pkt 20 k.c. Postanowienie to zostało wpisane pod pozycją 923 do rejestru prowadzonego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Liczy się sens, nie słowa
W tym miejscu przedsiębiorca, który handluje drzwiami lub oknami oferując również ich montaż, może zacząć się zastanawiać, dlaczego to do niego miałoby się odnosić postanowienie o sprzedaży samochodów. Tego musiała bowiem dotyczyć sprawa, która zakończyła się umieszczeniem cytowanej klauzuli w rejestrze.
Warto więc zaznaczyć, że o zakazie stosowania w praktyce gospodarczej klauzul znajdujących się w rejestrze nie przesądza ich dosłowne brzmienie ani to jakiej konkretnej sprawy dotyczyły. Liczy się ich sens, wykładnia i skutek prawny. Podkreślał to Sąd Najwyższy.
W uchwale z 13 lipca 2006 (III SZP 3/06) stwierdził, że „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”.
Dalej w uzasadnieniu SN stwierdził, że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru”.
Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Innymi słowy wpis do tego rejestru oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umów (regulaminach, ogólnych warunkach umów) i odnosi się do wszystkich przedsiębiorców oferujących produkty lub usługi konsumentom.
Poniesione koszty
Co wynika z zebranych informacji? Można się domyślać, że stosowanie zapisu o możliwości zmiany ceny na skutek wzrostu stawki VAT (cła, akcyzy) stanowi chęć zabezpieczenia się przedsiębiorcy. Jeżeli od podpisania do wykonania umowy mija pewien czas, może się zdarzyć, że składowe elementy ceny się zmienią.
Szczególnie że na niektóre elementy przedsiębiorca nie ma wpływu. Jednocześnie, przygotowując się do wykonania umowy, ponosi pewne koszty (np. gromadzi materiały potrzebne do wykonania i montażu zamówionej przez konsumenta kuchni). To powoduje, że nie chce konsumentowi dać prawa do odstąpienia od umowy. Następuje więc pat.
Jak wynika z zacytowanych przepisów a także orzeczeń sądów, to przedsiębiorca musi się zdecydować na pewną opcję. W pierwszym wariancie z góry poda pełną cenę i będzie nią związany, niezależnie od ewentualnych zmian pozycji od niego niezależnych (podwyższenie stawki VAT itp.).
Innymi słowy weźmie na siebie ryzyko zmiany (podwyższenia) ceny. Druga możliwość to pozostawienie zapisu o korekcie ceny (np. na skutek zmiany stawki VAT), ale z daniem konsumentowi prawa do swobodnego odstąpienia od umowy w takim wypadku.
W tym wariancie przedsiębiorca musi wziąć na siebie ryzyko, że mimo przygotowania się do wykonania umowy ostatecznie nie dojdzie do jej realizacji. To konsument będzie mógł zdecydować, czy zaakceptować nową (wyższą) cenę, czy odstąpić od umowy.
Zakazane klauzule
Za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień, o którym mowa w art. 479
45
kodeksu postępowania cywilnego
.
Pełny rejestr tych klauzul znajduje się na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: www.uokik.gov.pl.
Ważna decyzja
Sprawa stosowania we wzorcach umów zapisów (klauzul) odnoszących się do ewentualnej zmiany ceny w wyniku podwyższenia stawki podatku była wielokrotnie przedmiotem analiz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przykładowo warto się zapoznać z decyzją nr RWR 3/2011 wydaną przez delegaturę we Wrocławiu w imieniu prezesa UOKiK.
Czytaj też:
Zobacz:
» Dobra Firma » Firma » Firma - klient
» Firma » Umowy gospodarcze » Odstąpienie od umowy
» Prawo dla Ciebie » Konsumenci » Umowy » Niedozwolone klauzule umowne
