Jak pracować komfortowo i bezpiecznie i walczyć z nadmiernym hałasem

Zgodnie ze statystykami GUS spośród zatrudnionych w warunkach szkodliwych i uciążliwych ok. 40 proc. pracuje w ponadnormatywnym hałasie. Natomiast, jak wykazują europejskie badania ankietowe warunków pracy, ok. 20 proc. pracowników fizycznych co najmniej połowę czasu pracy spędza w takim hałasie, że muszą podnosić głos, by porozumieć się z innymi. To zaś utrudnia wykonywanie czynności zawodowych, rodzi niepokój, stres, dyskomfort.

[srodtytul]Przykre konsekwencje[/srodtytul]

Stały hałas to problem we wszystkich rodzajach działalności gospodarczej. Powoduje uszkodzenie słuchu. Ale nie tylko – źle wpływa także na inne zmysły i części organizmu człowieka. W efekcie może ograniczyć mobilność życiową, zmniejszyć szanse na utrzymanie pracy lub jej zmianę, pogorszyć jakość życia i odizolować społecznie.

Niemałe są też koszty chorób i inwalidztwa – tzw. głuchoty zawodowej. Oceniając hałas na stanowisku pracy, uwzględnia się dwa rodzaje sytuacji.

[srodtytul]Zagrożenie dla słuchu...[/srodtytul]

Stosuje się wówczas trzy parametry. Pierwszy służy do oceny całkowitej dawki hałasu kumulującej skutki jego oddziaływania na człowieka – liczą się poziom hałasu i czas, przez jaki jest mu poddawany. Parametr ten określa się jako poziom ekspozycji na hałas.

I tak:

- jeżeli na stanowisku pracy przez pełne osiem godzin dziennie i przez pięć dni w tygodniu panuje hałas (jest to tzw. parametr LEX, 8h) – wtedy jego wartość średnia nie powinna przekraczać 85 dB (decybeli),

- gdy hałas jest nierównomierny w różnych dniach tygodnia, wówczas poziom 85 dB przyjmuje się do przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy (LEX, W).

Co to znaczy 85 dB? To duży hałas. Taki mniej więcej, który słyszymy podczas przejazdu tramwaju, gdy stoimy na wysepce przystanku, albo gdy wjeżdża pociąg na stację lub w pobliżu przejeżdża duża ciężarówka.

Na stanowiskach pracy takie wartości występują głównie tam, gdzie działają obrabiarki do drewna i metalu, silniki spalinowe, sprężarki, narzędzia pneumatyczne – młoty, przecinaki, szlifierki, maszyny do kruszenia i rozdrabniania, sita wibracyjne, piece hutnicze, niektóre maszyny górnicze, drogowe, włókiennicze itp.

Emisję hałasu maszyn do środowiska określają dyrektywy wspólnotowe i wprowadzające je przepisy polskie. Dotyczą one m.in. dźwigów, koparek, urządzeń wibracyjnych, a nawet kosiarek do trawy. Przepisy wskazują wymagania, jakie muszą spełniać te urządzenia.

Następne dwa parametry służą do zabezpieczania przed utratą słuchu w wyniku pojedynczych, krótkotrwałych zdarzeń dźwiękowych, które mogą spowodować uszkodzenie słuchu, czyli hałasu impulsowego – takiego jak np. strzał z pistoletu lub wybuch butelki z napojem gazowanym. Parametry te określane są jako: maksymalny poziom dźwięku A – 115 dB, i szczytowy poziom dźwięku C – 135 dB.

[srodtytul]... i utrudnienie pracy[/srodtytul]

Gdy hałas utrudnia pracę, nie ma wtedy groźby uszkodzenia słuchu. Jest to np. hałas utrudniający koncentrację, harmider w pomieszczeniu, gdzie pracuje konstruktor mostów. Wówczas bierze się pod uwagę inne kryteria – ze względu na charakter wykonywanej pracy lub na możliwość realizacji podstawowych jej funkcji.

W takich przypadkach stosuje się wartości określone w Polskiej Normie PN-N-01307:1994 – dopuszczalny równoważny poziom dźwięku w czasie pobytu pracownika na stanowisku pracy biurowej:

- [b]75 dB[/b] – w pomieszczeniach ze źródłami hałasu, np. w powielarniach, kabinach bezpośredniego sterowania bez łączności telefonicznej, pomieszczeniach z maszynami i urządzeniami liczącymi itp.,

- [b]65 dB[/b] – w sekretariatach i biurach obsługi klienta, w kabinach dyspozytorskich, obserwacyjnych i zdalnego sterowania z łącznością telefoniczną, pomieszczeniach do wykonywania prac precyzyjnych itp.,

- [b]55 dB[/b] – w pomieszczeniach administracyjnych, biurach projektowych, do prac teoretycznych koncepcyjnych, opracowywania danych itp.

Dla porównania w pomieszczeniu, gdzie pracują telefonistki, hałas nie może być większy niż 65 dB. A w domu – w kuchni hałas nie powinien przekraczać 40 dB, w sypialni zaś – w dzień 35 dB, w nocy – 25 dB.

Wynika z tego, że nasza tolerancja na uciążliwy hałas zależy od miejsca, w którym on występuje, rodzaju czynności, jakie wykonujemy – a także od indywidualnych predyspozycji.

[srodtytul]Jest konieczność[/srodtytul]

To pracodawca jest odpowiedzialny za zminimalizowanie hałasu i jego skutków. Zgodnie ze stosownymi rozporządzeniami zobowiązany jest do oceny ryzyka zawodowego będącego następstwem oddziaływania hałasu. Musi też zadbać o ochronę pracowników przed związanymi z tym zagrożeniami, a w szczególności zapewnić:

- stosowanie procesów technologicznych i metod pracy niepowodujących nadmiernego hałasu,

- wybieranie maszyn i innych urządzeń technicznych powodujących możliwie najmniejszy hałas, nieprzekraczający dopuszczalnych wartości,

- obniżanie poziomu hałasu w procesie pracy poprzez różnorodne rozwiązania.

[ramka][b]Regulacje prawne[/b]

[b]Poprawa jakości zatrudnienia [/b]

Dyrektywa 89/391/EWG w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (jej postanowienia uwzględnia kodeks pracy).

[b]Dopuszczalne wartości hałasu[/b]

[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=9018FDEFEB08D771EF5B769815396AC9?id=167742]Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DzU nr 217, poz. 1833 ze zm.).[/link]

[b]Emisja hałasu maszyn[/b]