Propozycję podpisania lojalki lepiej przyjąć

Obowiązkiem każdego pracownika jest staranne i sumienne wykonywanie pracy. Powinien on także stosować się do poleceń przełożonych, przy czym muszą one być zgodne z prawem lub z umową o pracę.

Tak wynika z art. 100 § 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B5E347C50E4D2860978BAD3D891C7A48?n=1&id=76037&wid=337521]kodeksu pracy[/link].

Każdy pracownik powinien też przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy oraz regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku. Jego obowiązkiem jest również zachowywanie się w zgodzie z przepisami oraz zasadami BHP, a także przepisami przeciwpożarowymi.

Powinnością zatrudnionego jest również dbanie o dobro zakładu pracy, chronienie jego mienia oraz zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Pracownik powinien też przestrzegać tajemnicy przedsiębiorstwa oraz zasad współżycia społecznego. Takie obowiązki wymienia kodeks pracy w art. 100 § 2 k.p.

[srodtytul]Zakaz konkurencji...[/srodtytul]

Na tym nie kończą się jednak powinności pracownika. Wymienienie w art. 100 k.p. obowiązków jest ogólne i przykładowe. [b]Zakres obowiązków pracowniczych określają przepisy prawa pracy, postanowienia umowy o pracę oraz – jeżeli chodzi o ich konkretny kształt – zwyczaj zakładowy. [/b]

Tak orzekał [b]Sąd Najwyższy w wyroku z 23 października 2003 r. (I PK 425/02)[/b].

Strony umowy o pracę mogą też odrębnie uregulować kwestie dotyczące ograniczenia prowadzenia przez podwładnego działalności mogącej zagrażać interesom pracodawcy. W tym celu podpiszą umowę o zakazie konkurencji. Będzie to zgodne z art. 101[sup]1[/sup] § 1 k.p.

W myśl tego przepisu w zakresie określonym w odrębnej umowie pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność.

Jeżeli w umowie zostanie przewidziane powstrzymanie się pracownika od działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy w czasie trwania stosunku pracy, to staje się ono obowiązkiem pracowniczym. Natomiast niewykonanie przez pracownika umowy o zakazie konkurencji upoważnia pracodawcę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.

[srodtytul]...daje korzyści[/srodtytul]

Dzięki podpisaniu umowy o zakazie konkurencji pracodawca zyskuje też szybciej możliwość dochodzenia wyrównania szkody, która powstała na skutek naruszenia przez pracownika umowy o zakazie konkurencji, na zasadach przewidzianych w przepisach rozdziału I działu piątego kodeksu pracy.

To na pracodawcy spoczywa ciężar udowodnienia szkody powstałej w wyniku zawinionego naruszenia umownego zakazu konkurencji przez pracownika. W przypadku winy nieumyślnej odpowiedzialność pracownika będzie ograniczona do rzeczywistej wysokości szkody i normalnych następstw działania lub zaniechania (bez utraconych korzyści) i nie będzie mogła, bez względu na rzeczywistą wysokość szkody, przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Roszczenie pracodawcy do pracownika z tytułu wyrządzenia szkody wskutek naruszenia zakazu konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o szkodzie, jednakże nie później niż z upływem trzech lat od jej wyrządzenia. Tak wynika z art. 291 § 2[sup]1[/sup] k.p.

[srodtytul]Niezgodność z przepisami[/srodtytul]

Umowa o zakazie konkurencji z całą pewnością daje korzyści pracodawcy. A co z pracownikiem? W przeciwieństwie do umowy o zakazie konkurencji obowiązującej po ustaniu stosunku pracy przepisy nie przewidują dla niego z tytułu podpisania takiego dokumentu żadnych dodatkowych świadczeń.

Nie oznacza to jednak, że odpowiednie postanowienia dotyczące ewentualnych dodatkowych świadczeń pracodawcy na rzecz takiego pracownika nie są dopuszczalne. Postanowienia umowy w tym zakresie jako korzystniejsze od przepisów prawa pracy będą wiążące.

Jednak w praktyce nie zdarza się często, aby pracodawca tak szczodrze podchodził do kwestii lojalności w trakcie zatrudnienia.

Czy pracownik może nie podpisać umowy o zakazie konkurencji? Nie ma bowiem wątpliwości, że aby umowa wiązała strony, musi zostać zawarta na piśmie. Nie może być zawarta w sposób dorozumiany. Wskazuje na to wyrok [b]SN z 10 września 2004 r. (I PK 592/03)[/b].

[b]Odmowa podpisania umowy generalnie daje podstawy do wypowiedzenia angażu pracowniczego.[/b] Jednak nie wtedy, gdy przedstawiony przez pracodawcę projekt tej umowy zawiera postanowienia niezgodne z przepisami kodeksu pracy.

Zasadność wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi, który odmówił podpisania umowy o zakazie konkurencji, ponieważ jeden z punktów tej umowy naruszał jego uprawnienia pracownicze, stała się podstawą rozważań [b] SN w wyroku z 3 listopada 1997 r. (I PKN 333/97)[/b].

W analizowanej sprawie proponowana przez pracodawcę treść § 3 umowy była sprzeczna z przepisami kodeksu pracy i uregulowaniami dotyczącymi klauzul konkurencyjnych.

Zawarcie takiej umowy z niezmienionym warunkiem zawartym w jej § 3, niekorzystnym dla pracownika, jest wręcz niemożliwe. Pracownik odmówił podpisania niekorzystnej dla siebie umowy, a po wypowiedzeniu mu z tej właśnie przyczyny umowy o pracę podjął własną działalność gospodarczą.

[ramka][b]Uwaga [/b]

W umowie o zakazie konkurencji strony określają konkretną treść obowiązku pracownika powstrzymania się od działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy. [/ramka]

[ramka][b]Mienie firmowe[/b]

[b]Pracownik odpowiada za zawinione szkody wyrządzone w mieniu firmowym. [/b]Zgodnie z art. 116 k.p. obowiązkiem pracodawcy jest wykazanie okoliczności uzasadniających odpowiedzialność pracownika i wysokość powstałej szkody.