Urlop szkoleniowy i zwolnienia zwykle poza stażem
- Zakład pracy o statusie państwowej jednostki budżetowej z własnej inicjatywy wysłał pracownicę na studia wyższe (nie jest ona nauczycielką ani nauczycielką akademicką) i finansował jej 80 proc. czesnego i opłaty za egzaminy. W związku z tym kobieta w 2012 r. korzystała często ze „szkoleniowych” zwolnień od pracy oraz – kiedy była na ostatnim roku studiów – z urlopu szkoleniowego. Czy wymienione nieobecności w pracy wliczać do minimalnego sześciomiesięcznego stażu uprawniającego do trzynastki? Czy przysługujące za nie wynagrodzenie zwiększa świadczenie?
Podwładny podnoszący kwalifikacje zawodowe na studiach z inicjatywy pracodawcy ma prawo do:
- odpłatnych zwolnień od pracy w wymiarze niezbędnym do punktualnego przybycia i udziału w obowiązkowych zajęciach,
- na ostatnim roku studiów 21 dni roboczych odpłatnego urlopu szkoleniowego na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przyszykowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.
Za oba rodzaje absencji ma on prawo do wynagrodzenia liczonego jak za urlop wypoczynkowy. Przy czym zmienne składniki płacy za okresy nie dłuższe niż miesiąc przyjmuje się w wysokości należnej w miesiącu wystąpienia urlopu szkoleniowego/zwolnienia od pracy.
Minimalny staż zapewniający nabycie dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2012 r. mierzy się czasem faktycznie wtedy przepracowanym. Nie uwzględnia się w nim dni nieobecności w pracy, nawet usprawiedliwionych (a taki charakter wykazują szkoleniowe zwolnienia od pracy i urlop szkoleniowy). Zwolnienia od pracy na podnoszenie kwalifikacji oraz urlop szkoleniowy należy zatem wyłączać ze stażu trzynastkowego.
Wynagrodzenia za opisane absencje nie wchodzą również do podstawy wymiaru dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Ujmuje się w niej bowiem tylko składniki kwalifikowane do ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, z którego to wprost została wykluczona pensja za inne niż urlop wypoczynkowy usprawiedliwione nieobecności w pracy.
Wyjątek stanowią urlopy na cele naukowe, artystyczne i kształcenie zawodowe przyznane nauczycielowi lub nauczycielowi akademickiemu, które gwarantują trzynastkę bez względu na staż efektywnie przepracowany w danym roku. Jednak w pytaniu nie chodzi o takie urlopy, zatrudniona nie jest bowiem ani nauczycielką, ani nauczycielką akademicką.
- W związku z wątpliwościami co do obliczania trzynastych pensji za 2012 r. dyrektor generalny urzędu nakazał księgowej wziąć udział w grudniu 2012 r. w jednodniowym szkoleniu. Nie dostała ona na ten dzień szkoleniowego zwolnienia od pracy, gdyż zwierzchnik uznał go za przepracowany. Czy dzień ten dodać do czasu efektywnie przepracowanego w 2012 r., od którego wymiaru zależy nabycie dodatkowego wynagrodzenia rocznego za ten rok?
Tak. Nie mamy tu bowiem do czynienia z nauką z inicjatywy bądź za zgodą szefa, lecz wręcz na jego rozkaz. A uczestnictwo w takich szkoleniach, które są niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązków służbowych i do tego zlecone odgórnie przez przełożonego, uznaje się za czas przepracowany. Tego dnia kobieta świadczyła pracę na wyraźne zarządzenie przełożonego w miejscu przez niego określonym, tyle że w innym niż zwyczajne miejsce pracy. Dlatego dzień szkolenia należy uwzględnić również w minimalnym stażu uprawniającym pracownicę do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2012 r.
- Nauczycielka ukończyła studia wyższe w systemie zaocznym za skierowaniem dyrektora szkoły, zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia z 19 grudnia 2000 r. W 2012 r. była na ostatnim roku studiów i w związku z tym korzystała łącznie z 49 dni roboczych urlopu szkoleniowego. Czy urlop ten zakwalifikować do stażu zapewniającego uzyskanie trzynastej pensji za 2012 r.?
Nie, ale kobieta i tak dostanie świadczenie za 2012 r.
Nauczycielowi, który dokształca się zawodowo na studiach wyższych realizowanych w formie zaocznej na podstawie skierowania dyrektora szkoły, przysługują odpłatne urlopy szkoleniowe w wymiarze:
- 28 dni roboczych w każdym roku studiów – na udział w obligatoryjnych zajęciach dydaktycznych oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów,
- 21 dni roboczych w ostatnim roku studiów – na przygotowanie się i przystąpienie do pracy magisterskiej (dyplomowej).
Wskazanych urlopów na cele kształcenia zawodowego nie wlicza się do minimum 180 dni rzeczywiście przepracowanych w 2012 r., dających prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Stawiają one nauczyciela w bardziej uprzywilejowanej pozycji, zapewniając mu trzynastą pensję bez względu na staż. Inaczej mówiąc: nauczyciel będący w 2012 r. choćby jeden dzień na takim urlopie otrzymuje świadczenie i w ogóle nie trzeba sprawdzać, czy w 2012 r. przepracował efektywnie wymagane 180 dni (sześć miesięcy).
Do podstawy wymiaru trzynastki nie wlicza się natomiast m.in. wynagrodzenia za dni usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w tym wynagrodzenia za urlop na cele kształcenia zawodowego.
- W 2012 r. nauczyciel przebywał na miesięcznym odpłatnym urlopie oświatowym w celu opracowania skutecznych środków dydaktycznych w szkolnictwie specjalnym. Czy dzięki temu należy mu się dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2012 r. bez względu na staż?
Nie. Urlopu oświatowego z zachowaniem prawa do wynagrodzenia wolno udzielić nauczycielowi (w wymiarze do jednego miesiąca) na opracowanie środków dydaktycznych, problemów z zakresu teorii lub praktyki pedagogicznej albo innych problemów z zakresu oświaty i wychowania, które mogą mieć znaczenie w unowocześnianiu i doskonaleniu procesu dydaktyczno-wychowawczego oraz systemu oświaty i wychowania. Taki urlop nie uprawnia jednak zainteresowanego do trzynastej pensji bez względu na staż. Przywilej ten zapewniają wyłącznie wzięte przez nauczyciela urlopy na cele naukowe, artystyczne lub kształcenie zawodowe. Aby sprawdzić, czy nauczyciel dostanie trzynastkę za 2012 r., sprawdzamy więc, czy przepracował on wtedy faktycznie przynajmniej 180 dni (sześć miesięcy).
Świadczenie dla nauczycieli
- Nauczycielka jest zatrudniona w szkole podlegającej pod administrację rządową od 1 września 2012 r. do 14 kwietnia 2013 r. Czy ma prawo do trzynastek bez względu na staż za lata 2012 i 2013?
Jedną z przesłanek nabycia prawa do trzynastki bez względu na staż (bez liczenia, czy pracownik faktycznie przepracował w roku kalendarzowym minimum 180 dni) jest nawiązanie stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły. Istnieją różne interpretacje na temat definicji sformułowania „zgodnie z organizacją pracy szkoły”. Według autora oznacza to, że świadczenie bez względu na staż przysługuje nauczycielom, z którymi został nawiązany stosunek pracy w trakcie roku szkolnego:
- na okres od 1 września do końca zajęć dydaktycznych bądź do końca roku szkolnego,
- w razie konieczności zastąpienia nauczyciela pracującego zgodnie z organizacją pracy szkoły z powodu choroby lub innej usprawiedliwionej absencji w pracy np. na podstawie umowy okresowej lub na zastępstwo, pod warunkiem że taka umowa opiewa co najmniej do końca zajęć dydaktycznych lub do końca roku szkolnego.
Opisanej nauczycielce nie należy się za 2012 r. dodatkowe wynagrodzenie roczne bez względu na staż. Jej stosunek pracy nie został w poprzednim roku kalendarzowym nawiązany zgodnie z organizacją pracy szkoły, ponieważ nie zawarto go na okres co najmniej do końca zajęć dydaktycznych (do 28 czerwca 2013 r.) bądź do końca roku szkolnego (do 31 sierpnia 2013 r.). Trzeba więc sprawdzić, czy w ubiegłym roku kalendarzowym przepracowała ona efektywnie 180 dni. Jeśli w roku szkolnym 2011/2012 nie była zatrudniona w tej samej szkole, w 2012 r. nie osiągnęła minimalnego stażu gwarantującego nabycie trzynastki.
Tak samo należy ocenić jej uprawnienie do dodatkowego wynagrodzenia za 2013 r. – trzeba będzie zbadać, czy w 2013 r. przepracuje faktycznie wymagane 180 dni. Chyba że szkoła nawiąże z nią kolejny stosunek pracy na rok szkolny 2013/2014 zgodnie z organizacją pracy w tej placówce – wówczas za 2013 r. nauczycielka dostanie świadczenie bez względu na staż.
- Nauczyciel, zatrudniony na rok szkolny 2011/2012, uległ wypadkowi. Podstawówka zatrudniła innego nauczyciela na zastępstwo od 3 października 2011 r. do 29 czerwca 2012 r. Czy za 2011 r. zastępcy należała się trzynastka bez względu na staż?
Tak. Za 2011 r. powinien on otrzymać dodatkowe wynagrodzenie roczne, mimo że w szkole przepracował tylko cztery miesiące (od września do końca grudnia 2011 r.). Umowa na zastępstwo wprawdzie została nawiązana od
3 października 2011 r., ale wystąpiła konieczność zastąpienia innego nauczyciela. Ponadto umowa opiewała na okres do końca zajęć dydaktycznych w 2012 r. Nauczyciel zatrudniony na zastępstwo spełnił zatem wszystkie przesłanki nabycia za 2011 r. trzynastej pensji bez względu na staż. Aby ustalić, czy uzyskał trzynastkę za 2012 r., trzeba natomiast sprawdzić, czy przepracował faktycznie 180 dni.
- Nauczyciel zatrudniony na zastępstwo od 16 listopada 2011 r. do 30 czerwca 2012 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich: przez jeden dzień w kwietniu 2012 r. i przez cztery dni w maju 2012 r. Szkoła nie kontynuowała z nim współpracy w roku szkolnym 2012/2013. Czy powinien dostać dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2012 r.?
Za 2012 r. nie przysługuje mu trzynasta pensja bez względu na staż, gdyż szkoła nie nawiązała z nim w poprzednim roku stosunku pracy zgodnie z organizacją pracy tej placówki. Należy zatem sprawdzić, czy w 2012 r. nauczyciel faktycznie przepracował wymagane 180 dni. Robimy to tak:
- styczeń 2012 r.: 31 dni efektywnej pracy,
- luty 2012 r.: 29 dni efektywnej pracy,
- marzec 2012 r.: 31 dni efektywnej pracy,
- kwiecień 2012 r.: 30 dni kalendarzowych – 1 dzień choroby = 29 dni efektywnej pracy,
- maj 2012 r.: 31 dni kalendarzowych – 4 dni choroby
= 27 dni efektywnej pracy,
- czerwiec 2012 r.: 30 dni efektywnej pracy,
- łącznie 177 dni efektywnej pracy.
W 2012 r. nauczyciel nie przepracował efektywnie minimum 180 dni. W związku z tym nie otrzyma świadczenia za ten rok.
- Nauczycielka zatrudniona według pensum 18/18, otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze 2331 zł brutto, dodatek za wysługę lat w wysokości 11 proc. pensji zasadniczej i dodatek za wychowawstwo w kwocie 190 zł brutto miesięcznie. W listopadzie 2012 r. korzystała z dwóch dni opieki nad dzieckiem (na podstawie art. 188 k.p.), a w dniach tych powinna przepracować odpowiednio 5 i 4 godziny. Jak obliczyć kwotę podlegającą wyłączeniu z podstawy wymiaru trzynastki za 2012 r. z tytułu wskazanych dwóch dni opieki?
Nauczycielka otrzymuje wyłącznie składniki płacy w stałej stawce miesięcznej. Aby ustalić wysokość wynagrodzenia należnego za dwa dni opieki nad dzieckiem, postępujemy następująco:
- ustalamy podstawę wymiaru; jest to suma składników w stałej stawce miesięcznej za listopad 2012 r.:
2331 zł + (2331 zł x 11 proc.) + 190 zł = 2777,41 zł
- kalkulujemy stawkę godzinową; w tym celu podstawę wymiaru dzielimy przez nominał czasu pracy listopada 2012 r., a w przypadku nauczyciela – przez miesięczne pensum (pensum x wskaźnik 4,16):
2777,41 zł : (18 godz. x 4,16) = 2777,41 zł : 75 godz. = 37,03 zł
- obliczamy końcową kwotę do odjęcia z podstawy wymiaru trzynastki – stawkę godzinową mnożymy przez liczbę godzin, jakie nauczyciel powinien przepracować podczas dwóch dni opieki nad dzieckiem:
37,03 zł x 9 godz. = 333,27 zł.
Czy trzynastka podlega egzekucji
- Rozliczam płace w biurze finansów oświaty. Pracownik administracyjny szkoły, którego zarobki podlegają komorniczym potrąceniom na zaległe alimenty, odszedł z pracy z końcem października 2012 r. Niedługo wypłacę mu trzynastkę za 2012 r. Czy mam dokonać z niej potrącenia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości?
Po rozwiązaniu stosunku pracy należy dokonywać potrąceń z wypłacanych byłemu pracownikowi wynagrodzeń i świadczeń, chyba że zajęcie odwoła komornik. Trzynasta pensja podlega potrąceniom z tytułu alimentów do pełnej kwoty netto. Należy ją zatem przekazać w stawce netto organowi egzekucyjnemu bądź wskazanemu przez niego wierzycielowi w miesiącu dokonywania jej wypłaty.
Podstawa prawna
art. 2 ust. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym
art. 2 ust. 3 pkt 6 lit. a i art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym
art. 1823 § 1 pkt 1 oraz § 2 i 3 k.p.,- art. 29 ust. 5a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.),- art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym,- § 6 pkt 4 ogólnego rozporządzenia urlopowego.
- art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym- § 6 pkt 4 rozporządzenia ogólnego rozporządzenia urlopowego
- art. 4 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, - art. 179 § 3 i 4 k.p.- § 6 ogólnego rozporządzenia urlopowego - § 7–10 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289 ze zm.)
- art. 224 § 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jedn. tekst DzU z 2010 r. nr 10, poz. 65 zez zm.)
- art. 2 ust. 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym
- § 6 pkt 6 ogólnego rozporządzenia urlopowego
- art. 1031 § 2 i art. 1032 § 1 pkt 4 k.p. - § 5 rozporządzenia o ustalaniu wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy- art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym - § 6 pkt 4 rozporządzenia ogólnego rozporządzenia urlopowego
- art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym
- art. 68 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela (tekst jedn. DzU z 2006 r. nr 97, poz. 674 ze zm.)- § 1 ust. 3 i § 3 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych i z innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania (DzU z 2001 r. nr 1, poz. 5; dalej – rozporządzenie o udzielaniu nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się)- art. 2 ust. 3 pkt 6 lit. c ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym
- § 11 rozporządzenia o udzielaniu nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się- art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym
- art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym- rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (DzU nr 46, poz. 432 ze zm.)
- art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym- rozporządzenie o organizacji roku szkolnego
- art. 2 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym- rozporządzenie o organizacji roku szkolnego
- art. 2 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym- § 5 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia o ustalaniu wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy
- art. 87 § 5 k.p.
