BHP: w firmach mało społecznych inspektorów pracy

Państwowa Inspekcja Pracy dokonała analizy i oceny funkcjonowania ustawy o społecznej inspekcji pracy. Okazuje się, że ustawa nie przystaje do obecnej sytuacji.

Malejąca popularność

Z danych inspekcji wynika, że z roku na rok maleje liczba inspektorów pracy w zakładach, które są kontrolowane przez PIP. W 2008 r. ich obecność była odnotowywana w 3,3 proc. kontrolowanych firm, w 2010 r. w 2,9 proc. przedsiębiorstw, a w pierwszym półroczu tego roku – tylko w 2,3 proc. zakładów.

Spadająca liczba społecznych inspektorów pracy wynika głównie z tego, że służba ta jest ściśle powiązana z funkcjonowaniem w zakładzie związków zawodowych. A te z roku na rok również tracą na popularności. Brak związków oznacza więc w praktyce brak społecznego inspektora pracy.

Analiza, którą przeprowadziła PIP, pokazuje także, że nawet jeśli w danym zakładzie funkcjonuje społeczna inspekcja pracy, to najczęściej działa ona nieprawidłowo, bo inspektorzy wzajemnie się dublują i wykonują te same zadania.

To skutek tego, że coraz częściej pracownicy nie są reprezentowani przez jeden silny związek zawodowy, ale przez kilka mniejszych. Każdy z nich ma prawo do powołania swojego społecznego inspektora. Każdy zaś taki inspektor jest chroniony przed zwolnieniem w czasie trwania kadencji, co jest dużym utrudnieniem dla pracodawców.

– Niestety, ustawa nie przewiduje możliwości sądowej kontroli prawidłowości wyłaniania społecznych inspektorów pracy – mówi Leszek Zając, dyrektor Departamentu Nadzoru i Kontroli Głównego Inspektoratu Pracy.

Potwierdziło to postanowienie Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym. Zgodnie z nim wybór społecznego inspektora pracy przez zatrudnionych nie podlega żadnej kontroli zewnętrznej.

Mniej skarg

PIP podkreśla też w raporcie, że konieczne jest doprecyzowanie definicji zakładowego społecznego inspektora pracy. Pojęcie zakładowego SIP odnosi się bowiem do zakładu pracy, a nie do pracodawcy. Rodzi to problemy w firmach korporacyjnych mających wiele oddziałów.

Ustawa rodzi również wątpliwości w zakresie dostępu społecznych inspektorów do danych osobowych pracowników, w tym akt osobowych, ewidencji czasu pracy czy list płac.

Nieprecyzyjnie są bowiem określone kompetencje kontrolne względem pracodawcy.

Dyrektor Leszek Zając zwrócił uwagę, że z roku na rok maleje liczba decyzji wydawanych przez państwowych inspektorów pracy u pracodawców, u których działają społeczni inspektorzy. Spada też liczba kontroli inspekcji pracy inspirowanych skargami zakładowych inspektorów. W pierwszym półroczu tego roku takich przypadków było tylko 18, a w ubiegłym roku 36.