Gdy do spółki wkracza komornik i zajmuje akcje bądź udziały

Tam, jak ustaliliśmy przed chwilą, wierzyciel wspólnika nie może głosować. Tu jest inaczej. Akcje i udziały, które należą do upadłego, stają się z mocy prawa składnikiem masy upadłości. Zarządza nią – w zależności od rodzaju upadłości – syndyk albo zarządca. To oznaczałoby, że wolno mu wykonywać prawo głosu zamiast upadłego. Od syndyków wiemy jednak, że w praktyce bywa z tym różnie.

Upadłość może mieć zresztą znaczenie także w spółkach osobowych. I nie chodzi tu o bankructwo samej spółki. Czasem nawet ogłoszenie upadłości jednego ze wspólników sprawia, że spółka ulega rozwiązaniu.

Tak jest przede wszystkim w spółce cywilnej (art. 874 § 2 k.c.) oraz jawnej i komandytowej (art. 58 i art. 103 k.s.h.). Choć warto pamiętać, że w spółkach handlowych (tj. jawnej i komandytowej) wspólnicy mogą postanowić, że działają dalej (art. 64 k.s.h.).

Z sytuacją, w której prawa spółkowe wykonuje kto inny niż sam wspólnik, można powiązać sytuację, gdy wspólnikowi z pewnych uprawnień korzystać nie wolno. Stosunkowo często może się to zdarzać tam, gdzie sąd udziela tzw. zabezpieczenia. Jest to forma tymczasowej ochrony, wykorzystywana wówczas, gdy jeszcze nie wiadomo, kto ma rację. Dzięki niej sąd może „zakonserwować” na pewien czas relacje między spierającymi się.

Wspólnicy spierają się, kto z nich jest właścicielem udziałów w spółce. Istnieje ryzyko, że jeden z nich zwoła naprędce zgromadzenie wspólników i doprowadzi do podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki. Sąd na wniosek drugiej strony ustanawia zabezpieczenie, zakazując owemu wspólnikowi wykonywania prawa głosu na najbliższym zgromadzeniu wspólników.

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia wolno wnieść zarówno w pozwie, jak i wcześniej, nawet przed wytoczeniem powództwa. Tyle tylko, że w tej ostatniej sytuacji obowiązują pewne ograniczenia czasowe. Otóż sąd, udzielając zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania w sprawie, wyznacza termin, w którym pismo wszczynające postępowanie powinno być wniesione pod rygorem upadku zabezpieczenia. Co ważne, termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni (art. 733 k.p.c.).