Urlop bezpłatny a urlop wpoczynkowy i wysokość zasiłku

Ogólnego urlopu bezpłatnego nie włączamy do okresów pracy, od których zależy prawo i wymiar urlopu wypoczynkowego, co potwierdza art. 174 § 2 w związku z art. 154[sup]1 [/sup]k.p.

Szczególne urlopy bezpłatne wchodzą natomiast do tego stażu, jeśli tak postanawia odrębny przepis je ustanawiający. Ponadto wszystkie urlopy bezpłatne, bez względu na ich rodzaj, wywierają na wypoczynek identyczne skutki.

[srodtytul]Zredukowane wczasy[/srodtytul]

Zatrudniony przebywający 1 stycznia na urlopie bezpłatnym, trwającym w nowym roku kalendarzowym minimum miesiąc, nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego za ten rok. Następuje to dopiero w momencie jego powrotu do pracy, kiedy to wypoczynek rozliczymy proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca roku bądź terminowego angażu.

Wynika tak z art. 155[sup]2[/sup] § 1 w związku z art. 155[sup]1[/sup] § 1 pkt 2 k.p. Przyjmujemy wówczas, że miesiąc pracy to 1/12 rocznego wymiaru urlopu wypoczynkowego, niepełny miesiąc pracy zaokrąglamy do całego miesiąca, a niepełny dzień urlopu wypoczynkowego do pełnego dnia.

[b]Uwaga! [/b]Podwładnemu, który był na urlopie bezpłatnym (ogólnym albo szczególnym) na przełomie lat, zmniejszamy jedynie urlop wypoczynkowy za rok kalendarzowy powrotu do pracy.

[ramka][b]Przykład 4[/b]

Pani Joanna, zatrudniona na czas nieokreślony, ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego rocznie.

Od 17 kwietnia 2010 r. do 16 marca 2011 r. jest na urlopie bezpłatnym, udzielonym jej na podstawie art. 174 k.p., a potem chce wrócić do pracy.

Za 2010 r. należy jej się urlop wypoczynkowy w pełnym wymiarze, a za 2011 r. proporcjonalny do 10 miesięcy zatrudnienia liczonego od chwili powrotu do pracy (niepełny miesiąc pracy uznajemy za pełny) do 31 grudnia br.

W 2011 r. będzie miała więc do dyspozycji 17 dni roboczych wypoczynku [(10 x 20 dni) : 12].

Gdy podwładny wziął np. roczny urlop bezpłatny w ubiegłym roku kalendarzowym, a obejmujący w danym roku przynajmniej miesiąc, i nie wraca już do pracy, to nie ma prawa ani do proporcjonalnego urlopu wypoczynkowego za rok, w którym urlop bezpłatny się skończy, ani do pieniężnego ekwiwalentu z tego tytułu ([b]uchwała SN z 25 września 1980 r., V PZP 2/80[/b]).

Oczywiście należy mu się wypoczynek za rok, w którym rozpoczął urlop bezpłatny.

Inaczej postępujemy, jeśli np. pracownik uzyskał 1 stycznia 2011 r. kolejny urlop wypoczynkowy, poszedł na minimum miesięczny urlop bezpłatny, po czym wrócił do pracy jeszcze w tym samym roku kalendarzowym.

Z wymiaru wypoczynku ujmujemy w takiej sytuacji 1/12 rocznej puli za każdy miesiąc korzystania z urlopu bezpłatnego. Niepełny dzień urlopu wypoczynkowego zaokrąglamy przy tym do pełnego dnia.[/ramka]

[ramka][b]Przykład 5[/b]

Pan Krzysztof, zatrudniony na 3/4 etatu, pracuje dłużej niż 10 lat. Przysługuje mu zatem 20 dni urlopu wypoczynkowego rocznie [(26 dni rocznego wymiaru dla pełnego etatu x 3) : 4].

Załóżmy, że od 11 marca do 10 czerwca 2011 r. będzie na urlopie bezpłatnym w celu wykonywania pracy w innym zakładzie (art. 174[sup]1[/sup] k.p.).

Spowoduje to uszczuplenie jego urlopu wypoczynkowego za 2011 r. do 17 dni, co wynika z rachunków:

(2/12 x 20 dni) = 3,33 dnia

20 dni – 3,33 dnia = 16,67 dnia, po zaokrągleniu 17 dni

Oczywiście pod warunkiem że w 2011 r. przed rozpoczęciem urlopu bezpłatnego pan Krzysztof nie przebywał na urlopie wypoczynkowym. Jeśli tak, to wykorzystane dni wypoczynku trzeba odjąć z puli 17 dni urlopowych.[/ramka]

[srodtytul]Za czas niedyspozycji zdrowotnej [/srodtytul]

Choroba przypadająca w trakcie urlopu bezpłatnego nie powoduje jego przerwania ani odpowiedniego wydłużenia [b](wyrok SN z 30 sierpnia 1973 r., I PR 408/73)[/b]. Będąc na takim urlopie, pracownik nie pozostaje w ubezpieczeniu chorobowym.

Dlatego za czas niedyspozycji zdrowotnej przypadającej podczas takiego urlopu zatrudniony nie zachowuje prawa ani do wynagrodzenia chorobowego, ani do zasiłków. Wynika tak z art. 12 ust. 2 pkt 1 [link=http://akty-prawne.rp.pl/Dokumenty/Ustawy/2010/DU2010Nr%2077poz%20512.asp]ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.[/link], dalej ustawa zasiłkowa) oraz z [b]uchwały SN z 12 czerwca 2002 r. (III UZP 4/02).[/b]

Jeśli urlop bezpłatny rozciąga się na część okresu, z jakiego ustalamy podstawę wymiaru wynagrodzenia bądź zasiłku chorobowego, podstawę wymiaru ustalamy na zasadach ogólnych, w tym według art. 38 ustawy zasiłkowej. Wyłączamy więc wynagrodzenie za miesiące, kiedy podwładny przepracował mniej niż połowę obowiązującego go wymiaru czasu pracy z powodu pobytu na urlopie bezpłatnym.

Analogicznie przyjmujemy natomiast po uzupełnieniu pensje za miesiące, kiedy przepracował minimum połowę czasu pracy. Wyjątkowo uwzględniamy wyrównane wynagrodzenia za wszystkie miesiące, w których z tej przyczyny przepracował mniej niż 1/2 wymiaru czasu pracy.

Gdy zatrudniony był na urlopie bezpłatnym przez cały okres, z którego szacujemy podstawę wymiaru świadczenia chorobowego, przysługuje mu płaca, jaką powinien otrzymać za pracę zgodnie z jego angażem. Stosujemy wtedy art. 37 ustawy zasiłkowej [b](wyrok SN z 27 września 2006 r., I UK 54/ 06)[/b], wliczając do podstawy wymiaru:

- wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości określone w umowie o pracę bądź innym akcie ustanawiającym stosunek pracy,

- kwotę zmiennych składników poborów w średniej wysokości wypłaconej pracownikom zatrudnionym na takim samym bądź podobnym stanowisku za miesiąc powstania niezdolności do pracy.

[ramka][b]Przykład 6[/b]

Pani Ewelina jest etatowym przedstawicielem handlowym. Otrzymuje 2700 zł pensji zasadniczej i prowizję od sprzedaży. Od 1 lutego 2010 r. do końca stycznia 2011 r. przebywała na urlopie bezpłatnym.