reprezentowanie interesów zrzeszonych w niej pracodawców. W szczególności pracodawcy powinni stanowić zgodny front wobec państwa oraz związków zawodowych i tworzyć swoistą przeciwwagę. Warto zwrócić uwagę, że zadania związków pracodawców często wykraczają poza stosunki pracy.
Do najważniejszych uprawnień organizacji pracodawców należy opiniowanie założeń i projektów aktów prawnych, dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej, prowadzenie rokowań, zawieranie układów i innych porozumień oraz uczestnictwo w sporach zbiorowych. Znaczącym uprawnieniem jest także możliwość występowania do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności aktu prawnego z ustawą zasadniczą. Przykładem działalności związków w tym zakresie jest głośna sprawa dotycząca podróży służbowych w odniesieniu do kierowców jeżdżących w transporcie międzynarodowym. Podmiotem inicjującym postępowanie była organizacja pracodawców – Związek Pracodawców „Transport i Logistyka Polska".
Rola w Radzie Dialogu Społecznego
Organizacje pracodawców mają także prawo udziału w Radzie Dialogu Społecznego, tj. forum współpracy strony pracowników, pracodawców oraz strony rządowej. Co do zasady, organizacje pracodawców oraz związki zawodowe są równymi partnerami w dialogu społecznym. Dialog pomiędzy różnymi grupami interesów ma zapewnić m.in. odpowiednie warunki rozwoju społeczno-gospodarczego oraz zwiększyć konkurencyjność polskiej gospodarki na arenie międzynarodowej.
