Rachunek powierniczy ma zalety dla obydwu stron umowy. My mamy gwarancję, że nasze pieniądze nie znikną z rachunku powierniczego bez spełnienia warunku lub nadejścia terminu, a nasz kontrahent wie, że po wypełnieniu przez niego warunku nie będziemy mogli wycofać pieniędzy.
[srodtytul]6. Weksel z deklaracją[/srodtytul]
W praktyce wykorzystywany jest przede wszystkim tzw. weksel własny in blanco. Jest to dokument, w którym wystawca (czyli dłużnik wekslowy) zobowiązuje się bezwarunkowo do zapłacenia sumy wekslowej na rzecz lub na zlecenie remitenta (czyli wierzyciela wekslowego).
Weksel najczęściej zaopatrzony jest tylko w podpis wystawcy. Towarzyszy mu z reguły deklaracja wekslowa, określająca sposób postępowania w przypadku konieczności wykorzystania weksla, precyzując jak powinien być on wypełniony.
Zabezpieczenie w formie weksla własnego in blanco złożone przez naszego kontrahenta daje nam kilka korzyści. Wierzytelność z tytułu zapłaty weksla można łatwo przenieść na osobę trzecią przez tzw. indos, a więc przez umieszczenie odpowiedniej pisemnej wzmianki na samym wekslu.
Poza tym [b]wierzytelności zabezpieczonej wekslem łatwiej jest dochodzić w sądzie. Jeżeli autentyczność weksla nie budzi wątpliwości, sąd wyda nakaz w postępowaniu nakazowym, który ma klauzulę natychmiastowej wykonalności. [/b]
Oznacza to, że dysponować będziemy tytułem egzekucyjnym bez względu na to, czy dłużnik złoży zarzuty. Po upływie dwóch tygodni od doręczenia go dłużnikowi nakaz może być zaopatrzony w klauzulę wykonalności i przekazany komornikowi celem przeprowadzenia egzekucji.
[srodtytul]7. Dobrowolne poddanie się egzekucji[/srodtytul]
Dobrą metodą zabezpieczenia jest zgoda naszego kontrahenta na dobrowolne poddanie się egzekucji. Dzięki takiemu oświadczeniu unikamy długotrwałego i kosztownego procesu. Oświadczenie takie musi mieć formę aktu notarialnego.
[ramka][b]Ważne[/b] Gdy nasz kontrahent nie wykonuje umowy, jego notarialne oświadczenie możemy złożyć w sądziez wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności.
Sąd powinien rozpoznać wniosek w ciągu trzech dni. Następnie możemy już zgłosić się do komornika w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.[/ramka]
W jego treści należy prawidłowo opisać przedmiot zobowiązań naszego kontrahenta oraz określić termin, z nadejściem którego kontrahent poddaje się egzekucji. Termin może być wyznaczony przez datę lub nadejście określonego zdarzenia.
[srodtytul]8. Przelew wierzytelnością[/srodtytul]
Coraz częściej stosowanym zabezpieczeniem jest tzw. przelew wierzytelności na zabezpieczenie. Polega on na tym, że nasz kontrahent przekazuje nam określoną wierzytelność w celu zabezpieczenia spłaty swojego długu z zastrzeżeniem, że nie wolno nam nią rozporządzać oraz że podlega ona zwrotowi po wygaśnięciu zabezpieczonego zobowiązania.
Zasadniczo cesja wierzytelności nie wymaga zgody dłużnika. Musimy jednak pamiętać, że w przypadku gdy przelewana wierzytelność stwierdzona jest pismem, to przelew tej wierzytelności również wymaga formy pisemnej. Ponadto winniśmy zadbać o to, aby dłużnik naszego kontrahenta dowiedział się o przelewie.
Unikniemy w ten sposób ryzyka utraty roszczenia wobec kontrahenta w przypadku, gdyby dłużnik spłacił dług do jego rąk, a nie naszych.
[srodtytul]9. Poręczenie[/srodtytul]
Poprzez poręczenie poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie w przypadku niewykonania zobowiązania przez dłużnika. Jeżeli mamy ograniczone zaufanie do zdolności finansowych naszego kontrahenta, a wiemy, że zna on osobę z większymi możliwościami finansowymi, która gotowa jest za niego ręczyć, warto jest rozważyć taką formę zabezpieczenia.
Poręczenie może być wykorzystane do prostych stanów faktycznych, takich jak np. poręczenie rodzica za dziecko w przypadku należności z tytułu czynszu za wynajmowane mieszkanie, jak i bardziej złożonych, takich jak poręczenia wzajemne spółek powiązanych kapitałowo.
Niezależnie od formy, w jakiej zawieramy zabezpieczaną umowę, nie zapominajmy, że umowa poręczenia jest odrębnym oświadczeniem poręczyciela, która dla swej ważności wymaga formy pisemnej.
[b]Umowa poręczenia może obejmować także dług przyszły, którego wysokość jest z góry oznaczona.[/b] Taka umowa może zostać odwołana w każdym czasie, ale tylko przed powstaniem długu. O niewykonaniu umowy przez naszego kontrahenta musimy niezwłocznie poinformować poręczyciela.
W przypadku spełnienia świadczenia przez poręczyciela dojdzie do faktycznej „podmiany” naszego kontrahenta, od tej chwili poręczyciel może podnieść przeciwko nam wszelkie zarzuty, jakie przysługiwały pierwotnemu kontrahentowi.
Poręczenie cywilne jest w pełni zależne od ważności głównej umowy. Jeżeli zatem umowa z naszym kontrahentem jest nieważna, to nie możemy skutecznie domagać się jej wykonania przez poręczyciela.
[srodtytul]10. Zastaw rejestrowy i hipoteka[/srodtytul]
Hipoteka i zastaw są prawami akcesoryjnymi, co oznacza, że istnieją tak długo, jak długo istnieje wierzytelność, którą zabezpieczają. Mają jednak tę zaletę, że niezależnie od tego, czyją własnością stanie się nieruchomość z naszą hipoteką bądź ruchomość wpisana do rejestru zastawów, w dalszym ciągu będziemy mogli dochodzić zapłaty z rzeczy, na której nasze zabezpieczenie zostało ustanowione.
Do ustanowienia zastawu rejestrowego wymagana jest umowa zastawnicza między osobą uprawnioną do rozporządzania przedmiotem zastawu (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem) oraz wpis do rejestru zastawów. Zastaw rejestrowy ma tę zaletę, że w przeciwieństwie do zwykłego zastawu rzecz obciążona zastawem pozostaje w posiadaniu zastawcy.
W związku z tym powinniśmy w umowie zastawniczej uregulować kwestie związane ze sposobem kontroli nad rzeczą. W umowie zastawniczej możemy zastrzec, że przed wygaśnięciem zastawu nasz kontrahent nie dokona zbycia lub dalszego obciążenia rzeczy.
Pamiętajmy jednak, że zbycie zastawionej rzeczy, dokonane mimo zakazu, jest ważne, jeżeli nabywca rzeczy nie wiedział i przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o zakazie zbywania. W takiej sytuacji będziemy jednak mogli żądać natychmiastowego zaspokojenia wierzytelności zabezpieczonej tym zastawem.
W przypadku ustanawiania hipoteki musimy się udać do notariusza celem złożenia odpowiedniego oświadczenia przez naszego kontrahenta, a następnie wystąpić z odpowiednim wnioskiem do sądu rejonowego prowadzącego księgę wieczystą nieruchomości, na której ustanowić chcemy hipotekę.
Wniosek o dokonanie wpisu może być również sformułowany w samym akcie notarialnym. Przekazanie przez notariusza sądowi aktu notarialnego zawierającego [b]wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej uważa się bowiem za złożenie wniosku przez uprawnionego.[/b]
Przedmiotem hipoteki może być nie tylko prawo własności nieruchomości, ale również własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego czy prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.
[ramka][b]Albo zwykła, albo kaucyjna[/b]
W zależności od rodzaju zabezpieczanej wierzytelności możemy skorzystać bądź z hipoteki zwykłej, bądź kaucyjnej. Hipoteka zwykła zabezpieczająca roszczenie pieniężne na określoną kwotę jest dodatkowo istotnym dowodem na istnienie wierzytelności nie tylko co do zasady, ale również co do wysokości.
Hipoteka kaucyjna zabezpiecza wierzytelności sprecyzowane na tyle, by można było je zapisać do oznaczonej sumy najwyższej. Z jednej strony daje ona pewną elastyczność co do kwoty, z drugiej zaś może sprawić problem w przyszłości, kiedy kontrahent kwestionował będzie wysokość dochodzonego przez nas roszczenia.
Może się zdarzyć tak, że nieruchomość naszego kontrahenta obciążona jest już jedną lub kilkoma hipotekami na rzecz innych podmiotów. O kolejności zaspokojenia z obciążonej nieruchomości decydować będzie wtedy chronologiczna kolejność hipotek. Od zasady tej istnieją jednak wyjątki, np. hipoteka na rzecz banku hipotecznego, mająca pierwszeństwo na podstawie przepisów szczególnych.[/ramka]
[i]Autor jest aplikantem adwokackim w RMS Rastawicki Sawicki sp.k.[/i]
