11 nieprawidłowości, które powodują, że fiskus zajmie się sprawą jeszcze raz

[b]Nawet jeśli postępowanie zostanie zakończone wydaniem ostatecznej decyzji, można je wznowić. Stanie się tak, gdy było ono dotknięte jedną z wad wymienionych w [link= http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=3EC0892953EAF58605FEE453B6E7CBF6?id=115893]ordynacji podatkowej[/link][/b]

Możliwość taką daje jej art. 240. Wymienia on aż 11 powodów mogących uzasadniać ponowne rozpatrzenie sprawy, którą fiskus już raz się zajmował. Co istotne, dotyczy to tylko sytuacji, gdy w sprawie wydana została decyzja ostateczna, czyli taka, od której nie służy już odwołanie.

Decyzja podatkowa będzie prawidłowa, jeśli zgodna jest z przepisami i została wydana bez naruszenia zasad postępowania podatkowego. W przeciwnym razie będzie wadliwa.

[srodtytul]Fałszywe dowody albo przestępstwo[/srodtytul]

Postępowanie wznawia się, gdy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. A więc np. została przedstawiona fałszywa opinia biegłego albo świadek złożył nieprawdziwe zeznania.

W tym wypadku istotne jest jednak to, [b]że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. [/b]

Od tej zasady jest jednak wyjątek. Otóż jeśli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, to postępowanie może być wznowione przed stwierdzeniem tego faktu orzeczeniem sądu.

Drugą przyczyną wznowienia postępowania jest wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. W tym wypadku konieczne jest aby miał miejsce fakt popełnienia przestępstwa i aby był on stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu (jest jednak wyjątek – postępowanie można wznowić bez konieczności uzyskania orzeczenia, gdy popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne do ochrony interesu publicznego).

[srodtytul]Decyzja niewłaściwego pracownika[/srodtytul]

Trzecią przyczyną pozwalającą wznowić postępowanie jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 – 132 ordynacji podatkowej. Przy czym chodzi tu o udział tylko w czynnościach decydujących, a nie np. przygotowawczych (tak Barbara Adamiak w komentarzu do ordynacji podatkowej 2008, Wydawnictwo Unimex, s. 240).

Pracownik organu podatkowego nie powinien brać udziału w wydawaniu m.in. decyzji w sprawach, w których jest stroną albo pozostaje ze stroną w takim stosunku prawnym, że rozstrzygnięcie sprawy może mieć wpływ na ich prawa lub obowiązki, albo stroną jest jego małżonek, rodzeństwo lub dzieci.

[srodtytul]Gdy strona jest nieobecna[/srodtytul]

Czwartą przyczyną skutkującą wznowieniem postępowania jest brak udziału w nim strony. Przy czym istotne jest, aby nie było to spowodowane jej winą. Sytuacja taka będzie miała miejsce np. wtedy, gdy fiskus wszczyna postępowanie na wniosek strony, ale nie zawiadamia o nim pozostałych uczestników, lub wszczyna postępowanie z urzędu i nie informuje o tym strony.

Omawiana przyczyna wznowienia postępowania będzie dotyczyła nie tylko sytuacji, gdy strona nie brała udziału w całym postępowaniu, ale i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach. Czyli np. sytuacji, gdy strona, pomimo że była obecna przy czynnościach procesowych postępowania wyjaśniającego, to nie nie miała możliwości czynnego w nich uczestniczenia.

Skutek taki wywoła również pominięcie pełnomocnika strony. NSA w wyroku z 10 lutego 1987 r. stwierdził, że pominięcie pełnomocnika jest wadą równoznaczną z pominięciem strony, co oznacza, że staje się to powodem wznowienia postępowania.

[srodtytul]Nowe istotne okoliczności i dowody[/srodtytul]

Fiskus będzie zobowiązany do wznowienia postępowania również wtedy, gdy zostaną ujawnione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który ją wydał.

Te okoliczności lub dowody muszą być nowe. A to oznacza, że nie mogą być znane organowi w momencie wydawania decyzji, której dotyczyło zakończone postępowanie. Co więcej, muszą być one istotne.

[b]W wyroku z 25 czerwca 1985 r. NSA orzekł,[/b] że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (I SA 198/85).

[srodtytul]Brak stanowiska[/srodtytul]

Szóstą przyczyną wznowienia postępowania jest wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Przyczyna ta będzie miała znaczenie wtedy, gdy przepisy wymagają współdziałania fiskusa z innymi organami przy wydawaniu decyzji.

Naruszenie w takim przypadku współdziałania traktowane jest jako wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, które można usunąć poprzez ponowne jej rozpatrzenie i załatwienie.

[srodtytul]Uchylone orzeczenie lub niezgodny przepis[/srodtytul]

Kolejnym powodem wznowienia zakończonego postępowania jest wydanie decyzji na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na jej treść.

Warto jednak pamiętać, na co zwrócił uwagę [b]Sąd Najwyższy w wyroku z 5 lipca 1996 r. (III ARN 21/96)[/b], że stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania, nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji.

[b]Powodem wznowienia postępowania może być też sytuacja, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.[/b]

Taki sam skutek, a więc ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją, będzie miała też ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Polska, jeśli ma wpływ na treść decyzji.