Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe

Osoby zasiadające we władzach spółki muszą więc być świadome, że odpowiadają za zaległości podatkowe spółki, nawet gdy w praktyce nie zajmowały się rozliczeniami z organami podatkowymi, bo tak wynikało z wewnętrznego podziału zadań. Potwierdza to orzecznictwo.

Przykładem jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2007 r. (I FSK 1421/06). Czytamy w nim, że „nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej co do tego, że podział obowiązków w zarządzie i ich charakter mogą zwolnić daną osobę z odpowiedzialności wynikającej z art. 116 w zw. z art. 116a ordynacji podatkowej (dalej op). Przepisy te nie przewidują bowiem takiej sytuacji, stanowiąc jednoznacznie, iż przedmiotowa odpowiedzialność roz- ciąga się na każdego członka organu zarządzającego”.

Podział obowiązków nie jest istotny

Taką samą argumentację znajdziemy także w orzeczeniach NSA z 26 sierpnia 2008 r. (II FSK 842/07) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 5 maja 2011 r. (I SA/Go 281/11, wyrok prawomocny). W tym ostatnim sąd podkreślił, że z art. 204 kodeksu spółek handlowych wynika, że prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki oraz że nie można tego prawa ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

Na uwzględnienie nie zasługują więc argumenty, że skarżący nie odpowiada za zaległości podatkowe, ponieważ nie wiedział  o złym stanie finansowym spółki. Na możliwość orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki nie mają bowiem wpływu wcześniejsze ustalenia dotyczące podziału obowiązków każdego z członków zarządu.

Figurant też odpowiada

Czasem członkowie zarządu próbują uniknąć odpowiedzialności za zaległości spółki, tłumacząc, że co prawda zostali wybrani do władz, ale w praktyce nic nie robili. Takie wyjaśnienia raczej nie przekonają ani organów podatkowych, ani sądów. Świadczy o tym wyrok WSA w Gliwicach z 4 kwietnia 2011 r. (III SA/Gl 1709/10, orzeczenie prawomocne).

Wyjaśnił on, że „zarząd jest organem wykonawczym, obligatoryjnie powoływanym do zarządzania i kierowania spółką. Prowadzi jej sprawy i reprezentuje na zewnątrz, decyduje o wszystkich sprawach, które nie zostały przez ustawę lub umowę zastrzeżone dla innych organów.

Bez znaczenia dla przeniesienia odpowiedzialności za długi spółki jest ustalenie, czy członek zarządu pełni swoją funkcję faktycznie czy tylko formalnie. (...) Posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu w konkretnym okresie czasu, niezależnie, czy członek zarządu zajmował się interesami spółki i czy w ogóle taką możliwość posiadał, stanowi spełnienie przesłanki z art. 116 op.

Wybór członka zarządu odbywa się za jego zgodą i często jest to funkcja pełniona odpłatnie. Może też w każdej chwili z jej pełnienia zrezygnować, ale musi to uczynić skutecznie, a jeżeli tego nie czyni, to ponosi ryzyko m.in. odpowiedzialności z art. 116 op.”.

Takie samo stanowisko zaprezentował WSA w Bydgoszczy w wyroku z 3 listopada 2010 r. (I SA/Bd 698/10, prawomocny). Wskazał on, że poprzez „pełnienie obowiązków” należy rozumieć posiadanie legitymacji do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z zarządem spółki i to przez określony czas.

Artykuł 116 § 2 op. jedynie doprecyzowuje czasowe granice odpowiedzialności członków zarządu, a nie ma na celu ograniczenia zakresu podmiotowego do tych, którzy faktycznie „pełnili funkcje członka zarządu”.

Sąd dodał, że bierna postawa członka zarządu nie tylko nie pozwala na uwolnienie się przez zarządcę od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, ale wręcz przeciwnie, uniemożliwia mu wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.