Co do zasady zgodnie z art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2014 r., poz. 851 z późń. zm.: ustawa o CIT) rokiem podatkowym spółki jest rok kalendarzowy, chyba że statut lub umowa spółki stanowi inaczej. W przypadku innym niż ustawowy rokiem podatkowym jest okres kolejnych 12 miesięcy kalendarzowych.
Wyjątkiem od tej zasady jest pierwszy rok działalności spółki. Okres ten rządzi się szczególnymi zasadami i może być wydłużany lub skracany. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o CIT w przypadku podjęcia po raz pierwszy działalności pierwszy rok podatkowy trwa od dnia rozpoczęcia działalności do końca roku kalendarzowego albo do ostatniego dnia wybranego roku podatkowego, nie dłużej jednak niż 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych. Zatem – jeżeli spółka rozpoczęła działalność w trakcie roku kalendarzowego, jej rok podatkowy może trwać do końca roku kalendarzowego, w którym rozpoczęła działalność (okres skrócony). Z kolei, jak stanowi ust. 2a tego artykułu, w przypadku podjęcia po raz pierwszy działalności w drugiej połowie roku kalendarzowego i wybrania roku podatkowego pokrywającego się z rokiem kalendarzowym pierwszy rok podatkowy może trwać od dnia rozpoczęcia działalności do końca roku kalendarzowego następującego po roku, w którym rozpoczęto działalność, co oznacza maksymalnie półtora roku (okres wydłużony).
W ustawie o rachunkowości (DzU z 2013 r.; poz. 330 z późn. zm.: ustawa o rachunkowości) rok obrotowy definiuje się jako rok kalendarzowy lub inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych, stosowany również do celów podatkowych. Jeżeli jednostka rozpoczęła działalność w drugiej połowie przyjętego roku obrotowego, to możliwe jest połączenie ksiąg rachunkowych i sprawozdań finansowych za ten okres z księgami rachunkowymi i sprawozdaniem finansowym za rok następny. W przypadku zmiany roku obrotowego pierwszy po zmianie rok obrotowy powinien być dłuższy niż 12 kolejnych miesięcy.
W ustawie o rachunkowości ustawodawca nie uwzględnił okresu skróconego, o którym mowa w ustawie o CIT. Zestawiając te przepisy z ustawą o KRS, a konkretnie z art. 40 pkt 2, w którym wymieniono, jakie dane zamieszcza się w dziale 3 rejestru 3 przedsiębiorców, m.in. wskazując na wzmiankę o złożeniu rocznego sprawozdania finansowego, powstała uzasadniona wątpliwość, czy artykuł 40 pkt 2 ustawy o KRS obejmuje również skrócony rok obrotowy spółki, tj. od momentu rozpoczęcia działalności do końca roku kalendarzowego, a więc krótszy niż 12 pełnych miesięcy kalendarzowych. Zagadnienie to było przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego ze względu na rozbieżne interpretacje.
W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia SN – spółka X złożyła do sądu rejestrowego wniosek o wpisanie w dziale 3 rejestru przedsiębiorców wzmianki o złożeniu rocznego sprawozdania finansowego za okres od 20 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Postanowieniem z 11 lipca 2013 roku referendarz sądowy wniosek oddalił, argumentując decyzję brakiem podstaw do wpisania wzmianki. Referendarz wskazał, iż art. 40 pkt 2 ustawy o KRS zamieszcza w dziale 3 wyłącznie wzmiankę o złożeniu rocznego sprawozdania finansowego, podczas gdy sprawozdanie finansowe spółki X, załączone do wniosku, obejmowało okres sprawozdawczy od 20 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., a co za tym idzie, w ocenie referendarza sądowego nie spełniło wymogu sprawozdania rocznego, jako że nie objęło pełnego roku obrotowego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o rachunkowości. Na to postanowienie spółka X wniosła skargę, która została oddalona przez sąd rejonowy. Spółka X postanowiła złożyć apelację od orzeczenia sądu rejonowego. Sąd okręgowy ze względu na wątpliwości i brak rozstrzygnięcia w dotychczasowym orzecznictwie SN uznał, że przy rozpatrywaniu sprawy powstało budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie będzie miało istotne znaczenie dla praktyki sądowej w podobnych sprawach w przyszłości.
24 kwietnia 2014 r. w uchwale III CZP 15/14 SN rozstrzygnął, że jeżeli w umowie spółki postanowiono, iż rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy, a spółka rozpoczęła działalność w pierwszej połowie roku, jej pierwszym rocznym sprawozdaniem finansowym podlegającym wpisowi do rejestru na podstawie art. 40 pkt 2 ustawy o KRS jest sprawozdanie obejmujące okres od dnia rozpoczęcia przez nią działalności do końca roku kalendarzowego.
Tym samym SN przyznał rację spółce, jednoznacznie wskazując, iż art. 40 pkt 2 ustawy o KRS obejmuje swoją dyspozycją również skrócony rok obrotowy spółki. Sąd rejestrowy nie powinien zatem takiego wniosku oddalić.
Redakcja „Rzeczpospolitej" dziękuje Dominice Mizielińskiej, radcy prawnemu, Izabeli Plis, aplikantce adwiokackiej i Lechowi Najbauerowi, radcy prawnemu z Kancelarii K&L Gates Jamka sp.k. za przygotowanie artykułów do specjalnej edycji „Dobrej Firmy" o nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.
