Pracownik może wystąpić do pracodawcy o udzielenie mu urlopu bezpłatnego. W tym celu musi złożyć pisemny wniosek, w którym powinien wskazać jego termin >patrz przykład wniosku.
Podwładny nie musi uzasadniać wniosku o urlop bezpłatny, podanie takiego wyjaśnienia to jedynie gest grzecznościowy wobec pracodawcy. Jednak ten nie musi udzielić etatowcowi takiego urlopu. Dyskusyjny może być też okres dawanego wolnego oraz jego termin. A pracownik nie ma w zasadzie żadnych możliwości odwołania się od odmownej decyzji pracodawcy. W szczególnych jednak przypadkach można uznać takie zachowanie szefa za naruszenie uprawnień pracownika. Musiałyby to być jednak naprawdę ważne przyczyny leżące po stronie etatowca.
Urlop bezpłatny chroni pracownika przez wypowiedzeniem stosunku pracy. Wyjątkiem jest ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy. Stosunek pracy może być też rozwiązany w czasie urlopu bezpłatnego z przyczyn uzasadniających rozwiązanie z podwładnym umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy lub pracownika, zgodnie z art. 52 i art. 55 k.p.
Powodem rozwiązania z etatowcem umowy o pracę nie może być natomiast sam fakt przebywania na urlopie bezpłatnym. Wyjątkiem jest jedna sytuacja – szef odwołuje pracownika z urlopu bezpłatnego, a ten nie stawia się w miejscu pracy.
Zgodnie z kodeksem pracy jeżeli urlop bezpłatny ma trwać dłużej niż 3 miesiące, można przewidzieć odwołanie pracownika z niego z ważnych przyczyn. Ważne przyczyny przerwania urlopu bezpłatnego dotyczą zarówno pracodawcy, jak i zakładu pracy.
