- małych przedsiębiorców – 18 dni roboczych;
- średnich przedsiębiorców – 24 dni roboczych;
- pozostałych przedsiębiorców – 48 dni roboczych.
[srodtytul]PIP i sanepid[/srodtytul]
Jakie zatem inspekcje mogą być zaciekawione działalnością pracodawcy? Z pewnością jest to Państwowa Inspekcja Sanitarna i Państwowa Inspekcja Pracy. To one przede wszystkim muszą wiedzieć, że firma zatrudniła pierwszego pracownika. Zgodnie bowiem z art. 290 kodeksu pracy pracodawca rozpoczynający działalność musi w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności zawiadomić na piśmie właściwego okręgowego inspektora pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności. To samo musi zrobić w razie zmiany miejsca, rodzaju i zakresu działalności.
Co sprawdzi PIP? Odpowiedź znajdziemy w art. 10 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=6CE11619B8F9514BA1E4A8835B964B46?id=185688]ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (DzU nr 89, poz. 589 ze zm.)[/link]. Zgodnie z tym przepisem do zadań PIP m.in. należy:
- nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad BHP, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych;
- kontrola przestrzegania przepisów BHP przy projektowaniu budowy, przebudowy i modernizacji zakładów pracy oraz stanowiących ich wyposażenie maszyn i innych urządzeń technicznych oraz technologii;
- kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania działalności oraz kontrola przestrzegania obowiązku;
- kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców;
- uczestnictwo w przejmowaniu do eksploatacji wybudowanych lub przebudowanych obiektów budowlanych albo ich części w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach;
- kontrola wyrobów wprowadzanych do obrotu pod względem spełniania przez nie wymagań dotyczących BHP, określonych w odrębnych przepisach;
- podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i eliminowaniu zagrożeń w środowisku pracy, takich jak np. badanie i analizowanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola stosowania środków im zapobiegających;
- współdziałanie z organami ochrony środowiska w zakresie kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów o przeciwdziałaniu zagrożeniom dla środowiska.
Z kolei sanepid ma za zadanie chronić zdrowie przed niekorzystnym wpływem czynników szkodliwych i uciążliwych, zwłaszcza w celu zapobiegania powstawaniu chorób zakaźnych i zawodowych. W związku z tym m.in. zajmuje się nadzorem i kontrolą nad warunkami higieny pracy w zakładach pracy. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=D372BF8882B5B19972483D40B6327E30?id=182304]ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. DzU z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) [/link][b]inspektor sanitarny w związku z wykonywaną kontrolą ma prawo wstępu do zakładów pracy[/b] oraz wszystkich pomieszczeń i urządzeń wchodzących w ich skład.
[srodtytul]ZUS i skarbówka[/srodtytul]
Pracodawca pełni też rolę płatnika składek ubezpieczeniowych. Dlatego też ma obowiązek zgłosić do ZUS przyjętego do firmy pracownika, jeśli zajdzie potrzeba dokonywania zgłoszeń zmian w jego danych. Wreszcie musi również obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Natomiast jednym z zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest kontrola wykonywania przez płatników składek tych obowiązków. O jej zakresie mówi [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B023C5CFE22DA2D10E00858B5A3321E6?id=184677]ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.)[/link]. Zgodnie z jej art. 86 ust. 2 kontrola może obejmować w szczególności:
- zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych;
- prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest zakład;
- ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu;
- prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe;
- wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych;
- dokonywanie oględzin składników majątku płatników składek zalegających z opłatą należności z tytułu składek.
Pracodawca to także płatnik w zakresie podatku dochodowego zatrudnianych przez siebie osób fizycznych. To on oblicza i pobiera podatek z pensji pracownika i wpłaca go do właściwego urzędu skarbowego. Zarówno sam jako podatnik, ale i jako płatnik narażony jest na kontrole podatkowe. A zgodnie z art. 281 § 2 ordynacji podatkowej celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy wywiązuje się on z przepisów prawa podatkowego.
[srodtytul]Straż Graniczna i Służba Celna[/srodtytul]
Gdy firma zatrudnia cudzoziemców, to poza spotkaniem z inspektorem PIP może mieć także styczność z funkcjonariuszem Służby Celnej i Straży Granicznej. Oni także sprawdzają legalność zatrudnienia obcokrajowców. Zgodnie z[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=7467F850DAA1C62283CE36E4657AC922?id=180118] ustawą z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. DzU z 2005 r. nr 234, poz. 1997 ze zm.)[/link] Straż Graniczna sprawdza, czy są przestrzegane przepisy dotyczące: legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia przez nich działalności gospodarczej oraz powierzania im pracy. W efekcie [b]inspektorzy tej służby mogą wejść wszędzie tam, gdzie cudzoziemcy wykonują pracę. [/b]Tak samo jest z celnikami. Ci mogą dokonywać kontroli na podstawie przepisów [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=239DE9BB7D97CA21E6A9D7AF5C7A34C5?id=174248]ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. DzU z 2004 nr 156, poz. 1641 ze zm.).[/link]
[srodtytul]Gdy jest niepełnosprawny[/srodtytul]
Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne i korzystający z dofinansowania z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych mogą być kontrolowani przez urzędników. Tu [b]celem kontroli jest sprawdzenie, czy przyznane środki finansowe są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. [/b]Kontrola przebiega na podstawie przepisów [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=29BA617EA4AF423D58BAEA41FF8E310E?id=264990]rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 14 marca 2008 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 53, poz. 323).[/link]
[srodtytul]Dane osobowe[/srodtytul]
Przedsiębiorca to także administrator różnego rodzaju danych osobowych. Z tego względu czasem z kontrolą w firmie może się pojawić także przedstawiciel Biura Generalnego Inspektora Danych Osobowych, sprawdzając legalność przetwarzania danych. Najczęstszą przyczyną takiej kontroli jest skarga złożona do Biura GIODO.
[ramka][b]Co w treści zawiadomienia[/b]
Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli zawiera:
- oznaczenie organu;
- datę i miejsce wystawienia;
- oznaczenie przedsiębiorcy;
- wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli;
- podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia. [/ramka]
[ramka][b]Możliwe roszczenia[/b]
Przedsiębiorcy, który poniósł szkodę na skutek przeprowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, przysługuje odszkodowanie. [/ramka]
[ramka][b]Uwaga [/b]
Zakres kontroli nie może wykraczać poza zakres wskazany w upoważnieniu. Zmiany osób upoważnionych do wykonania kontroli, zakresu przedmiotowego kontroli oraz miejsca wykonywania czynności kontrolnych wymagają każdorazowo wydania odrębnego upoważnienia. Jednocześnie takie zmiany nie mogą prowadzić do wydłużenia przewidywanego wcześniej terminu zakończenia kontroli.[/ramka]
masz pytanie, wyślij e-mail do autorki [mail=s.gortynska@rp.pl]s.gortynska@rp.pl[/mail]
